8 giờ phẫu thuật cứu đôi chân cho bé gái 8 tuổi bị ung thư xương

Bé gái 8 tuổi ở Hà Nội được phát hiện bất thường ở chân trái từ năm 4 tuổi, với biểu hiện sưng nhẹ vùng mắt cá ngoài. Ban đầu bố mẹ nghĩ cháu bị chấn thương khi chơi đùa nên chỉ theo dõi tại nhà.

Sau đó, trẻ được chẩn đoán có khối u đầu dưới xương mác và đã phẫu thuật lấy u. Kết quả giải phẫu bệnh khi đó chưa ghi nhận tổn thương ác tính rõ ràng, sức khỏe bé ổn định, sinh hoạt bình thường. Tuy nhiên, việc tái khám định kỳ bị gián đoạn.

Cuối tháng 1/2026, chân trái của bé bất ngờ sưng to, đau nhiều, đi lại khó khăn. Kết quả chụp chiếu và sinh thiết tại bệnh viện cho thấy khối u tái phát là Chondrosarcoma – u sụn ác tính, một dạng ung thư xương có khả năng xâm lấn tại chỗ. Khối u nằm ở đầu dưới xương mác trái, phá hủy toàn bộ mắt cá ngoài, chèn ép sát mạch máu và thần kinh vùng cổ chân.

Chondrosarcoma là bệnh lý hiếm gặp ở trẻ em. Cách điều trị chủ yếu là phẫu thuật cắt bỏ triệt để theo nguyên tắc ung thư học, vì khối u thường đáp ứng kém với hóa trị và xạ trị. May mắn, các thăm dò chuyên sâu xác định bệnh chưa di căn xa.

Trước nguy cơ phải cắt cụt chi nếu không kiểm soát được tổn thương, ê-kíp liên chuyên khoa hỉnh hình, ung thư, chẩn đoán hình ảnh và giải phẫu bệnh đã hội chẩn nhiều lần. Phương án được lựa chọn là cắt bỏ toàn bộ khối u theo nguyên tắc en bloc (lấy trọn khối cùng diện an toàn), đồng thời tái tạo mắt cá ngoài bằng kỹ thuật ghép chỏm xương mác có cuống mạch nuôi – một dạng vi phẫu phức tạp.

TS.BS Hoàng Hải Đức, Trưởng khoa Chỉnh hình, cho biết thách thức lớn nhất không nằm ở việc ghép xương đơn thuần mà ở yêu cầu tái tạo cấu trúc chịu lực và giữ vững cổ chân cho bệnh nhi đang trong độ tuổi phát triển.

“Nếu không tái tạo đúng giải phẫu mắt cá ngoài, trẻ có nguy cơ lệch trục cổ chân dạng valgus (vẹo ngoài) theo thời gian, dẫn đến mất vững khớp, đau mạn tính và phải can thiệp chỉnh trục nhiều lần sau này”, bác sỹ Đức nói.

Trong 8 giờ liên tục, các phẫu thuật viên vừa cắt bỏ khối u đảm bảo diện cắt âm tính (R0), vừa bảo tồn tối đa hệ thống mạch máu, thần kinh quan trọng. Song song, một kíp khác lấy vạt chỏm xương mác kèm đảo da có cuống mạch từ chân đối diện, chuyển sang tái tạo vùng khuyết hổng.

Kỹ thuật này đòi hỏi kiểm soát chính xác chiều dài cuống mạch, hướng xoay và nối mạch vi phẫu trên hệ thống mạch máu nhỏ ở trẻ em. Phần xương ghép được cố định vững chắc nhưng vẫn bảo tồn sụn tăng trưởng, nhằm duy trì tiềm năng phát triển chi về sau.

Sau mổ, vạt da hồng ấm, xương ghép đúng vị trí giải phẫu, hai chi tưới máu ổn định. Trẻ cử động và cảm nhận tốt ở các ngón chân, cho thấy mạch máu và thần kinh được bảo tồn thành công.

Hai tuần sau phẫu thuật, bệnh nhi hồi phục tích cực và được xuất viện. Trẻ không cần hóa trị bổ sung do khối u được cắt bỏ triệt để và chưa ghi nhận di căn.

Với các bác sỹ, thành công của ca mổ không chỉ là dấu mốc chuyên môn trong điều trị u xương vùng cổ chân ở trẻ em, mà còn mở ra thêm cơ hội bảo tồn chi thay vì cắt cụt – lựa chọn phổ biến trước đây khi tổn thương xâm lấn phức tạp.

Với gia đình bệnh nhi, đó là hành trình đi từ sợ hãi đến hạnh phúc vỡ òa. Người mẹ nghẹn ngào trong ngày con xuất viện, nói rằng đôi chân được giữ lại của con là món quà vô giá trước thềm Ngày Thầy thuốc Việt Nam.

Trong ánh mắt cô bé 8 tuổi, niềm hy vọng dường như được thắp lên trở lại. Giữ được một khớp cổ chân không chỉ là giữ lại chức năng vận động, mà còn là giữ trọn vẹn tuổi thơ– quyền được chạy nhảy, đến trường - và cả tương lai.