Khi AI thành công cụ lừa đảo: Khách hàng chỉnh ảnh đồ ăn hỏng để đòi hoàn tiền

Trí tuệ nhân tạo (AI) từng được kỳ vọng sẽ nâng cao trải nghiệm người dùng và tối ưu hóa dịch vụ. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển nhanh chóng của công nghệ này, một thực tế đáng lo ngại đang xuất hiện, đó là AI bị lợi dụng, trở thành công cụ lừa đảo ngày càng tinh vi.

Mới đây, các nền tảng giao đồ ăn tại Anh và Mỹ ghi nhận sự gia tăng các trường hợp khách hàng sử dụng AI để chỉnh sửa hình ảnh món ăn, tạo “bằng chứng giả” nhằm yêu cầu hoàn tiền.

“Người phục vụ ơi, trong bát súp của tôi có… trí tuệ nhân tạo", câu nói mang tính châm biếm này phản ánh một hiện tượng trong ngành giao đồ ăn. AI đang bị khai thác cho nhiều chiêu trò gian lận, từ giả mạo người thân để lừa tiền qua điện thoại đến làm giả hồ sơ xin hỗ trợ tài chính. Nay, công nghệ này tiếp tục bị tận dụng để trục lợi từ chính sách chăm sóc khách hàng của các ứng dụng giao đồ ăn.

Theo phản ánh của các dịch vụ như Uber Eats, DoorDash và một số nền tảng khác, số vụ khiếu nại kèm hình ảnh đồ ăn “bị lỗi” đang tăng đột biến. Điểm đáng chú ý là nhiều hình ảnh trong số đó được tạo ra hoặc chỉnh sửa bằng AI, khiến món ăn trông như chưa chín, bị hỏng hoặc không đảm bảo vệ sinh, dù trên thực tế không hề có vấn đề.

Theo Times of London, những hình ảnh bị chỉnh sửa này rất đa dạng và ngày càng tinh vi, từ thịt trong bánh hamburger được làm cho trông như còn sống, bánh ngọt bị ghép thêm ruồi cho đến các món ăn bị làm chảy một cách phi thực tế. Khả năng tạo ra bằng chứng hình ảnh thuyết phục của AI khiến cả người tiêu dùng lẫn doanh nghiệp rơi vào vòng xoáy gian lận khó kiểm soát. Tờ báo này cho biết họ đã liên hệ với DoorDash và Uber Eats đề nghị bình luận về hiện tượng trên.

Đáng lo hơn, không ít người gian lận còn công khai khoe khoang điều này trên mạng xã hội. Trên nền tảng X, một người dùng thừa nhận đã chỉnh sửa ảnh món ăn để được DoorDash hoàn tiền, kèm theo ảnh một chiếc hamburger được “phù phép” bằng kỹ thuật số để trông cực kỳ tái.

Trong một bài đăng khác trên Threads, người dùng mô tả chi tiết cách sử dụng Photoshop để khiến một chiếc đùi gà trông như chưa chín, từ đó nhận được lời xin lỗi của bộ phận hỗ trợ và khoản tiền hoàn lên tới 26,6 USD (700 nghìn đồng).

“Tôi đã chỉnh sửa ảnh đồ ăn để DoorDash hoàn tiền cho tôi, vì tháng tới phiếu trợ cấp thực phẩm không đến", người này viết, không giấu giếm ý định trục lợi.

Những bài đăng như vậy nhanh chóng vấp phải làn sóng chỉ trích dữ dội từ cộng đồng mạng. “Chuyện này không vui chút nào, thật không thể tin nổi", một người bình luận. Người khác gay gắt hơn: “Tôi hy vọng anh và những người như anh sẽ bị bỏ tù. Không có lý do gì để lừa đảo chỉ vì không đủ tiền mua bữa ăn 20 USD (560 nghìn đồng)”.

Một ý kiến khác nhấn mạnh hậu quả: “Việc này gây thiệt hại cho chính nhà hàng bạn đặt món, chứ không phải DoorDash".

Thực tế, dù hành vi này bị xem là phi đạo đức và bất hợp pháp, nhiều nền tảng giao đồ ăn được cho là vẫn hoàn tiền mà không điều tra kỹ lưỡng, khiến chi phí cuối cùng đổ lên vai các doanh nghiệp nhỏ, vốn đã chịu nhiều áp lực.

Đáng chú ý, “kịch bản hoàn tiền bằng AI” không chỉ đến từ phía khách hàng. Tháng trước, một nhân viên giao hàng của DoorDash bị cáo buộc đã gửi cho khách bức ảnh món ăn do AI tạo ra nhằm chứng minh đơn hàng đã được giao thành công. Dù khách hàng phát hiện ra mánh khóe, vụ việc cho thấy ranh giới giữa thật và giả đang ngày càng mờ nhạt.

Trong bối cảnh đó, các chuyên gia cảnh báo, việc phân biệt hình ảnh do AI tạo ra với hình ảnh thật sẽ ngày càng khó khăn. Một nghiên cứu công bố trên tạp chí Royal Society Open Science gần đây cho thấy, nếu không được đào tạo đặc biệt, con người hầu như không thể phân biệt giữa khuôn mặt thật và khuôn mặt do AI tạo ra.

Khi AI tiếp tục thâm nhập sâu vào đời sống, câu hỏi đặt ra không chỉ là công nghệ có thể làm được gì, mà còn là xã hội sẽ kiểm soát và sử dụng nó ra sao để tránh những hệ lụy từ chính sự tiện lợi mà con người tạo ra.