Nhiều gen Z 'cai' điện thoại bằng những 'sở thích kiểu bà ngoại'

Ở tuổi 23, Emma MacTaggart (sống tại Los Angeles, Mỹ) nhận ra một điều khiến cô thấy bất ngờ: Thời gian rảnh ngày càng hiếm hoi, và hầu như mọi khoảnh khắc nghỉ ngơi đều gắn liền với màn hình điện thoại.

Làm việc nhiều giờ liên tục trong lĩnh vực ngân hàng đầu tư, MacTaggart thường kết thúc ngày làm việc bằng việc bằng cách tiếp tục nhìn vào điện thoại. Thói quen này lặp lại đến mức cô và những người bạn cùng phòng quyết định phải thay đổi. Họ bắt đầu tìm kiếm một hoạt động khác để lấp đầy thời gian ngoài công việc và lựa chọn là thêu thùa, môn thủ công mà cô học từ người thân khi còn nhỏ nhưng đã bỏ quên nhiều năm.

Từ quyết định mang tính thử nghiệm ấy, niềm đam mê mới hình thành. “Đó giống như một liệu pháp tinh thần. Bạn có thể tạm quên công việc và căng thẳng, làm điều gì đó bằng chính đôi tay thay vì chỉ lướt mạng xã hội. Và rồi chúng tôi hoàn toàn bị cuốn vào nó", MacTaggart chia sẻ. 

Câu chuyện của MacTaggart phản ánh một xu hướng đang lan rộng. Ngày càng nhiều người trẻ tìm đến các sở thích truyền thống, đôi khi được gọi vui là “sở thích của bà ngoại”, như một cách thoát khỏi thế giới kỹ thuật số và tìm lại sự tập trung, sáng tạo cũng như niềm vui giản dị.

Khi giới trẻ quay về những thú vui truyền thống

Những hoạt động từng gắn với hình ảnh người lớn tuổi như đan len, làm vườn hay thêu thùa đang trở lại mạnh mẽ trên mạng xã hội. Thuật ngữ “grandma hobbies” (sở thích kiểu bà) được cộng đồng mạng dùng để chỉ hoạt động thủ công mang tính chậm rãi, tỉ mỉ và thiên về trải nghiệm thực tế.

Không dừng ở đó, nhiều loại hình thủ công khác cũng thu hút sự quan tâm của thế hệ Z và Millennials như làm gốm, gấp giấy origami hay thậm chí là nghề rèn kim loại.

Xu hướng này bùng nổ vào năm 2020 khi đại dịch COVID-19 khiến nhiều người phải ở nhà và có nhiều thời gian rảnh hơn. Khác với nhiều trào lưu ngắn hạn, các sở thích mang tính thủ công vẫn duy trì sức hút sau đại dịch, thậm chí ngày càng phổ biến nhờ mạng xã hội.

Nghịch lý thú vị là chính công nghệ, thứ mà nhiều người muốn tránh xa, lại góp phần lan tỏa mạnh mẽ phong trào quay về với thế giới analog.

Dù từng cho rằng mình không khéo tay, MacTaggart, nay đã 26 tuổi, biến đam mê thêu thành sự nghiệp. Cô thành lập thương hiệu thêu tranh “What’s the Stitch” và xây dựng các kênh mạng xã hội cùng tên với lượng người theo dõi lớn.

Nhận thấy sự quan tâm ngày càng tăng từ cộng đồng trực tuyến, cô bắt đầu phát triển kinh doanh, bán tranh thêu, phụ kiện và các mẫu thiết kế kỹ thuật số. Các tác phẩm của MacTaggart mang phong cách trẻ trung, hài hước, đôi khi pha chút nổi loạn bằng những câu chữ táo bạo, tạo nên sự mới mẻ cho một nghề thủ công vốn được xem là kín đáo, truyền thống.

“Đây là một nghề thủ công cổ điển, nên việc mang đến một làn gió trẻ trung khiến nó trở nên rất thú vị", cô nói.

Sở thích giúp cải thiện sức khỏe tinh thần

Theo Jaime Kurtz, giáo sư tâm lý tại Đại học James Madison (Mỹ), người chuyên nghiên cứu về hạnh phúc, các hoạt động thủ công mang lại nhiều lợi ích tâm lý rõ rệt. Những sở thích đòi hỏi sự tập trung cao có thể giúp giảm lo âu và căng thẳng, đồng thời tạo cảm giác hoàn thành và thành tựu cá nhân.

“Sở thích thực sự rất quan trọng, nhưng nhiều người đã đánh mất chúng hoặc cho rằng mình quá bận rộn. Chỉ cần dành những khoảng thời gian nhỏ cho các hoạt động này cũng là cách sử dụng thời gian rất khôn ngoan", Kurtz nhận định

Clara Sherman, đồng sáng lập công ty So Bam Fun, doanh nghiệp hướng đến việc hồi sinh trò chơi mạt chược cho thế hệ trẻ — cho biết cô thường đạt trạng thái gần như thiền định khi chơi cùng bạn bè. “Bạn như bước vào một thế giới nhỏ chỉ có mình, bạn bè và trò chơi. Nó giúp bạn tạm thời tách khỏi những áp lực bên ngoài", Sherman nói

Không phải ai cũng tìm đến sở thích truyền thống để rời xa công nghệ hoàn toàn. Với một số người trẻ, công nghệ lại là công cụ giúp họ tiếp cận và phát triển đam mê hiệu quả hơn.

