Phát hiện bất ngờ về khả năng của cá dưới đáy đại dương

Tháng 1/2019, các nhà nghiên cứu khởi hành chuyến thám hiểm biển Weddell kéo dài 49 ngày trên tàu nghiên cứu vùng cực SA Agulhas II của Nam Phi.

Mục tiêu chuyến đi là khám phá sinh học của biển Weddell phía tây và tìm kiếm xác tàu HMS Endurance, con tàu bị mắc kẹt và cuối cùng bị xé tan bởi băng vào năm 1915.

Tiến sĩ Michelle Taylor, giảng viên cao cấp tại trường Khoa học Sự sống thuộc Đại học Essex (Anh), đã công bố về những điều đoàn thám hiểm phát hiện.

Mặc dù không tìm thấy xác tàu, đoàn thám hiểm đã thu được những thước phim dưới nước vô giá về đời sống sinh vật biển sinh sống ở vùng biển sâu lạnh giá của biển Weddell.

Phương tiện dưới nước điều khiển từ xa của tàu nghiên cứu, có biệt danh là Lassie, đã phát hiện ra loạt tổ cá được sắp xếp theo các hình dạng khác nhau trải rộng trên đáy biển.

Khu phố hình học

Khi Lassie đi qua đáy biển Weddell, những vết lõm lớn xuất hiện trên cát. Những điểm tròn này trông gọn gàng so với môi trường xung quanh, không có lớp sinh vật phù du phân hủy được tìm thấy ở những nơi khác trên đáy biển.

Video: Những tổ cá được sắp xếp theo các hình dạng nhất định trên đáy biển Nam Cực. (Nguồn: CNN)

Khi các nhà khoa học xem đoạn video mà Lassie quay được, họ nhận thấy cá và ấu trùng cá bên trong các vết lõm.

Quan sát kỹ hơn cho thấy loài cá mú đá có tên khoa học là Lindbergichthys nudifrons, hay còn gọi là cá notie vây vàng. Loài cá này được tìm thấy từ Bán đảo Nam Cực đến Nam Georgia ở vùng Đại Tây Dương thuộc Nam Đại Dương.

“Những loài này là loài ưa cực, chúng phát triển mạnh trong môi trường áp suất cao và nước lạnh. Chúng xây tổ nhỏ, hình tròn trong lớp trầm tích mịn, sau đó cá đực bảo vệ trứng trong khoảng 4 tháng. Mối đe dọa chính của chúng đến từ các loài săn mồi dưới đáy như sao biển gai và giun ăn thịt, chúng cố gắng ăn trứng”, Russ Connelly, tác giả chính của nghiên cứu, nghiên cứu sinh sau đại học tại trường Khoa học Sự sống thuộc Đại học Essex (Anh) cho biết.

Các nhà nghiên cứu cũng nhận thấy rằng 1.036 tổ đang hoạt động, nằm rải rác trên năm địa điểm dưới đáy biển, thể hiện sáu kiểu mẫu khác nhau.

Có những cụm tổ được tìm thấy gần nhau hoặc chồng lên nhau và những tổ hình lưỡi liềm được sắp xếp theo một đường cong, giống như hình trăng lưỡi liềm. Các tổ khác được phân bố đều theo một đường thẳng, sắp xếp thành hình bầu dục với khoảng cách đều nhau xung quanh chu vi hoặc theo hình chữ U rõ rệt.

Nhóm nghiên cứu tin rằng các mô hình này thể hiện chiến lược sinh tồn chống lại kẻ săn mồi. Đối với những con cá sống theo cụm, những con cá ở trung tâm nhận được sự bảo vệ tốt nhất khỏi kẻ săn mồi.

Các nhà nghiên cứu cho rằng cách sắp xếp này thể hiện lý thuyết "bầy đàn ích kỷ", trong đó các cá thể giảm phạm vi nguy hiểm của mình bằng cách đặt các cá thể khác giữa chúng và kẻ săn mồi đang đến gần.

Bảo vệ một nơi dễ bị tổn thương

Vùng biển Weddell phủ đầy băng khó nghiên cứu nhưng là nơi sinh sống của một cộng đồng đa dạng các loài cá, sao biển giòn, bọt biển, động vật chân đầu, chim biển và động vật có vú.

Một chuyến thám hiểm khác đến biển Weddell vào năm 2021 quan sát thấy một quần thể cá băng khổng lồ hay Neopagetopsis ionah, với hộp sọ trong suốt và máu trong suốt.

Tiến sĩ Autun Purser, nhà nghiên cứu cấp cao về sinh thái và công nghệ biển sâu tại Viện Alfred Wegener ở Đức, dẫn đầu nghiên cứu về cá băng năm 2021. Mặc dù không tham gia vào nghiên cứu mới, Purser cho biết ông tin cả hai nghiên cứu đều được hưởng lợi từ hệ thống camera dưới nước có thể phát hiện các mô hình bên trong các tổ cá rộng lớn.

Các nhà khoa học cho rằng nghiên cứu mới cung cấp bằng chứng quan trọng về môi trường sinh sản, củng cố ý tưởng về Khu bảo tồn biển Weddell, do Ủy ban Bảo tồn Tài nguyên Sinh vật Biển Nam Cực đề xuất.