Sáng 6/1, TAND TP Hà Nội tiếp tục phiên xét xử sơ thẩm đối với 55 bị cáo về các tội Nhận hối lộ và Đưa hối lộ trong vụ án xảy ra tại Cục An toàn thực phẩm (thuộc Bộ Y tế) và nhiều doanh nghiệp liên quan trên cả nước.
Trong phần xét hỏi, bị cáo Trần Việt Nga, cựu Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm khai rằng, từ tháng 11/2016 đến tháng 9/2024 bị cáo Nga giữ chức Phó Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm; từ ngày 23/9/2024 đến trước khi bị khởi tố giữ chức Cục trưởng.
Trong thời gian làm Phó Cục trưởng, bị can Nga được phân công phụ trách Phòng Pháp chế và Hợp tác quốc tế, Văn phòng Cục (trừ bộ phận Tổ chức cán bộ). Đến năm 2021, bị cáo chuyển sang phụ trách mảng Thanh tra, không còn phụ trách Văn phòng Cục.
Cựu Cục trưởng Trần Việt Nga tại phiên toà.
Từ tháng 8/2018, bị cáo Nga được Cục trưởng phân công ký giấy xác nhận nội dung quảng cáo đối với thực phẩm bảo vệ sức khỏe, trên cơ sở hồ sơ do Phòng Giám sát ngộ độc thực phẩm và Truyền thông trình. Bị cáo cho biết, thời điểm này trong Cục đã tồn tại tình trạng doanh nghiệp "cảm ơn" chuyên viên khi làm hồ sơ.
Khi mới nhận nhiệm vụ ký giấy xác nhận quảng cáo, bị cáo từng trao đổi với bị cáo Trần Thị Thu Liễu (Phó Trưởng phòng phụ trách lĩnh vực Thông tin, giáo dục truyền thông) về việc có nên lập đầu mối quản lý tiền "cảm ơn" của doanh nghiệp hay không và mỗi một hồ sơ lãnh đạo Cục có được 2 triệu đồng/ 1 hồ sơ hay không.
Tuy nhiên, khi đó bị cáo Liễu trả lời bị cáo Nga rằng không thể thực hiện vì hồ sơ quảng cáo đơn giản, dễ làm. Sau đó, bị cáo Nga không chỉ đạo, không ép buộc và cũng không yêu cầu các chuyên viên thực hiện việc này.
Bị cáo Nga khai nhận, trong quá trình ký giấy xác nhận quảng cáo, có 4 chuyên viên gồm: Nguyễn Thị Hải Hà, Nguyễn Thị Việt Hà, Phùng Thị Thúy Hà và Trần Thị Lựu đưa tiền cho bị cáo. Tiền được đưa trực tiếp tại phòng làm việc, chủ yếu bằng tiền mặt, đựng trong phong bì trắng; có lúc ghi mã hồ sơ, có lúc không, số tiền mỗi lần không cố định.
Theo bị cáo, mức thu từ 4 triệu đến hơn 8 triệu đồng/bộ hồ sơ là do các chuyên viên tự thỏa thuận với doanh nghiệp, bị cáo không biết và không quy định. Bị cáo cũng không yêu cầu mỗi hồ sơ phải đưa bao nhiêu tiền, cho rằng đây là tiền doanh nghiệp "cảm ơn".
Bị cáo Nga trình bày, theo kết luận điều tra, tổng số tiền bị cáo nhận từ các chuyên viên là hơn 8 tỷ đồng. Bị cáo thừa nhận con số này, đồng thời khai không biết tổng số tiền các chuyên viên nhận từ doanh nghiệp, cá nhân.
HĐXX truy vấn: "Nếu bị cáo không đồng ý cho chuyên viên nhận tiền của các doanh nghiệp, cá nhân thì các chuyên viên có nhận tiền không?".
Bị cáo Nga trả lời: "Bị cáo cũng nhận thấy đây là lỗi của bị cáo khi không có các biện pháp ngăn chặn hành vi như vậy. Nếu bị cáo không đồng ý thì các chuyên viên cũng không dám nhận".
Về số lượng hồ sơ, bị cáo Nga khai trực tiếp ký khoảng 16.000 đến 17.000 hồ sơ từ tháng 8/2018. Số tiền nhận được, bị cáo không ghi chép, không thống kê, sử dụng chủ yếu cho chi tiêu cá nhân và gia đình. Trước khi bị khởi tố, bị cáo và gia đình đã khắc phục 1,5 tỷ đồng, đồng thời tiếp tục làm đơn xin khắc phục thêm trong quá trình xét xử.
Bị cáo Nga thừa nhận hành vi bị truy tố về tội Nhận hối lộ với tổng số tiền gần 13 tỷ đồng là đúng tội. Tuy nhiên, bị cáo trình bày do nhận thức pháp luật hạn chế, cho rằng mình không cấu kết với doanh nghiệp, không bỏ qua sai phạm và chỉ ký khi hồ sơ đầy đủ, đúng quy định; kể cả trường hợp không đưa tiền, hồ sơ vẫn được giải quyết bình thường.
Bị cáo Nga phủ nhận việc cố tình để hồ sơ chậm ký nhằm gây sức ép. Việc chậm trễ, nếu có, chỉ diễn ra trong thời gian ngắn do hoàn cảnh gia đình, khi mẹ bị cáo phải điều trị dài ngày.
