Nga giăng 'lưới lửa' siết chặt bầu trời, Ukraine căng sức đối phó

Ukraine căng mình đối phó chiến thuật khó lường của Nga

Sau một mùa đông khắc nghiệt, Ukraine đang chạy đua với thời gian để khôi phục sức mạnh quân sự khi Nga gia tăng cường độ không kích. Chỉ riêng trong tháng 3/2026, Nga đã phóng gần 6.500 máy bay không người lái (UAV), vượt xa số lượng UAV nước này sử dụng hai tháng trước đó và chưa có dấu hiệu giảm đà tấn công.

Theo ông Viktor Kevliuk, nhà phân tích tại Trung tâm Chiến lược Quốc phòng, Nga đang thay đổi chiến thuật, chuyển sang hướng gây áp lực kéo dài, linh hoạt và tập trung làm suy yếu đối phương. Sau hơn 4 năm tiến hành chiến dịch quân sự quy mô lớn, Nga không ngừng mở rộng năng lực sản xuất quốc phòng, đồng thời triển khai các biến thể vũ khí và phương thức tác chiến mới, đặc biệt trong lĩnh vực không quân.

Dù Nga duy trì ưu thế về số lượng và một số yếu tố công nghệ trong lĩnh vực máy bay, UAV tấn công và đạn dược, hệ thống phòng không của Ukraine - phần lớn do phương Tây hỗ trợ - vẫn ngăn cản Moskva giành ưu thế trên không. Điều này buộc Nga chuyển trọng tâm sang các cuộc tấn công bằng UAV và tên lửa tầm xa.

Tuy vậy, Ukraine đang đối mặt với nhiều thách thức lớn. Hạ tầng trọng yếu của nước này dễ bị tên lửa đạn đạo tấn công trong khi số lượng hệ thống phòng không hiện đại còn hạn chế, khiến khả năng đánh chặn trở nên kém hiệu quả. Trong bối cảnh Ukraine chưa có giải pháp toàn diện, Nga tiếp tục duy trì chiến dịch không kích với tần suất cao trong mùa xuân, nhắm vào cả cơ sở hạ tầng và mục tiêu quân sự cả ngày lẫn đêm.

Một trong những đặc điểm nổi bật là việc Nga gia tăng sử dụng chiến thuật “bầy đàn”, tức phóng số lượng lớn UAV cùng lúc nhằm áp đảo hệ thống phòng không. Trong 3 tháng đầu năm 2026, Nga đã triển khai hơn 15.800 UAV, tăng gần 50% so với cùng kỳ năm 2025, theo số liệu tổng hợp từ Không quân Ukraine.

Đáng chú ý, trong ngày 23 và 24/3, Nga đã tiến hành cuộc tấn công UAV lớn nhất kể từ đầu xung đột, phóng gần 1.000 thiết bị trong vòng 24 giờ, cùng 34 tên lửa tấn công 11 khu vực trên khắp Ukraine. Phía Ukraine cho biết đã đánh chặn khoảng 94,8% mục tiêu trên không, trong đó có 25/34 tên lửa.

Dữ liệu cũng cho thấy trong 3 tháng đầu năm 2026, số lượng tên lửa Nga sử dụng tăng hơn 150% so với cùng kỳ năm 2025. Theo ông Anatolii Hrapchynskyi, một sĩ quan dự bị của Không quân Ukraine, tỷ lệ tên lửa đạn đạo trong các đợt tấn công quy mô lớn đã tăng từ khoảng 35% từ cuối năm 2025 lên 65% vào đầu năm 2026 – sự thay đổi được đánh giá là đáng kể.

Ngoài ra, khác với giai đoạn trước, các cuộc tấn công quy mô lớn gần đây của Nga chủ yếu được thực hiện vào ban đêm. Vào ngày 3/4, Nga đã phóng hàng trăm UAV và tên lửa vào buổi sáng.

Ông Yurii Ihnat, phụ trách truyền thông của Không quân Ukraine, nhận định Nga đang “thử sức chịu đựng” của Ukraine. “Nếu họ có đủ nguồn lực để phóng hàng nghìn UAV mỗi ngày, họ sẽ làm như vậy. Hiện tại, mục tiêu của họ là duy trì áp lực liên tục”, ông nói.

