Đề xuất cơ chế đột phá đào tạo liên thông từ trung học nghề đến đại học

Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) vừa công bố dự thảo Thông tư quy định về liên thông giữa trung học nghề, trung cấp, cao đẳng và đại học.

Một trong những thay đổi quan trọng nhất của dự thảo là mở rộng cách thức công nhận kết quả học tập.

Nếu như trước đây việc liên thông chủ yếu dựa trên các môn học, học phần hoặc tín chỉ đã hoàn thành, thì dự thảo cho phép cơ sở giáo dục xem xét công nhận cả năng lực nghề nghiệp, chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia, chứng chỉ chuyên môn, kinh nghiệm làm việc và các kết quả đánh giá năng lực có minh chứng phù hợp.

Điều này thể hiện sự chuyển đổi từ cách tiếp cận dựa chủ yếu vào quá trình học tập sang coi trọng năng lực thực tế mà người học đã tích lũy được. Nói cách khác, việc liên thông không chỉ dựa trên việc người học đã học những gì, mà còn dựa trên những gì người học đã làm được.

Theo Bộ GD&ĐT, cách tiếp cận này phù hợp với xu hướng giáo dục hiện đại, góp phần phát huy giá trị của học tập trong thực tiễn và khuyến khích người dân không ngừng học tập, nâng cao kỹ năng trong suốt cuộc đời.

Bên cạnh đó, dự thảo cũng bổ sung cơ chế linh hoạt đối với các ngành STEM, kỹ thuật, công nghệ và các ngành trọng điểm quốc gia. Theo đó, cơ sở giáo dục được linh hoạt hơn trong tuyển sinh, công nhận kết quả học tập và xác định học phần bổ sung, qua đó tạo điều kiện thu hút và phát triển nguồn nhân lực cho các lĩnh vực STEM, kỹ thuật, công nghệ và các ngành trọng điểm quốc gia.

Không để người học phải học lại những gì đã biết

Dự thảo quy định nguyên tắc công nhận tối đa các kết quả học tập và năng lực tích lũy, hạn chế việc người học phải học lại những nội dung đã đáp ứng chuẩn đầu ra tương đương.

Các cơ sở giáo dục có trách nhiệm công nhận tối đa kết quả học tập và năng lực mà người học đã tích lũy nếu đáp ứng yêu cầu của chương trình đào tạo.

Quy định này góp phần giảm thời gian học tập, giảm chi phí cho người học, đồng thời sử dụng hiệu quả hơn các kết quả học tập, kỹ năng và kinh nghiệm đã được tích lũy trước đó.

Đây cũng là một bước chuyển từ tư duy quản lý theo quá trình đào tạo sang cách tiếp cận dựa trên chuẩn đầu ra và năng lực thực tế của người học.

Mặc dù tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người học trong quá trình liên thông, dự thảo vẫn xác định bảo đảm chất lượng đào tạo là nguyên tắc xuyên suốt. Người học liên thông phải đáp ứng cùng chuẩn đầu ra và điều kiện tốt nghiệp như những người học khác trong cùng chương trình đào tạo.

Khối lượng học tập, miễn trừ khi học liên thông không quá 50%

Tại khoản 9, Điều 8 của dự thảo, Bộ GD&ĐT quy định cụ thể về giới hạn công nhận kết quả học tập và chuyển đổi tín chỉ.

Theo đó, cơ sở giáo dục quyết định khối lượng học tập được công nhận, miễn trừ hoặc chuyển đổi tín chỉ đối với người học liên thông trên cơ sở chuẩn đầu ra và yêu cầu của chương trình đào tạo.

Trường hợp áp dụng mức trần, khối lượng học tập được công nhận, miễn trừ hoặc chuyển đổi tín chỉ không vượt quá: 50% khối lượng học tập tối thiểu của chương trình đào tạo đối với trường hợp cùng nhóm ngành, nghề đào tạo; 35% đối với trường hợp khác nhóm ngành, nghề đào tạo; 25% đối với trường hợp khác lĩnh vực đào tạo.

Đối với các ngành, nghề đào tạo thuộc lĩnh vực sức khỏe có cấp giấy phép hành nghề, đào tạo giáo viên, pháp luật, quốc phòng, an ninh và các ngành đào tạo đặc thù khác, cơ sở giáo dục xác định giới hạn công nhận kết quả học tập phù hợp với yêu cầu chuyên môn và quy định của pháp luật có liên quan nhưng không vượt quá mức quy định tại khoản này.

Bộ cũng quy định, đối với chương trình tích hợp hoặc chương trình đào tạo thiết kế liên thông, cơ sở giáo dục được áp dụng cơ chế công nhận kết quả học tập dựa trên kết quả đối sánh chuẩn đầu ra, đánh giá tương đương học thuật và minh chứng bảo đảm chất lượng, trách nhiệm giải trình.

Việc công nhận không được làm giảm chuẩn đầu ra, điều kiện tốt nghiệp và chất lượng văn bằng.

Người học phải hoàn thành tối thiểu 40% khối lượng học tập của chương trình đào tạo tại cơ sở giáo dục cấp bằng, trừ trường hợp chương trình tích hợp hoặc chương trình có thỏa thuận liên thông được cơ sở giáo dục xác định khác trên cơ sở bảo đảm chuẩn đầu ra, chất lượng đào tạo và trách nhiệm giải trình.

Dự thảo đồng thời yêu cầu các cơ sở giáo dục lưu trữ, cập nhật và kết nối dữ liệu về công nhận kết quả học tập với cơ sở dữ liệu giáo dục quốc gia, bảo đảm khả năng truy xuất, kiểm tra và hậu kiểm.

Điều này thể hiện xu hướng chuyển từ quản lý bằng hồ sơ, thủ tục sang quản trị bằng dữ liệu; từ quản lý hành chính sang quản lý dựa trên chất lượng, hiệu quả và trách nhiệm giải trình.