Ukraine đánh vào huyết mạch dầu của Nga

Ukraine đang gia tăng các đòn tấn công nhằm vào hạ tầng năng lượng của Nga, trong bối cảnh Moskva hưởng lợi từ giá dầu thô tăng cao và việc nới lỏng một số lệnh trừng phạt.

Trong tuần qua, máy bay không người lái (UAV) của Ukraine đã đánh trúng nhiều nhà máy lọc dầu và các cảng xuất khẩu của Nga, tăng tốc chiến dịch vốn bắt đầu từ mùa hè năm ngoái nhằm vào một trong những nguồn thu lớn nhất của Moskva.

Quân đội Ukraine cho biết đã thực hiện 10 cuộc tấn công quy mô lớn trong tháng này nhằm vào hạ tầng năng lượng Nga, trong đó có những đòn đánh sâu vào lãnh thổ Nga. Mức độ thiệt hại vẫn chưa rõ ràng, song phía Nga đã đề cập khả năng cấm xuất khẩu xăng.

Phát biểu với CNN ngày 28/3, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết các UAV tầm xa của nước này đã trở nên hiệu quả hơn.

Theo phía Ukraine, cuộc tấn công mới nhất diễn ra rạng sáng thứ Bảy, nhằm vào một nhà máy lọc dầu lớn tại Yaroslavl, phía đông bắc Moskva.

Quân đội Ukraine nói rằng mục tiêu bị đánh trúng trực tiếp, sau đó xảy ra hỏa hoạn. Thống đốc vùng Yaroslavl, ông Mikhail Evraev, xác nhận một số tòa nhà dân cư và “một cơ sở thương mại” bị hư hại, song cho biết hơn 30 UAV đã bị vô hiệu hóa.

Cảng xuất khẩu dầu Ust-Luga của Nga trên bờ biển Baltic cũng bị tấn công hai lần trong tuần qua. Theo Cơ quan An ninh Ukraine, các UAV tầm xa đã “gây hư hại các bến bơm dầu và khu bể chứa dầu và sản phẩm dầu mỏ” vào sáng sớm thứ Sáu.

Các video định vị địa lý cho thấy một đám cháy lớn tại cảng, trong khi Bộ Tình trạng Khẩn cấp Nga cảnh báo người dân tại thành phố St. Petersburg gần đó về tình trạng “ô nhiễm không khí” sau các vụ tấn công.

“Chúng tôi đáp trả các cuộc tấn công vào hạ tầng năng lượng của mình. Chúng tôi đã phản công mạnh mẽ, làm suy giảm năng lực của Ust-Luga”, ông Zelensky nói với CNN.

“Sau loạt tập kích UAV, năng lực vận hành của cơ sở này giảm xuống còn khoảng 40%", ông cho biết.

Cảng Primorsk gần đó cũng bị tấn công trong tuần trước. Theo phía Ukraine, các đám cháy tại cả hai cảng vẫn còn có thể quan sát được vào thứ Bảy.

Một nhà máy lọc dầu tại Saratov, miền nam nước Nga, do tập đoàn dầu khí nhà nước Rosneft vận hành, cũng bị tấn công vào cuối tuần trước.

Trước khi xung đột Trung Đông bùng phát và eo biển Hormuz gần như bị tê liệt, dầu thô Nga thường được giao dịch với mức chiết khấu đáng kể so với các chuẩn giá toàn cầu.

Tuy nhiên, hiện nay, theo các nhà phân tích, dầu Nga thậm chí có thời điểm được bán với giá cao hơn. Moskva cũng được hưởng lợi từ việc Mỹ nới lỏng một số lệnh trừng phạt. Nhằm ổn định thị trường dầu mỏ, Bộ Tài chính Mỹ đầu tháng này đã tạm dừng các biện pháp trừng phạt đối với dầu thô Nga đang trên biển.

Ông Zelensky tiếp tục chỉ trích động thái này, cho rằng tình báo Nga đang hỗ trợ Iran xác định mục tiêu bằng hình ảnh vệ tinh.

“Việc dỡ bỏ trừng phạt đối với kẻ tấn công - bên kiếm tiền mỗi ngày - đồng nghĩa với việc họ đang cung cấp thông tin liên quan đến các cuộc tấn công nhằm vào các căn cứ của đồng minh trong khu vực”, ông nói.

Theo ước tính, nguồn thu từ dầu mỏ chiếm ít nhất 1/3 ngân sách Nga và có thể đã tăng gấp đôi trong tháng qua.

Trong bối cảnh các cuộc tấn công của Ukraine tiếp diễn, chính phủ Nga đang cân nhắc tái áp đặt lệnh cấm xuất khẩu xăng, theo hãng thông tấn nhà nước TASS.

Biện pháp này, dự kiến có hiệu lực từ thứ Tư tuần tới (1/4), đang được Phó Thủ tướng Nga Alexander Novak cùng các bộ ngành và doanh nghiệp dầu khí thảo luận. Nga từng áp dụng biện pháp tương tự vào tháng 9 năm ngoái nhưng đã dỡ bỏ vào tháng 1.

Báo Kommersant cho biết lệnh cấm được tái áp dụng do thị trường nội địa bị ảnh hưởng khi các nhà sản xuất ưu tiên xuất khẩu để tối đa hóa lợi nhuận. Tuy nhiên, tờ báo cũng đề cập đến các yếu tố như “bảo trì nhà máy lọc dầu ngoài kế hoạch” và các vụ cháy tại Primorsk và Ust-Luga.

Ông Zelensky cho biết các cuộc tấn công của Ukraine là nhằm đáp trả các đòn đánh của Nga vào hạ tầng điện, vốn đã gây mất điện diện rộng trong mùa đông.

“Nga phải chấm dứt tấn công hạ tầng năng lượng của chúng tôi. Khi đó chúng tôi sẽ không đáp trả”, ông nói thêm.

Nga tăng sức ép trên chiến trường

Ở chiều ngược lại, Nga cũng đang gia tăng sức ép quân sự trên thực địa.

Theo giới chức Ukraine, Moskva đã mở các đợt tấn công quy mô lớn ở miền Đông trong khoảng thời gian từ 17-20/3, với hàng trăm cuộc tấn công nhằm vào nhiều hướng chiến lược như Pokrovsk, Lyman và Kupiansk.

Tổng tư lệnh Ukraine Oleksandr Syrskyi cho biết các lực lượng Nga tìm cách xuyên thủng phòng tuyến nhưng chưa đạt được bước tiến đáng kể, dù giao tranh diễn ra ác liệt trên toàn tuyến.

Song song với chiến dịch trên bộ, Nga cũng gia tăng không kích. Trong một đợt tấn công lớn hiếm thấy hồi tuần trước, Nga đã phóng tổng cộng 948 UAV và 34 tên lửa chỉ trong 24 giờ - mức cao kỷ lục, theo đánh giá của Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW).

Các cuộc không kích khiến ít nhất 5 người thiệt mạng và hơn 40 người bị thương, đồng thời gây áp lực lớn lên hệ thống phòng không Ukraine.

Tổng thống Zelensky nhận định quy mô các đợt tấn công cho thấy Nga “không có ý định chấm dứt chiến sự”.