Thời điểm nóng nhất và lạnh nhất trong ngày không phải chính ngọ và nửa đêm

Nhiều người lầm tưởng rằng nhiệt độ sẽ đạt đỉnh vào đúng giữa trưa 12h khi Mặt trời ở vị trí cao nhất, và giảm xuống thấp nhất lúc nửa đêm 0h. Tuy nhiên, nhiệt độ trong ngày lại diễn ra khác hoàn toàn cách mà nhiều người vẫn hình dung.

Thời điểm nóng nhất trong ngày

Về mặt lý thuyết, giả định cho rằng Trái đất nóng nhất vào giữa trưa khi tiếp nhận lượng bức xạ mặt trời lớn nhất và lạnh nhất vào nửa đêm khi mặt trời ở phía bên kia hành tinh có vẻ rất hợp lý. Thế nhưng trên thực tế, nhiệt độ có độ trễ đáng kể so với Mặt trời.

Dù Mặt trời đứng bóng tỏa lượng bức xạ lớn vào khoảng 12h, nhưng đây chưa phải là lúc nhiệt độ cao nhất. Theo các số liệu thống kê, thời điểm nóng nhất thường rơi vào khoảng 15h - 17h, tức là chậm hơn từ 3 - 5 tiếng so với thời điểm Mặt trời đạt đỉnh.

Hiện tượng này được gọi là "Độ trễ nhiệt" (Thermal Response). Cơ chế hoạt động là Trái đất cần một khoảng thời gian để hấp thụ nhiệt từ ánh nắng. Dù sau 12h, Mặt trời dịu đi một chút, nhưng khoảng 3 tiếng sau, Trái Đất mới thu đủ nhiệt để nóng đến đỉnh điểm. Thời điểm này còn phụ thuộc vào độ che phủ của mây, sức gió và địa hình.

Sau đó, Trái đất dần giảm nhiệt khi cường độ bức xạ mặt trời yếu đi hẳn. Điều này tương tự như khi chúng ta đun nước, dù lửa ở mức to nhất nhưng cũng mất một khoảng thời gian sau nước mới sôi.

Thời điểm lạnh nhất trong ngày

Tương tự như trường hợp trên, thời điểm lạnh nhất trong ngày cũng đến muộn hơn so với dự đoán. Nhiều người tin rằng nửa đêm 0h là lúc lạnh nhất. Tuy nhên thực tế, thời điểm lạnh nhất thường xảy ra vào lúc 4h - 6h, sau khi mặt trời mọc.

Kể từ lúc nhiệt độ đạt đỉnh vào khoảng 15h - 17h, Trái Đất tích tụ đủ độ nóng bắt đầu quá trình tản nhiệt vào không khí để tự làm mát mình. Quá trình này diễn ra liên tục và bền bỉ suốt cả đêm dài cho đến tận sáng hôm sau. Có thể ví dụ Trái Đất giống như một bát nước nóng đặt trên bàn, cứ liên tục tản nhiệt và nguội dần đi.

Thậm chí, ngay cả khi mặt trời vừa ló rạng, những tia nắng đầu ngày vẫn còn quá yếu ớt, không đủ sức làm ấm lượng nhiệt mà Trái đất tỏa ra. Cho nên, không khí lúc bình minh vẫn tiếp tục lạnh thêm một chút trước khi thực sự ấm dần lên. Khoảng 1 tiếng sau khi Mặt Trời mọc, khi nắng đủ mạnh thì cái tỏa nhiệt mới dừng lại và bắt đầu hấp thụ nhiệt ấm lên.

Vậy nên, mỗi buổi sáng mùa đông thức dậy, nhiều người thường cảm thấy rất là rét hơn hẳn đêm qua. Còn các chiều mùa hè thì lại cảm thấy vô cùng oi ả, bức bối. Hiểu về "độ trễ nhiệt" giúp chúng ta có cái nhìn khoa học hơn về sự biến thiên của thời tiết. Từ đó, mỗi người có chuẩn bị phù hợp cho các hoạt động ngoài trời vào những khung giờ nhất định trong ngày.