Các chuyên gia cho rằng việc gia tăng tấn công ban ngày và phân bổ đòn đánh suốt cả ngày là nhằm gây quá tải hệ thống phòng không Ukraine, đồng thời liên tục thay đổi quỹ đạo bay để tìm điểm yếu. Bên cạnh yếu tố quân sự, việc gây áp lực tâm lý đối với binh sỹ Ukraine cũng được xem là một phần quan trọng trong chiến lược này.

Theo ông Kevliuk, mục tiêu cuối cùng của Nga là tạo ra cảm giác bất an thường trực, làm suy yếu năng lực phòng không, buộc Ukraine phải điều chuyển nguồn lực từ tiền tuyến về bảo vệ hậu phương, qua đó phục vụ cho chiến lược tấn công quy mô lớn hơn trong mùa xuân – hè.

Nga có thể mở rộng mục tiêu tấn công

Trong cuộc họp báo tại Kiev ngày 2/4, Tổng thống Zelensky cảnh báo Nga có thể chuẩn bị một làn sóng tấn công mới nhằm vào hệ thống cấp nước của Ukraine. Theo ông, các mục tiêu tiềm tàng không chỉ bao gồm những công trình quy mô lớn như cầu, đập, nhà máy thủy điện, mà còn cả trạm bơm, hệ thống cấp nước sinh hoạt và các hạ tầng thiết yếu khác. Ông kêu gọi chính quyền địa phương chuẩn bị ứng phó tương tự như cách Ukraine đang bảo vệ hệ thống năng lượng.

Cùng với đó, Nga cũng gia tăng các cuộc tấn công vào mạng lưới giao thông, đặc biệt là đường sắt. Tập đoàn Đường sắt Ukraine (Ukrzaliznytsia) đã phải áp dụng các biện pháp an toàn mới như dừng tàu khi có cảnh báo không kích hoặc khi phát hiện mục tiêu trên không, khiến nhiều chuyến đi bị gián đoạn kéo dài.

Các chuyên gia nhận định Nga có khả năng tiếp tục nhắm vào các mục tiêu hậu cần, công nghiệp, quốc phòng và năng lượng nhằm gây áp lực tổng thể cho Ukraine. Theo nhà nghiên cứu Jennie Olmsted từ Viện Nghiên cứu Chiến tranh có trụ sở tại Mỹ, Moskva nhiều khả năng sẽ áp dụng kinh nghiệm từ các đợt tấn công vào hạ tầng năng lượng trong mùa đông để chuyển sang đánh vào hệ thống cấp nước của Ukraine – vốn tồn tại nhiều điểm yếu từ thời Liên Xô.

Trong khi đó, ông Anatolii Hrapchynskyi – sĩ quan dự bị Không quân Ukraine – cho rằng Kiev cần chủ động xây dựng hệ thống phòng thủ đa tầng, thay vì phụ thuộc vào một giải pháp đơn lẻ như hệ thống phòng không MIM-104 Patriot. Theo ông, một hệ thống hiệu quả phải là “một hệ sinh thái” gồm cảm biến, radar và các biện pháp tác chiến điện tử để kiểm soát toàn diện không phận.

Đáng chú ý, Nga đang tiếp tục nâng cấp năng lực UAV, đẩy nhanh phát triển máy bay không người lái tầm xa có thể đóng vai trò là UAV “mẹ” để phóng các UAV khác, đồng thời mở rộng tầm hoạt động của UAV góc nhìn thứ nhất (FPV) lên hàng trăm km. Các thiết bị này còn có khả năng nhận lệnh theo thời gian thực, chụp ảnh độ phân giải cao và tấn công chính xác mục tiêu di động.

Điều này này khiến phạm vi đe dọa không còn giới hạn ở khu vực tiền tuyến mà đã mở rộng sâu vào hậu phương Ukraine. Theo ông Hrapchynskyi, việc một UAV Lancet hiện đại hóa bị bắn rơi tại Kiev hồi giữa tháng 3 cho thấy nguy cơ ngày càng gia tăng. “Vùng nguy hiểm sẽ tiếp tục mở rộng và nhiệm vụ của chúng ta là xây dựng hệ thống đối phó từng bước ngay từ bây giờ”, ông nhấn mạnh.