11:02 09/04/2026
Văn hóa - Giải trí
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm ký ban hành Nghị quyết số 04 Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong giai đoạn mới.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.
Trung ương đánh giá, qua 20 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương 3 khoá X, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức.
Cụ thể, năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu, tính nêu gương của một số cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên, người đứng đầu còn hạn chế. Cơ chế, chính sách, pháp luật vẫn còn bất cập; một số chủ trương, quan điểm mới của Đảng chưa được thể chế hoá kịp thời, đồng bộ; kiểm soát quyền lực và các biện pháp phòng ngừa chưa thực sự hiệu quả. Tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trên một số lĩnh vực vẫn diễn biến phức tạp, nghiêm trọng, tinh vi hơn, vẫn là nguy cơ đe doạ sự tồn vong của Đảng và chế độ.
Nghị quyết nêu rõ mục tiêu kiên quyết, kiên trì phòng ngừa, kiểm soát, ngăn chặn, đẩy lùi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; xây dựng Đảng, hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh toàn diện, củng cố niềm tin của Nhân dân với Đảng, Nhà nước và chế độ.
Đồng thời, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế "2 con số" liên tục trong những năm tới; góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu đến năm 2045, Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao, quản trị quốc gia liêm chính, minh bạch, hiện đại.
Về quan điểm, Trung ương quán triệt, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực phải đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của Đảng, sự giám sát của Nhân dân; phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội; kiên quyết, kiên trì, thường xuyên, liên tục, từ cơ sở, chi bộ Đảng. Thực hiện đồng bộ, hiệu quả các biện pháp để "không thể, không dám, không muốn, không cần" tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.
Phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực phải đặt lợi ích của quốc gia - dân tộc, của Nhân dân lên trên hết và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, gắn với yêu cầu phát triển nhanh, bền vững đất nước. Vừa kiên quyết, kiên trì đấu tranh, vừa kiến tạo phát triển, khuyến khích, bảo vệ người đổi mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung; bảo đảm hài hoà giữa lợi ích của Nhà nước, lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp và người dân.
Quan điểm đáng chú ý khác là đẩy mạnh phòng ngừa, phòng ngừa từ gốc là căn bản, kiểm soát quyền lực là cốt lõi, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là trọng tâm; kết hợp chặt chẽ phòng ngừa với phát hiện, xử lý kịp thời, đồng bộ, nghiêm minh, có trọng tâm, trọng điểm.
Chủ động nhận diện, dự báo, cảnh báo, xử lý vi phạm từ sớm, từ xa, không để vi phạm nhỏ tích tụ thành sai phạm lớn, kiểm soát hiệu quả các điều kiện phát sinh tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, nhất là các lĩnh vực then chốt, trọng yếu, lĩnh vực mới tiềm ẩn nguy cơ cao xảy ra tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.
"Xử lý nghiêm minh, kịp thời, nhân văn, thuyết phục, không có vùng cấm, không có ngoại lệ; đồng thời bảo đảm khách quan, toàn diện, xem xét kỹ bối cảnh lịch sử cụ thể và lấy hiệu quả về chính trị, kinh tế, xã hội, lợi ích quốc gia - dân tộc để xử lý phù hợp. Ưu tiên thu hồi tối đa tài sản, khuyến khích chủ động khắc phục hậu quả", Nghị quyết nêu rõ.
Không để người thân lợi dụng chức vụ, quyền hạn của cán bộ để trục lợi
Về nhiệm vụ, giải pháp, Trung ương yêu cầu cấp ủy, tổ chức đảng và người đứng đầu phải trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo, chủ động phòng ngừa, thường xuyên tự kiểm tra, giám sát, phát hiện, xử lý từ sớm tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" trong nội bộ, ngay từ cơ sở, chi bộ.
Trung ương chỉ đạo xử lý nghiêm người đứng đầu thiếu trách nhiệm, buông lỏng lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý, thiếu kiểm tra, giám sát để xảy ra tham nhũng, lãng phí, tiêu cực hoặc bao che, cản trở việc phát hiện, xử lý tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; đồng thời có cơ chế khuyến khích, bảo vệ tổ chức, cá nhân, người đứng đầu chủ động phát hiện, xử lý kịp thời tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong nội bộ đơn vị, cơ quan, tổ chức.
Theo định hướng của Trung ương, quyết tâm xây dựng quốc gia liêm chính, xã hội liêm chính với 3 trụ cột trọng tâm: Thể chế liêm chính - nền công vụ liêm chính - đội ngũ cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức liêm chính.
"Cán bộ, đảng viên, trước hết là người đứng đầu, cán bộ lãnh đạo, quản lý phải đi đầu trong tu dưỡng, rèn luyện chuẩn mực đạo đức cách mạng, thực sự gương mẫu, cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, không để vợ (chồng), con và người thân lợi dụng chức vụ, quyền hạn, ảnh hưởng của mình để trục lợi, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực", Trung ương quán triệt.