HĐXX hỏi: "Bị cáo có cố tình để lại các hồ sơ không ký không, có việc thông báo mỗi hồ sơ bao nhiêu tiền mới ký không".
Bị cáo Nga trình bày: "Bị cáo xin khẳng định là không có chuyện đó. Trong quá trình làm việc bị cáo luôn cố gắng là xử lý hồ sơ đúng thời hạn. Tuy nhiên, qua quá trình điều tra bị cáo Liễu có nói rằng là bị cáo để hồ sơ chậm, không ký là do giai đoạn đó bị cáo vừa tiếp nhận nhiệm vụ từ Cục trưởng, đồng thời lúc đó mẹ bị cáo bị ốm phải nằm viện nên bị cáo phải dành thời gian chăm sóc mẹ".
Theo cáo trạng, cựu Cục trưởng Trần Việt Nga bị cáo buộc hưởng lợi cá nhân hơn 8 tỷ đồng.
Cũng trong phần xét hỏi, bị cáo Trần Thị Thu Liễu khai rằng, hồ sơ quảng cáo thực phẩm bảo vệ sức khỏe được tiếp nhận và giải quyết hoàn toàn trên môi trường điện tử. Mọi thao tác xử lý, trả hồ sơ đều được hệ thống ghi nhận, doanh nghiệp có thể theo dõi rõ ai là người xử lý, hồ sơ bị trả vì lý do gì.
Theo bị cáo, Phòng Giám sát ngộ độc thực phẩm và Thông tin Truyền thông có chức năng tham mưu về công tác truyền thông, quảng cáo. Từ tháng 7/2018, Cục trưởng giao Phó Cục trưởng Trần Việt Nga phụ trách và ký giấy xác nhận nội dung quảng cáo.
Liễu khai, sau khi có quyết định phân công trên, một buổi sáng, bà Trần Việt Nga, lúc này là Phó Cục trưởng gọi bị cáo Liễu lên phòng làm việc và nói "nhỏ" mỗi hồ sơ quảng cáo khi ký phải có 2 triệu đồng cho lãnh đạo Cục, các phòng, trung tâm đều có "cơ chế".
Nghe nội dung này, bị cáo Liễu cho biết rất lo sợ. Bị cáo Liễu khai: "Bị cáo nói, hồ sơ quảng cáo không làm như thế được, vì giấy xác nhận hồ sơ quảng cáo không phải giấy bắt buộc". Bị cáo Liễu khẳng định không muốn thành lập "cơ chế" đối với việc ký xác nhận hồ sơ quảng cáo.
Sau đó, bị cáo về phòng, trao đổi lại thông tin với các chuyên viên gồm Trần Thị Nhài, Nguyễn Thị Việt Hà, Phùng Thúy Hà…, đồng thời nói rõ đây là ý kiến của cấp trên nhưng đề nghị phòng không thực hiện bất kỳ "cơ chế" nào. Bị cáo Liêu cho biết, các chuyên viên đều bày tỏ quan điểm phản đối, cho rằng hồ sơ quảng cáo dễ thực hiện, không cần và không nên thu tiền.
Một thời gian sau, khi các chuyên viên nói có "quà cảm ơn" của doanh nghiệp, ban đầu bị cáo từ chối. Tuy nhiên, các chuyên viên cho rằng đây là tiền doanh nghiệp cảm ơn sau khi được cấp giấy xác nhận. Bị cáo khai, trong quá trình giải quyết hồ sơ, bị cáo luôn yêu cầu chuyên viên thực hiện đúng quy trình, hồ sơ phải đầy đủ, đúng quy định của Nghị định 15 và Luật Quảng cáo thì mới trình ký.
HĐXX hỏi:"Tỷ lệ mà nhận tiền của các cái hồ sơ đề nghị quảng cáo có mức 4 triệu, mức 6 triệu, mức 7 triệu, mức 8 triệu đồng là ai đề ra?".
Liễu trả lời: "Bị cáo hoàn toàn không biết, cho đến thời điểm nhận kết luận điều tra bị cáo mới biết".
Bị cáo Liễu cho biết, ban đầu không biết việc chuyên viên nhận tiền của doanh nghiệp. Sau này, các chuyên viên có đưa tiền cho bị cáo bằng cả hình thức chuyển khoản và tiền mặt, trong đó có khoản 307 triệu đồng chuyển khoản; tổng số tiền theo cáo trạng xác định bị cáo nhận là hơn 1,5 tỷ đồng. Các chuyên viên đều nói đây là tiền doanh nghiệp "cảm ơn".
Những người đưa tiền cho bị cáo gồm Trần Thị Lựu, Nguyễn Thị Việt Hà, Phùng Thị Thúy Hằng và Nguyễn Thị Hải Hà. Bị cáo khai không biết số tiền này tương ứng với bao nhiêu hồ sơ, không hỏi và không theo dõi cụ thể, chỉ biết đó là tiền doanh nghiệp cảm ơn.
Theo bị cáo Liễu, số tiền nhận được, bị cáo sử dụng cho chi tiêu cá nhân và gia đình, chăm sóc mẹ già bị bệnh. Trong quá trình điều tra, bị cáo đã nộp khắc phục 350 triệu đồng và tiếp tục thông qua luật sư, gia đình làm đơn xin khắc phục thêm.