Chiều 6/1, TAND TP Hà Nội tiếp tục phiên toà xét xử sơ thẩm 2 cựu Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) Nguyễn Thanh Phong, Trần Việt Nga cùng 53 bị cáo về các tội Nhận hối lộ và Đưa hối lộ.
Trong số 21 bị cáo bị xét xử về tội Đưa hối lộ, bị cáo Nguyễn Thị Vinh bị cáo buộc đưa hối lộ cho 3 chuyên viên của cục An toàn thực phẩm để được hướng dẫn, tạo điều kiện cấp giấy tiếp nhận, giấy xác nhận cho khách hàng trong thời gian từ năm 2018 đến tháng 1/2022. Bị cáo đưa hối lộ 4,3 tỷ đồng và được hưởng lợi cá nhân 211 triệu đồng.
Tại phiên tòa, bị cáo Vinh thừa nhận cáo trạng truy tố là đúng và cho biết, nếu bị cáo này không chuyển tiền cho các chuyên viên thì sẽ không được hướng dẫn, sửa chữa để hồ sơ hoàn thiện.
Vinh khai mỗi hồ sơ bị cáo thu 13-15 triệu đồng bao gồm tất cả các chi phí, tiền công của bị cáo là 500.000 đồng. Số tiền hưởng lợi 211 triệu đồng trong 2,5 năm bị cáo sử dụng chi tiêu cho gia đình.
Các bị cáo tại toà.
Bị cáo Lại Thị Thu Anh bị cáo buộc đã đưa hối lộ 4,7 tỷ đồng cho 7 chuyên viên trong thời gian từ năm 2018 đến tháng 6-2019. Tổng số tiền bị cáo hưởng lợi cá nhân là 425 triệu đồng.
Bị cáo Thu Anh khai tại toà, bản thân là Giám đốc Công ty Great Health Việt Nam và làm dịch vụ đăng ký công bố sản phẩm cho các doanh nghiệp. Quá trình làm việc, bị cáo quen biết các chuyên viên, có bạn học là Hoàng Thanh Hà (cựu Phó trưởng phòng Quản lý sản phẩm thực phẩm).
Bị cáo có chuyên môn về lĩnh vực soạn hồ sơ. Khoảng năm 2018, khi Nghị định 15 ban hành, hồ sơ nộp lên nhiều lần bị yêu cầu sửa đổi, bổ sung. Không có quy định pháp luật hướng dẫn sửa đổi như thế nào, do đó phải xin ý kiến chuyên viên, lãnh đạo phòng, Cục để sửa đổi, bổ sung.
Sau này, bị cáo Hoàng Thanh Hà thông báo về “cơ chế chung” của Cục, phải chi 8 triệu một hồ sơ sản phẩm trong nước, 10 triệu một hồ sơ sản phẩm nhập khẩu thì mới được hướng dẫn.
“Nếu doanh nghiệp không đưa tiền thì không được phía Cục hướng dẫn nội dung sửa đổi. Bị cáo nghĩ rằng không còn lựa chọn nào khác, phải đồng ý với cơ chế này”, nữ giám đốc doanh nghiệp khai.
Bị cáo Thu Anh khẳng định, không hề tự nguyện, nếu tự nguyện thì chỉ cám ơn 500.000 đồng. “Nếu được lựa chọn, không bao giờ bị cáo đưa 8-10 triệu đồng một hồ sơ”, bị cáo này nói. Bị cáo Thu Anh đã thu từ 13-15 triệu đồng một hồ sơ của khách hàng và được hưởng 800.000 đồng mỗi hồ sơ. Số tiền hưởng lợi, bị cáo sử dụng để nuôi con nhỏ.
Bị cáo Đậu Thị Giang bị cáo buộc đưa hối lộ hơn 1,7 tỷ đồng cho 2 cá nhân của Cục An toàn thực phẩm để được hướng dẫn, tạo điều điều cấp giấy tiếp nhận, giấy xác nhận cho khách hàng. Trong đó, bị cáo Giang đưa cho Trần Việt Nga (cựu Cục trưởng) 4 triệu đồng và đưa cho bị cáo Phùng Thúy Hà hơn 1,7 tỷ đồng.
Tại tòa, bị cáo Giang khai, trong thời gian bị cáo Nguyễn Thanh Phong là người ký, các hồ sơ bị cáo nộp lên đều không bị gây khó khăn và đa số hồ sơ đều có kết quả. Nhưng đến thời điểm bị cáo Trần Việt Nga là người ký hồ sơ, bị cáo có 2 hồ sơ đã nộp lên hệ thống.
Tuy nhiên, hồ sơ của bị cáo bị kéo dài rất lâu. Bị cáo đã phải sửa đổi, bổ sung đến mức không còn cái gì phải sửa nữa. Do đó, bị cáo tìm gặp bị cáo Phùng Thị Thúy Hà (chuyên viên của Cục) hỏi tại sao hồ sơ của bị cáo bị kéo dài lâu như thế dù bị cáo đã bổ sung hết rồi. Khi đó, bị cáo Hà bảo phải "chờ cơ chế của chị Nga".
Chờ mãi không thấy thông tin gì, bị cáo lại lên gặp bị cáo Hà hỏi tiếp. Khi đó, nữ chuyên viên Cục An toàn thực phẩm nói bị cáo lên gặp bị cáo Nga xem như thế nào và đưa cho Nga 2 triệu đồng. Do bị cáo có 2 hồ sơ nên bị cáo cho 4 triệu vào tờ A4 dập ghim, bên ngoài ghi mã hồ sơ của bị cáo và để trên bàn làm việc của chị Nga. Sau đó, 2 hồ sơ trên của bị cáo được trả kết quả.
