Chuyển phòng tham nhũng từ 'làm đúng quy trình' sang 'làm thực chất, có kết quả'

Tiếp tục phiên thảo luận tại hội trường về các văn kiện Đại hội, chiều 21/1, Phó Trưởng Ban Nội chính Trung ương Đặng Văn Dũng trình bày tham luận với chủ đề "Kiên quyết, kiên trì đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực".

Ông Đặng Văn Dũng nêu rõ tham nhũng là hiện tượng xã hội tiêu cực, không phân biệt chế độ chính trị và trình độ phát triển. Tham nhũng, lãng phí, tiêu cực gây thiệt hại nghiêm trọng đến các nguồn lực công; xâm hại đến hoạt động đúng đắn của bộ máy Đảng, Nhà nước; làm sai lệch công lý, công bằng xã hội; làm suy giảm niềm tin, đe dọa sự tồn vong của Đảng và chế độ.

Trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng ta luôn xác định tham nhũng là "giặc nội xâm"; đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực là nhiệm vụ quan trọng, thường xuyên, vừa cấp bách, vừa lâu dài.

Phó Trưởng Ban Nội chính Trung ương khẳng định, trong nhiều nhiệm kỳ qua, nhất là nhiệm kỳ Đại hội XIII của Đảng, công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực được triển khai quyết liệt, với nhiều chủ trương, cách làm mới, bài bản, khoa học, đồng bộ, hiệu quả ngày càng cao.

"Đầu nhiệm kỳ đã bổ sung nội dung về phòng, chống tiêu cực và thành lập Ban Chỉ đạo phòng, chống tham nhũng, tiêu cực cấp tỉnh. Cuối nhiệm kỳ bổ sung nội dung về phòng, chống lãng phí; đảm bảo toàn diện, đồng bộ giữa phòng, chống tham nhũng với phòng, chống tiêu cực và lãng phí; cả ở Trung ương và địa phương; cả trong khu vực Nhà nước và khu vực ngoài Nhà nước; cả xử lý kỷ luật, xử lý hành chính với xử lý hình sự", ông Đặng Văn Dũng nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, điều tra, xử lý vừa kiên quyết, nghiêm minh, vừa nhân văn, thuyết phục; làm rõ bản chất vụ án, phân hóa trách nhiệm rõ ràng; xử lý nghiêm minh với người có động cơ vụ lợi, khoan hồng với người thấy sai; chủ động khắc phục hậu quả, thu hồi tối đa tài sản bị chiếm đoạt, thất thoát cho Nhà nước và Nhân dân; vừa cảnh tỉnh, răn đe, vừa bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung.

Theo ông Đặng Văn Dũng, trong nhiệm kỳ Đại hội XIII, lần đầu tiên điều tra, truy tố, xét xử tội tham ô xảy ra ở khu vực ngoài Nhà nước và điều tra, truy tố, xét xử vắng mặt cả bị can, bị cáo bỏ trốn ra nước ngoài, khẳng định sự nghiêm minh của pháp luật và quyết tâm chính trị rất cao của Đảng, Nhà nước.

"Không có vùng cấm, không có ngoại lệ không chỉ là khẩu hiệu, lời nói suông mà đã trở thành hiện thực sinh động, được cán bộ, đảng viên, Nhân dân đồng tình, ghi nhận, đánh giá cao. Được đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm khẳng định tại Hội nghị toàn quốc tổng kết công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực nhiệm kỳ Đại hội XIII của Đảng vừa qua", ông Đặng Văn Dũng nói.

Lấy công nghệ làm công cụ giám sát, phát hiện tham nhũng

Để tiếp tục đẩy mạnh, kiên quyết, kiên trì đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, theo Phó Trưởng Ban Nội chính Trung ương, cần quán triệt và thực hiện nghiêm túc, hiệu quả 3 yêu cầu, 5 trọng tâm, 3 đột phá, với phương châm "Kiên trì - Quyết tâm - Đồng thuận - Toàn diện - Đột phá" mà Tổng Bí thư Tô Lâm đã kết luận, chỉ đạo.

Ông Đặng Văn Dũng cho rằng, để chuyển trọng tâm sang phòng ngừa, lấy phòng ngừa là chính, cơ bản, lâu dài, phải chuyển mạnh từ "đi sau xử lý" sang "đi trước kiểm soát", từ "làm đúng quy trình" sang "làm thực chất, có kết quả", từ "chống để răn đe" sang "xây để bền vững", từ "điều tra, xử lý" sang "kiểm soát, phòng ngừa", từ "quản lý truyền thống" sang "quản trị số", lấy công nghệ, dữ liệu làm công cụ giám sát, phát hiện tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Đồng thời, giảm tiền kiểm, tăng hậu kiểm; tiến hành giám sát bằng trí tuệ nhân tạo; phân tích dữ liệu lớn để phát hiện, phòng ngừa tham nhũng, lãng phí, tiêu cực từ sớm, từ xa, không để vi phạm nhỏ tích tụ thành sai phạm lớn. Cùng với hoàn thiện thể chế, pháp luật, cần tăng cường công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình và kiểm soát có hiệu quả tài sản, thu nhập.

"Thực tiễn cho thấy, càng công khai, minh bạch, nâng cao trách nhiệm giải trình, càng phòng ngừa tham nhũng, lãng phí, tiêu cực có hiệu quả, không có vùng trống, không có vùng tối. Cần xây dựng bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả trách nhiệm giải trình, trước hết là sự hài lòng của người dân, đây là yếu tố then chốt trong trách nhiệm giải trình.

