Robot cầm bút lông: Cuộc giao thoa giữa AI và thủy mặc truyền thống

Năm 2018, nhà đấu giá Christie’s gây chấn động khi bán một bức chân dung do trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra với giá hơn 432.000 USD.

Tuy nhiên, với Victor Wong - nghệ sĩ đa phương tiện tại Hong Kong (Trung Quốc) - tác phẩm đó chưa thực sự đột phá vì chỉ dừng lại ở việc sao chép phong cách con người một cách mờ nhạt.

Với nền tảng là một kỹ sư điện, Wong quyết tâm tạo ra thứ nguyên bản hơn, một thực thể AI không chỉ "nghĩ" mà còn "vẽ" theo đúng nghĩa đen.

Robot Gemini: Nghệ sĩ thủy mặc kỹ thuật số

Tác phẩm tâm huyết của ông mang tên AI Gemini. Đây là một hệ thống nghệ thuật kết hợp giữa phần mềm trí tuệ nhân tạo và một cánh tay robot công nghiệp được lập trình lại.

Khác với các công cụ tạo ảnh AI chỉ xuất ra tệp kỹ thuật số, AI Gemini trực tiếp cầm bút lông, chấm mực và vẽ lên giấy Huyền (loại giấy gạo truyền thống của Trung Quốc).

Quy trình sáng tạo của AI Gemini không dựa trên việc bắt chước các bức tranh có sẵn. Thay vào đó, Wong xây dựng thuật toán để robot hiểu về cấu trúc hình khối và địa hình.

Các tập dữ liệu đầu vào rất đa dạng, từ bản đồ mặt trăng 3D của NASA cho đến sự biến động của chỉ số chứng khoán. Robot sẽ diễn giải những dữ liệu khô khan này thành các đường viền núi non và thung lũng, tạo nên những phong cảnh trừu tượng nhưng vẫn mang đậm hơi thở thủy mặc.

Kỹ thuật hội họa chính xác và nhạy cảm

Hội họa thủy mặc vốn là nghệ thuật của sự kiểm soát nước và mực. Để mô phỏng được điều này, Wong tích hợp các cảm biến môi trường vào hệ thống.

Lượng nước mà robot sử dụng sẽ thay đổi tùy theo độ ẩm thực tế trong phòng vào thời điểm đó. Màu sắc và độ đậm nhạt của mực được điều khiển bởi mô hình học sâu (deep learning), giúp mỗi nhát bút đều có sự tính toán kỹ lưỡng về mặt thẩm mỹ.

Theo Wong, mỗi bức tranh khổ 90x90 cm tiêu tốn khoảng 8 đến 10 giờ làm việc liên tục của cánh tay robot. Những tác phẩm này đã được triển lãm tại nhiều thành phố lớn như London, Thượng Hải, Paris và được các nhà sưu tập tư nhân săn đón với mức giá lên tới 20.000 USD.

Công nghệ là sự tiếp nối của nghệ thuật

Việc đưa AI vào thánh địa nghệ thuật luôn vấp phải những ý kiến trái chiều. Nhiều người cho rằng nghệ thuật AI thiếu tính độc bản hoặc vi phạm bản quyền.

Tuy nhiên, Victor Wong lập luận rằng ông không huấn luyện robot để sao chép tranh của các bậc thầy tiền bối. Thay vào đó, ông viết thuật toán để mô phỏng quy trình tư duy của họ.

Ông nhấn mạnh nghệ thuật và công nghệ chưa bao giờ là hai khái niệm tách rời trong lịch sử nhân loại, bởi mỗi bước tiến lớn của nghệ thuật đều gắn liền với một cuộc cách mạng kỹ thuật.

Điển hình như vào thời Nhà Hán, sự phổ biến của cọ vẽ đã tạo ra bước ngoặt quan trọng, mở ra kỷ nguyên vàng cho nghệ thuật thư pháp truyền thống.

Đến thế kỷ 15, các bậc thầy như Leonardo da Vinci tiếp tục xóa bỏ ranh giới giữa mỹ thuật và khoa học khi áp dụng hệ thống toán học để thiết lập kỹ thuật phối cảnh tuyến tính, thay đổi vĩnh viễn cách con người mô phỏng không gian trên mặt phẳng.

Ngày nay, sự ra đời của trí tuệ nhân tạo (AI) chính là sự tiếp nối tất yếu của xu hướng đó, trở thành công cụ tân tiến nhất giúp nghệ sĩ vượt qua những giới hạn sáng tạo cũ để chinh phục những đỉnh cao thẩm mỹ mới.

"Các bậc thầy luôn sở hữu những 'công thức bí mật' và họ luôn sử dụng những công nghệ tiên tiến nhất tại thời điểm đó", Wong chia sẻ. Đối với ông, AI Gemini không phải là sự thay thế con người, mà là một cộng sự giúp tạo ra những thứ "chưa từng thấy trước đây".

Dù một số khách tham quan triển lãm vẫn hoài nghi và cho rằng "đây không phải là nghệ thuật", Victor Wong vẫn tin rằng AI là một phần tất yếu của cuộc sống hiện đại.