Sau đó một thời gian bị cáo Hà chủ động gọi bị cáo lên thông báo cơ chế để không bị gây khó khăn và bảo phải chi theo cơ chế của nữ Cục trưởng từ 4-8 triệu đồng/hồ sơ tùy loại. Tổng số tiền bị cáo đưa cho bị cáo Nga và bị cáo Hà là hơn 1,7 tỷ đồng. Bị cáo được hưởng lợi hơn 160 triệu đồng.
Tương tự, nhiều bị cáo trong vụ án bị truy tố tội Đưa hối lộ cũng trình bày, khai báo về việc bị nữ Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm “om” hồ sơ nên buộc phải chấp nhận cái gọi là “cơ chế” và thực chất là phải chung chi tiền “bôi trơn” mới được cấp giấy tờ cần thiết.
Cựu Cục trưởng Trần Việt Nga tại phiên toà.
Tại phần trả lời xét hỏi trước đó, Trần Việt Nga khai, từ tháng 11/2016 đến tháng 9/2024 bị cáo giữ chức Phó Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm; từ ngày 23/9/2024 đến trước khi bị khởi tố giữ chức Cục trưởng.
Trong thời gian làm Phó Cục trưởng, bị can Nga được phân công phụ trách Phòng Pháp chế và Hợp tác quốc tế, Văn phòng Cục (trừ bộ phận Tổ chức cán bộ). Đến năm 2021, bị cáo chuyển sang phụ trách mảng Thanh tra, không còn phụ trách Văn phòng Cục.
Từ tháng 8/2018, bị cáo Nga được Cục trưởng phân công ký giấy xác nhận nội dung quảng cáo đối với thực phẩm bảo vệ sức khỏe, trên cơ sở hồ sơ do Phòng Giám sát ngộ độc thực phẩm và Truyền thông trình. Bị cáo cho biết, thời điểm này trong Cục đã tồn tại tình trạng doanh nghiệp "cảm ơn" chuyên viên khi làm hồ sơ.
Khi mới nhận nhiệm vụ ký giấy xác nhận quảng cáo, bị cáo từng trao đổi với bị cáo Trần Thị Thu Liễu (Phó Trưởng phòng phụ trách lĩnh vực Thông tin, giáo dục truyền thông) về việc có nên lập đầu mối quản lý tiền "cảm ơn" của doanh nghiệp hay không và mỗi một hồ sơ lãnh đạo Cục có được 2 triệu đồng/ 1 hồ sơ hay không.
Tuy nhiên, khi đó bị cáo Liễu trả lời bị cáo Nga rằng không thể thực hiện vì hồ sơ quảng cáo đơn giản, dễ làm. Sau đó, bị cáo Nga không chỉ đạo, không ép buộc và cũng không yêu cầu các chuyên viên thực hiện việc này.
Bị cáo Nga khai nhận, trong quá trình ký giấy xác nhận quảng cáo, có 4 chuyên viên gồm: Nguyễn Thị Hải Hà, Nguyễn Thị Việt Hà, Phùng Thị Thúy Hà và Trần Thị Lựu đưa tiền cho bị cáo. Tiền được đưa trực tiếp tại phòng làm việc, chủ yếu bằng tiền mặt, đựng trong phong bì trắng; có lúc ghi mã hồ sơ, có lúc không, số tiền mỗi lần không cố định.
Theo bị cáo, mức thu từ 4 triệu đến hơn 8 triệu đồng/bộ hồ sơ là do các chuyên viên tự thỏa thuận với doanh nghiệp, bị cáo không biết và không quy định. Bị cáo cũng không yêu cầu mỗi hồ sơ phải đưa bao nhiêu tiền, cho rằng đây là tiền doanh nghiệp "cảm ơn".
Bị cáo Nga trình bày, theo kết luận điều tra, tổng số tiền bị cáo nhận từ các chuyên viên là hơn 8 tỷ đồng. Bị cáo thừa nhận con số này, đồng thời khai không biết tổng số tiền các chuyên viên nhận từ doanh nghiệp, cá nhân.
Về số lượng hồ sơ, bị cáo Nga khai trực tiếp ký khoảng 16.000 đến 17.000 hồ sơ từ tháng 8/2018. Số tiền nhận được, bị cáo không ghi chép, không thống kê, sử dụng chủ yếu cho chi tiêu cá nhân và gia đình. Trước khi bị khởi tố, bị cáo và gia đình đã khắc phục 1,5 tỷ đồng, đồng thời tiếp tục làm đơn xin khắc phục thêm trong quá trình xét xử.
Bị cáo Nga thừa nhận hành vi bị truy tố về tội Nhận hối lộ với tổng số tiền gần 13 tỷ đồng là đúng tội. Tuy nhiên, bị cáo trình bày do nhận thức pháp luật hạn chế, cho rằng mình không cấu kết với doanh nghiệp, không bỏ qua sai phạm và chỉ ký khi hồ sơ đầy đủ, đúng quy định; kể cả trường hợp không đưa tiền, hồ sơ vẫn được giải quyết bình thường.
Bị cáo Nga phủ nhận việc cố tình để hồ sơ chậm ký nhằm gây sức ép. Việc chậm trễ, nếu có, chỉ diễn ra trong thời gian ngắn do hoàn cảnh gia đình, khi mẹ bị cáo phải điều trị dài ngày.
Theo cáo trạng, cựu Cục trưởng Trần Việt Nga bị cáo buộc hưởng lợi cá nhân hơn 8 tỷ đồng.