Bác sĩ cảnh báo nguy cơ ngộ độc thực phẩm dịp Tết

BS CKII Mã Phước Nguyên, Phó khoa Nội Tiêu hóa, Bệnh viện Chợ Rẫy (TP.HCM) cho biết, khai thác bệnh sử cho thấy, các trường hợp ngộ độc thường liên quan đến một số nhóm thực phẩm đặc trưng trong dịp Tết.

Phổ biến nhất là thực phẩm chế biến sẵn, đồ khô, thực phẩm mua về dự trữ lâu ngày nhưng không rõ nguồn gốc hoặc bảo quản không đúng cách. Bên cạnh đó, các món ăn tươi sống như gỏi, tiết canh, thức ăn tái, chưa nấu chín kỹ, hoặc thực phẩm lên men, muối chua cũng tiềm ẩn nguy cơ cao gây ngộ độc.

“Thời gian xuất hiện triệu chứng sau ăn có thể khác nhau tùy nguyên nhân. Với các trường hợp nhiễm độc tố sẵn trong thức ăn, triệu chứng có thể xuất hiện rất sớm, chỉ sau vài phút đến vài giờ. Trong khi đó, ngộ độc do vi khuẩn thường cần thời gian ủ bệnh từ 6 - 12 giờ hoặc lâu hơn, thậm chí sau 1 - 2 ngày khi vi khuẩn tăng sinh đủ số lượng”, BS Nguyên nói.

Theo bác sĩ, một trong những nguyên nhân chính dẫn đến ngộ độc thực phẩm là do người dân bảo quản thực phẩm chưa đúng cách, đặc biệt trong môi trường nhiệt độ cao, tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn phát triển và sinh độc tố.

Nhiều trường hợp dù thực phẩm ban đầu đảm bảo chất lượng, nhưng trong quá trình vận chuyển, trưng bày hoặc bảo quản không phù hợp đã bị nhiễm khuẩn, dẫn đến ngộ độc khi sử dụng.

Đặc biệt trong dịp Tết, nhiều người đi du lịch và có xu hướng trải nghiệm ẩm thực địa phương, làm tăng nguy cơ “lạ bụng” và ngộ độc thực phẩm. Việc ăn uống tại các hàng quán không đảm bảo vệ sinh, thực phẩm đường phố khó kiểm soát chất lượng, cùng với thói quen ăn uống thất thường là những yếu tố làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh.

Bác sĩ chỉ cách phòng ngừa 

BS CKII Trần Thị Anh Tường, Trưởng khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Ung Bướu TP.HCM khuyến cáo: "Người dân trong dịp Tết cần đặc biệt chú trọng đến an toàn vệ sinh thực phẩm. Không nên để thức ăn quá lâu ngoài không khí, nhất là trong điều kiện thời tiết nóng hoặc khi thực phẩm đã được chế biến sẵn, vì dễ tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển".

Bên cạnh đó, các món ăn truyền thống trong ngày Tết như dưa hành, củ kiệu và các loại thực phẩm lên men cần được kiểm tra kỹ trước khi sử dụng. Nếu thực phẩm có mùi lạ, màu sắc bất thường hoặc dấu hiệu hư hỏng, tuyệt đối không nên ăn để tránh nguy cơ ngộ độc.

Đối với các món ăn nấu sẵn, bác sĩ nhấn mạnh việc bảo quản đúng cách và hâm nóng kỹ trước khi dùng. Không nên để thức ăn kéo dài nhiều ngày, kể cả khi bảo quản trong tủ lạnh. Việc lựa chọn thực phẩm có nguồn gốc uy tín, chế biến vừa đủ và sử dụng hết trong ngày được xem là giải pháp tốt nhất giúp bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình trong dịp Tết.

Khi nghi ngờ bị ngộ độc thực phẩm, người dân cần ngừng ngay việc sử dụng loại thực phẩm đó và, nếu có điều kiện, nên giữ lại mẫu để phục vụ công tác xét nghiệm, giúp xác định nguyên nhân và hướng xử trí phù hợp.

Trong trường hợp xuất hiện các triệu chứng nhẹ như buồn nôn, nôn ói hoặc tiêu chảy, người bệnh cần chú ý bù nước đầy đủ, đặc biệt là sử dụng dung dịch oresol đúng cách để phòng ngừa mất nước. Ngoài ra, có thể dùng men vi sinh theo hướng dẫn nhằm hỗ trợ hệ tiêu hóa và cải thiện triệu chứng.

Tuy nhiên, nếu các biểu hiện không thuyên giảm hoặc có dấu hiệu nặng như tiêu chảy nhiều, mất nước, lơ mơ, khó thở, người bệnh cần nhanh chóng đến cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám và điều trị kịp thời. Bác sĩ lưu ý không nên tự ý xử trí hay điều trị tại nhà trong những trường hợp này để tránh biến chứng nguy hiểm.