Việt Nam và Philippines dẫn đầu làn sóng năng lượng tái tạo ở Đông Nam Á

Đông Nam Á đang đẩy nhanh quá trình chuyển đổi cách sản xuất và sử dụng năng lượng trong bối cảnh tốc độ tăng trưởng kinh tế cao cùng dân số hơn 680 triệu người, đẩy nhu cầu điện ngày càng gia tăng.

Để đáp ứng nhu cầu này mà không phụ thuộc quá mức vào than đá và dầu mỏ, nhiều quốc gia trong khu vực chuyển hướng sang năng lượng tái tạo, trong đó Việt Nam và Philippines là hai điểm sáng.

Việt Nam trở thành một quốc gia nổi bật trong lĩnh vực điện mặt trời và điện gió. Chỉ trong vài năm, công suất điện mặt trời tăng mạnh, đưa Việt Nam vào nhóm 10 nước hàng đầu thế giới trong lĩnh vực này. Động lực chính đến từ các chính sách khuyến khích của Chính phủ, đặc biệt là cơ chế giá mua điện ưu đãi, giúp thu hút mạnh dòng vốn tư nhân vào các dự án điện mặt trời.

Bên cạnh đó, Việt Nam được đánh giá là một trong những quốc gia có tiềm năng điện gió ngoài khơi lớn nhất khu vực châu Á, nhờ sở hữu đường bờ biển dài hơn 3.200 km và vùng biển có tốc độ gió trung bình từ 6,5 - 9,5 m/s, đặc biệt thuận lợi cho việc phát triển các dự án điện gió quy mô lớn.

Hiện nay phần lớn dự án vẫn là điện gió trên bờ, nhiều dự án ngoài khơi quy mô lớn đang được xúc tiến. Tuy nhiên, tốc độ phát triển nhanh đang gây áp lực lên hệ thống lưới điện, vốn chưa theo kịp nguồn cung mới. Các chuyên gia cho rằng Việt Nam cần sớm xây dựng các chính sách dài hạn, ổn định để duy trì niềm tin của nhà đầu tư.

Theo nghiên cứu của Ngân hàng Thế giới (WB), tiềm năng kỹ thuật của điện gió ngoài khơi Việt Nam có thể đạt khoảng 600 GW, trong đó trên 60 GW có thể khai thác hiệu quả về kinh tế vào năm 2050 nếu có chính sách và hạ tầng phù hợp.

Trong khi đó, Philippines lựa chọn cách tiếp cận khác khi tập trung đa dạng hóa cơ cấu nguồn điện. Là quốc gia dẫn đầu toàn cầu về năng lượng địa nhiệt, Philippines đang mở rộng sang điện mặt trời và điện gió nhằm giảm phát thải carbon.

Những cải cách chính sách gần đây, như triển khai chương trình đấu thầu năng lượng xanh và cho phép nhà đầu tư nước ngoài sở hữu 100% dự án năng lượng tái tạo, giúp Philippines thu hút hàng tỷ USD vốn đầu tư quốc tế. Tuy vậy, quốc gia này vẫn đối mặt với nhiều thách thức, bao gồm giá điện cao và nguy cơ thiên tai, đặc biệt là các cơn bão mạnh có thể gây hư hại hạ tầng năng lượng.

Quá trình chuyển dịch sang năng lượng tái tạo đang mang lại nhiều lợi ích kinh tế - xã hội. Cả Việt Nam và Philippines đều tạo ra hàng trăm nghìn việc làm mới, đồng thời giảm phụ thuộc vào nhiên liệu nhập khẩu, qua đó tăng cường an ninh năng lượng. Hai quốc gia đều cam kết đạt mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, thể hiện quyết tâm ứng phó với biến đổi khí hậu.

Trong tương lai, các chuyên gia cho rằng việc tăng cường kết nối lưới điện giữa các quốc gia Đông Nam Á sẽ giúp tối ưu hóa việc chia sẻ nguồn năng lượng sạch và nâng cao hiệu quả toàn hệ thống. Dù còn tồn tại những rào cản về hạ tầng và chính sách, quá trình chuyển đổi năng lượng của khu vực không còn là mục tiêu xa vời mà đang diễn ra rõ nét, góp phần định hình lại nền kinh tế và môi trường Đông Nam Á.