Cây tam thất có tác dụng gì?

Tam thất từ lâu được xem là vị thuốc quý trong Đông y, dân gian vẫn truyền miệng câu “thứ nhất tam thất, thứ nhì nhân sâm”. Lương y đa khoa Bùi Đắc Sáng, Hội Đông y Hà Nội cho biết dược liệu này có vị ngọt, hơi đắng, tính ôn, tác dụng hóa ứ, bổ huyết, cầm máu, tiêu sưng và giảm đau.

Công dụng của tam thất 

Theo lý luận Đông y, tam thất thường được dùng trong các trường hợp xuất huyết, bầm tím do chấn thương, đau tức ngực, huyết ứ, rối loạn kinh nguyệt, đau bụng sau sinh, khí huyết lưỡng hư hoặc các chứng sưng viêm ngoài da. Ngoài củ, thân, lá và đặc biệt là hoa tam thất cũng được đánh giá cao về giá trị dược liệu.

Y học hiện đại ghi nhận nhiều hoạt chất trong tam thất, trong đó có noto ginsenosid, giúp giãn mạch, hạn chế xơ vữa động mạch, tăng khả năng chịu đựng của cơ thể khi thiếu oxy. Một số nghiên cứu cho thấy dược liệu này còn có thể bảo vệ tim, giảm nguy cơ rối loạn nhịp, đồng thời hạn chế tổn thương não do thiếu máu.

Dù vậy, do vị đắng đặc trưng, tam thất ít được sử dụng như thực phẩm hằng ngày mà chủ yếu dùng kết hợp làm thuốc. Theo lương y Bùi Đắc Sáng, người dân có thể bổ sung bằng cách nấu cùng các món hầm hoặc pha chế thành nước uống.

Trong đó, hoa tam thất được dùng khi tươi hoặc phơi khô, mỗi ngày 2-4 g hãm với nước sôi uống đến khi hết vị. Loại nụ hoa này chứa hoạt chất tương tự nhân sâm như Rb1, Rb2, có tác dụng thanh nhiệt, hỗ trợ điều hòa chức năng gan, giúp hạ huyết áp và an thần.

Hoa tam thất thường được sử dụng để hỗ trợ người cao huyết áp, phòng ngừa biến chứng tim mạch, tai biến mạch máu não, cải thiện trí nhớ và giảm nguy cơ lú lẫn ở người lớn tuổi. Một số tài liệu cũng ghi nhận khả năng ức chế sự hình thành và phát triển của khối u.

Ai không nên dùng tam thất?

Tuy nhiên, chuyên gia lưu ý không phải ai cũng phù hợp sử dụng tam thất. Phụ nữ đang hành kinh nên hạn chế vì dược liệu có tính hoạt huyết, dễ khiến lượng kinh ra nhiều hơn. Người có rối loạn kinh nguyệt do huyết ứ có thể dùng nhưng cần được thầy thuốc hướng dẫn.

Ngoài ra, người đang cảm lạnh không nên sử dụng do có thể làm triệu chứng nặng hơn. Phụ nữ mang thai được khuyến cáo tuyệt đối không tự ý dùng tam thất hoặc các chế phẩm từ dược liệu này vì nguy cơ ảnh hưởng đến thai nhi.

Việc sử dụng tam thất, đặc biệt là hoa tam thất, nên cân nhắc liều lượng và tham khảo ý kiến chuyên gia để tránh những tác dụng không mong muốn.