Isaiah Scott, nghệ sỹ kiêm nhà sáng tạo nội dung 22 tuổi sống tại Savannah (bang Georgia, Mỹ), là người đam mê quan sát chim. Anh cho biết ứng dụng eBird đóng vai trò quan trọng trong trải nghiệm của mình, cho phép người dùng ghi lại các loài chim quan sát được, đồng thời đóng góp dữ liệu cho nghiên cứu khoa học và bảo tồn.

Theo Scott, việc cho rằng thế hệ trẻ “dính chặt vào điện thoại” là nhận định chưa đầy đủ. “Công nghệ mở ra rất nhiều cánh cửa để tiếp cận những sở thích mà trước đây có thể bị lãng quên hoặc rất khó bắt đầu", anh nói.

Scott ví việc ngắm chim giống như trò chơi Pokémon mà anh yêu thích khi còn nhỏ, mỗi địa điểm mới giống như mở khóa bản đồ mới, còn mỗi loài chim quan sát được giống như đạt điểm số cao. Đến nay, anh đã ghi nhận khoảng 800 loài chim khác nhau.

Niềm đam mê này không chỉ mang lại niềm vui cá nhân mà còn thúc đẩy Scott theo đuổi mục tiêu bảo tồn thiên nhiên. Anh thành lập tổ chức phi lợi nhuận "Rookery and Roots Conservancy" mua một khu đất rộng 16 mẫu Anh tại Rincon, Georgia nhằm bảo vệ môi trường sống của động vật hoang dã, một phần nhờ cộng đồng trực tuyến mà anh xây dựng được.

Không chỉ riêng MacTaggart hay Scott, nhiều người trẻ khác cũng tận dụng sức mạnh của internet để hồi sinh các nghề thủ công lâu đời.

Anna Weare, thợ rèn và thợ đóng móng ngựa toàn thời gian, được cộng đồng mạng biết đến với biệt danh “AnvilAnna”. Dù đã có lượng khách hàng ổn định trước đó, sự nghiệp của cô bùng nổ khi bắt đầu đăng video lên TikTok và các nền tảng mạng xã hội.

Những chiếc cựa ngựa do Weare chế tác nổi tiếng nhờ độ bền và tính thủ công cao, đến mức danh sách chờ mua kéo dài khoảng một năm. Theo cô, sự quan tâm ngày càng tăng đối với nghề rèn phản ánh sự mệt mỏi của xã hội trước thế giới siêu số hóa và các sản phẩm sản xuất hàng loạt kém bền.

“Ngày nay, mọi người nhận ra rằng những thứ sản xuất hàng loạt thường nhanh hỏng. Họ muốn những sản phẩm có thể tồn tại lâu dài, và nghề thủ công đã tồn tại hàng trăm năm vì một lý do", Weare, 27 tuổi, nói.

Khi sở thích tạo thành cộng đồng

Bên cạnh yếu tố cá nhân, nhiều người tham gia các sở thích truyền thống còn tìm thấy cảm giác thuộc về cộng đồng.

Kristie Landing, 34 tuổi, sáng lập nền tảng Verse & Sip dành cho những người yêu thơ. Cô đăng tải video về viết thư tay, đóng dấu sáp, gấp giấy origami và các loại thủ công bằng giấy khác. Landing cho biết cô thường xuyên nhận được câu hỏi từ người xem về loại giấy sử dụng hay nơi mua dụng cụ, nhưng điều khiến cô bất ngờ hơn là mong muốn kết nối giữa những người theo dõi.

Sau khi nhận nhiều bình luận bày tỏ mong muốn có bạn thư từ, cô khởi động dịch vụ kết nối pen-pal, giúp những người yêu thư tay tìm được người trao đổi thư với nhau, đặc biệt là những người trân trọng sự chăm chút và vẻ đẹp của chữ viết tay.

Ngoài ra, cô còn sáng lập Verse & Sip Mail Club, nơi mỗi tháng gửi một bài thơ gốc kèm một gói trà cho hàng trăm thành viên trên khắp thế giới. “Tôi muốn tạo ra những khoảnh khắc chậm rãi hơn trên các nền tảng vốn đầy những video ngắn gây nghiện. Những nội dung này khiến người xem dừng lại thay vì lướt qua", Landing chia sẻ.

Nhiều người tham gia phong trào này khẳng định họ không xem đây là xu hướng thoáng qua mà là lựa chọn sống có ý thức, hướng đến thế giới analog, nơi con người tương tác trực tiếp với vật liệu, thời gian và chính bản thân mình.

Riêng với cách gọi “sở thích của bà ngoại”, MacTaggart lại hoàn toàn yêu thích. “Tôi vẫn hay đùa rằng mình đã là một bà ngoại từ bé. Vì vậy việc biến điều này thành sự nghiệp là điều hoàn toàn hợp lý", cô nói.

Trong bối cảnh cuộc sống hiện đại ngày càng bị chi phối bởi thông báo, thuật toán và nhịp độ nhanh, sự trở lại của những thú vui chậm rãi như thêu thùa, viết thư tay hay quan sát chim cho thấy một nhu cầu sâu xa hơn của thế hệ trẻ, tìm lại sự tập trung, kết nối thật và cảm giác ý nghĩa trong những điều giản dị. Và đôi khi, để tiến về phía trước, họ lại chọn quay về với những điều tưởng chừng đã cũ.