Đề xuất đăng ký hộ tịch không phụ thuộc vào nơi cư trú

Chiều 18/3, tiếp tục phiên họp thứ 55, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi).

Trình bày tờ trình của Chính phủ, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc cho biết, dự án Luật gồm 4 Chương, 31 Điều (giảm 3 chương, 46 điều so với Luật Hộ tịch năm 2014).

Liên quan đến những nội dung sửa đổi, bổ sung về thẩm quyền đăng ký hộ tịch, Thứ trưởng Bộ Tư pháp nêu rõ, dự thảo Luật quy định UBND cấp xã thực hiện đăng ký tất cả các sự kiện, thông tin hộ tịch.

"Người dân có quyền yêu cầu đăng ký hộ tịch tại bất kỳ UBND cấp xã nào, không phụ thuộc vào nơi cư trú, địa giới hành chính. Bổ sung thẩm quyền đăng ký giám sát việc giám hộ, chấm dứt giám sát việc giám hộ liên quan đến tài sản của người được giám hộ không phụ thuộc vào nơi cư trú của cá nhân để thực hiện các yêu cầu về đổi mới toàn diện việc giải quyết thủ tục hành chính, cung cấp dịch vụ công không phụ thuộc địa giới hành chính", ông Nguyễn Thanh Ngọc nói.

Về thẩm quyền nghĩa vụ đăng ký hộ tịch, dự thảo Luật bổ sung quy định về quyền, nghĩa vụ đăng ký hộ tịch của người gốc Việt Nam chưa xác định quốc tịch cư trú tại Việt Nam; quy định bảo đảm quyền đăng ký khai sinh cho trẻ em được sinh ra tại Việt Nam hoặc sinh sống trên lãnh thổ Việt Nam.

Về giải quyết yêu cầu đăng ký hộ tịch, dự thảo Luật quy định thẩm quyền, đối tượng, phạm vi của từng thủ tục đăng ký hộ tịch, giao Chính phủ quy định cụ thể về hồ sơ, trình tự, thủ tục, thời hạn đăng ký hộ tịch do đây là những nội dung dễ biến động và thay đổi theo thực tế thời gian.

Dự thảo Luật bổ sung quy định cơ quan đăng ký hộ tịch có trách nhiệm chủ động khai thác, tra cứu thông tin trên cơ sở dữ liệu liên quan phù hợp với mức độ đáp ứng của cơ sở dữ liệu; chỉ yêu cầu người dân phải nộp, xuất trình giấy tờ nếu không khai thác được thông tin hoặc thông tin khai thác được không đầy đủ và không chính xác.

Dự thảo Luật quy định giá trị pháp lý của giấy tờ hộ tịch, thông tin hộ tịch, dữ liệu hộ tịch điện tử, xác định dữ liệu hộ tịch điện tử có giá trị như giấy tờ hộ tịch bản giấy khi thực hiện thủ tục hành chính và các giao dịch khác.

Bên cạnh đó, người dân có quyền lựa chọn nộp hồ sơ, nhận kết quả đăng ký hộ tịch theo phương thức trực tuyến hoặc trực tiếp hoặc gửi qua dịch vụ bưu chính đối với tất cả các thủ tục đăng ký hộ tịch nhằm bảo đảm quyền lựa chọn tối đa cho người dân, đồng thời cũng đặt ra yêu cầu cao cho công tác chuyển đổi số và phương thức đăng ký hộ tịch đối với cơ quan Nhà nước.

Chính phủ cũng đề xuất sử dụng dữ liệu điện tử, sổ hộ tịch điện tử đăng ký trực tuyến toàn trình đối với tất cả các thủ tục (trừ thủ tục đăng ký kết hôn sử dụng đồng thời điện tử và lập sổ giấy để phù hợp với đặc thù truyền thống và yêu cầu hai bên nam nữ phải có mặt để thể hiện nguyện vọng, ký vào sổ đăng ký kết hôn, giấy chứng nhận đăng ký kết hôn).

Dự thảo Luật cũng quy định rõ các loại giấy tờ hộ tịch bao gồm: giấy khai sinh, giấy chứng nhận kết hôn, giấy chứng tử và các văn bản xác nhận hộ tịch.

Thẩm tra nội dung này, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Hoàng Thanh Tùng tán thành việc tăng cường thẩm quyền cho cấp xã và thực hiện đăng ký hộ tịch không phụ thuộc vào nơi cư trú; đồng thời nhìn nhận việc quy định đăng ký chủ động là bước tiến trong cải cách thủ tục hành chính.

Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra lo ngại về hạ tầng công nghệ và việc cập nhật thông tin theo thời gian thực tại vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn, có thể chưa đáp ứng được quy định này. Cùng với đó, việc đăng ký chủ động cũng có thể gặp vướng mắc, vì chưa có cơ sở xác định UBND cấp xã nào có trách nhiệm thực hiện đăng ký khi thông tin từ cơ sở y tế đổ về hệ thống.

Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị bổ sung quy định về nguyên tắc liên thông dữ liệu giữa các cơ quan khi có sự thay đổi thông tin hộ tịch; đồng thời cần làm rõ quy trình lưu trữ dữ liệu lịch sử để phục vụ khôi phục khi hệ thống gặp sự cố.