Đồng thời, phải tăng cường xây dựng văn hóa liêm chính, hướng đến xây dựng xã hội liêm chính, quốc gia liêm chính với 3 trụ cột trọng tâm: Thể chế liêm chính - nền công vụ liêm chính - đội ngũ cán bộ, công chức liêm chính", ông Đặng Văn Dũng nói.

Ông Đặng Văn Dũng nhấn mạnh, cần thực hiện có hiệu quả Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị (về phát triển văn hóa Việt Nam) bởi văn hóa không chỉ soi đường cho quốc dân đi mà văn hóa còn sửa đổi được tham nhũng, lười biếng, phù hoa, xa xỉ như lời Bác Hồ đã dạy.

Theo Phó Trưởng Ban Nội chính Trung ương, đi đôi với phòng ngừa thì phát hiện, xử lý là quan trọng, đột phá. Phát hiện và xử lý kịp thời để "không dám" tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Xử lý cũng nhằm mục đích răn đe, cảnh báo, để "xây" cho tốt hơn, nâng cao hơn phòng ngừa.

"Trong xử lý phải quán triệt sâu sắc quan điểm lịch sử cụ thể, khách quan, toàn diện; đúng nguyên tắc hành chính, phân biệt quan hệ xã hội, quan hệ gia đình với quan hệ tội phạm; sai phạm do cố ý vì vụ lợi với sai phạm vì đổi mới, sáng tạo, vì lợi ích chung; bảo đảm nguyên tắc suy đoán vô tội, yêu cầu chính trị, pháp luật và nghiệp vụ", ông Đặng Văn Dũng lưu ý.

Cạnh đó, nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế khởi kiện vụ án dân sự, hành chính của Viện Kiểm sát Nhân dân để tăng tính phòng ngừa, xử lý từ sớm vi phạm, không để kéo dài đến mức phải xử lý hình sự. Xử lý nghiêm minh và nhân văn, ưu tiên áp dụng các biện pháp về kinh tế, hành chính, dân sự, kỷ luật; xử lý hình sự là biện pháp cuối cùng theo đúng quan điểm chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm.

Nhấn mạnh tham nhũng, tiêu cực là một trong những "khuyết tật bẩm sinh" của quyền lực, Phó Trưởng Ban Nội chính Trung ương nêu rõ phải tăng cường và nâng cao hiệu quả kiểm soát quyền lực.

Cán bộ, công chức, viên chức nói riêng và người được giao chức vụ, quyền hạn nói chung phải không ngừng tu dưỡng, rèn luyện, thường xuyên "tự soi", "tự sửa". Đồng thời phải tăng cường kiểm tra, giám sát, kiểm soát có hiệu quả việc thực thi quyền lực, theo nguyên tắc: Mọi quyền lực phải được kiểm soát chặt chẽ bằng cơ chế, phải được ràng buộc bằng trách nhiệm, quyền lực đến đâu trách nhiệm đến đó, quyền lực càng cao trách nhiệm càng lớn; lạm dụng, lợi dụng quyền lực phải bị truy cứu trách nhiệm và xử lý nghiêm minh.

"Phải chú trọng kiểm soát quyền lực, phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực gắn với xây dựng bộ máy chính quyền địa phương hai cấp thực sự liêm chính, gần dân, sát cơ sở, vì Nhân dân phục vụ", ông Đặng Văn Dũng nhấn mạnh.

Ông Đặng Văn Dũng cũng kiến nghị đẩy mạnh phòng, chống lãng phí, tạo chuyển biến mạnh mẽ hơn nữa công tác phòng, chống lãng phí trong toàn xã hội. Cần nâng cao hơn nữa hiệu quả quản lý, sử dụng các nguồn lực của nền kinh tế, nhất là quản lý sử dụng tài chính công, tài sản công.

Tập trung giải quyết dứt điểm các công trình, dự án có khó khăn vướng mắc, chậm tiến độ, tồn đọng, kéo dài, có nguy cơ thất thoát, lãng phí và các cơ sở nhà đất, tài sản công dôi dư sau sắp xếp tổ chức bộ máy, đơn vị hành chính theo đúng chủ trương của Bộ Chính trị và của Tổng Bí thư Tô Lâm là: Không để lãng phí kéo dài, nhưng cũng không hợp pháp hóa các sai phạm.

Khẩn trương cụ thể hóa, thể chế hóa các chủ trương, quan điểm của Đảng về xử lý các vi phạm pháp luật về đất đai; về xử lý sai phạm trong các vụ án, vụ việc nói chung và sai phạm liên quan đến kinh tế tư nhân nói riêng để khơi thông nguồn lực, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Cuối cùng, theo ông Đặng Văn Dũng, cần hoàn thiện cơ chế mạnh mẽ bảo vệ được cán bộ dám nghĩ, dám làm, đổi mới, sáng tạo vì lợi ích chung; khắc phục hiệu quả, triệt để tình trạng đùn đẩy, né tránh, sơ sai không dám làm.

"Với quyết tâm chính trị rất cao của Đảng, Nhà nước, của Tổng Bí thư, cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực sẽ có bước tiến mới, 'quyết liệt hơn, hiệu quả hơn, bền vững hơn', góp phần quan trọng xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trọng sạch, vững mạnh, đưa đất nước ta vững bước tiến vào Kỷ nguyên mới - Kỷ nguyên phát triển giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc", Phó Trưởng Ban Nội chính Trung ương phát biểu.

Nhóm Phóng viên