Nghị quyết yêu cầu hoàn thiện thể chế, pháp luật kịp thời, đầy đủ, đồng bộ, thống nhất, khả thi, bảo đảm nghiêm minh, rõ trách nhiệm.
Cụ thể, cần sửa đổi Luật Phòng, chống tham nhũng, Luật Đất đai và pháp luật có liên quan, tăng cường công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình, kiểm soát tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn. Nghiên cứu xây dựng Luật về đăng ký tài sản.
Trung ương lưu ý kịp thời sửa đổi Bộ luật Hình sự, Bộ luật Tố tụng hình sự và pháp luật có liên quan để thể chế hoá các chủ trương, quan điểm mới của Đảng về chính sách miễn, giảm, loại trừ trách nhiệm hình sự, xử lý vi phạm, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.
Trong đó, Trung ương gợi mở việc xác định tiêu chí, điều kiện chặt chẽ để loại trừ trách nhiệm hình sự đối với người gặp rủi ro, gây thiệt hại do ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số vì lợi ích chung; việc giảm trách nhiệm hình sự, hình phạt đối với người phạm tội không có động cơ vụ lợi, chủ động, tự giác nộp lại tài sản, khắc phục hậu quả, thiệt hại, góp phần có hiệu quả vào việc điều tra, phát hiện tội phạm; việc mở rộng phạm vi áp dụng hình phạt tiền, giảm áp dụng hình phạt tù đối với các tội phạm kinh tế, chức vụ.
Trung ương yêu cầu kiểm soát quyền lực chặt chẽ, thực hiện đồng bộ, hiệu quả các giải pháp phòng ngừa tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.
Đội ngũ cán bộ các cấp, trọng tâm là cấp chiến lược và cấp cơ sở, nhất là người đứng đầu có đủ phẩm chất, năng lực, uy tín, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.
"Kịp thời thay thế, cho từ chức đối với cán bộ yếu kém về năng lực, thiếu trách nhiệm, uy tín thấp, có biểu hiện tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Xử lý nghiêm cán bộ chậm trễ, đùn đẩy, né tránh, sợ trách nhiệm, quan liêu, nhũng nhiễu, gây phiền hà cho người dân, doanh nghiệp", Nghị quyết nêu giải pháp.
Đáng chú ý, Trung ương đề ra giải pháp tiếp tục hoàn thiện chính sách đãi ngộ, chế độ tiền lương, thu nhập bảo đảm đời sống để cán bộ, công chức, viên chức yên tâm công tác, liêm chính, công tâm, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
Đẩy mạnh truy bắt, dẫn độ những kẻ tham nhũng bỏ trốn ra nước ngoài
Nghị quyết của Trung ương yêu cầu phát hiện, xử lý kịp thời, đồng bộ, công bằng, khách quan, nghiêm minh, nhân văn, thuyết phục, hiệu quả, không có vùng cấm, không có ngoại lệ.
Trong đó, Trung ương yêu cầu đổi mới tư duy, phương pháp công tác kiểm tra, giám sát, thanh tra, kiểm toán, điều tra, truy tố, xét xử và xử lý vi phạm; tăng cường giám sát thường xuyên, ngay từ đầu các chủ trương, chính sách của Đảng, các dự án, công trình quan trọng.
Việc kiểm tra, thanh tra, kiểm toán cần có trọng tâm, trọng điểm, tập trung vào các địa bàn, lĩnh vực dễ phát sinh tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và các vấn đề dư luận xã hội quan tâm. Trung ương lưu ý, chủ động nhận diện, điều tra, xử lý đồng bộ, kịp thời các vi phạm trong các lĩnh vực mới, trọng yếu, then chốt; kiên quyết ngăn chặn, không để hình thành "nhóm lợi ích" nhằm trục lợi, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.
Trung ương cũng lưu ý, nghiêm cấm việc lợi dụng phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực để can thiệp, cản trở hoạt động bình thường của cơ quan, tổ chức, cá nhân.
"Ưu tiên áp dụng các biện pháp dân sự, kinh tế, hành chính, tổ chức; trường hợp đến mức phải xử lý hình sự thì cho phép chủ động áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả kinh tế trước, nhưng có thời hạn thực hiện cụ thể và là căn cứ quan trọng để xem xét biện pháp xử lý tiếp theo", Trung ương định hướng.
Trung ương yêu cầu tăng cường hợp tác quốc tế, đàm phán, ký kết các hiệp định tương trợ tư pháp, các thỏa thuận, điều ước quốc tế về phòng, chống tham nhũng và đẩy mạnh việc truy bắt, dẫn độ những đối tượng bỏ trốn, thu hồi tài sản tham nhũng tẩu tán ra nước ngoài.