Mỹ chuẩn bị áp lệnh phong tỏa hàng hải, Iran doạ tấn công các cảng Trung Đông

Thông báo của Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) ngày 12/4 (giờ Washington) ngay lập tức làm nóng tình hình khu vực khi Iran phản ứng quyết liệt, cảnh báo sẽ nhắm tới mọi cảng tại Vịnh Ba Tư và Vịnh Oman.

Phát biểu ngày 13/4, người phát ngôn Bộ chỉ huy trung tâm Khatam al-Anbiya của quân đội Iran cảnh báo: “Nếu an ninh các cảng của Cộng hòa Hồi giáo Iran bị đe dọa, sẽ không có cảng nào tại Vịnh Ba Tư và Vịnh Oman còn an toàn".

“Như chúng tôi đã nhiều lần khẳng định, các tàu thuyền liên quan tới đối phương không có và sẽ không có quyền đi qua eo biển Hormuz", người phát ngôn cho biết.

Trước đó, ngày 12/4, người phát ngôn Ủy ban An ninh quốc gia và Chính sách đối ngoại Quốc hội Iran, ông Ebrahim Rezaei, cho rằng những tuyên bố của Mỹ về khả năng phong tỏa hải quân chỉ là “đòn gió”.

“Việc ông Trump nói sẽ bắt đầu phong tỏa hải quân Iran chỉ là lời đe dọa hơn là thực tế, bởi đây sẽ bị coi là hành động chiến tranh và chúng tôi sẽ đáp trả”, ông viết trên mạng xã hội X.

Theo ông, động thái này không chỉ khiến tình hình thêm phức tạp mà còn làm rung lắc các thị trường vốn đã phản ứng tiêu cực, đồng thời cảnh báo Iran có thể tung ra những “lá bài” chưa sử dụng.

“Nếu muốn tình hình được cải thiện, hãy tôn trọng người Iran, chấp nhận thất bại và đừng đòi hỏi trên bàn đàm phán những điều mà các ông không đạt được trên chiến trường”, ông nhấn mạnh.

Các tuyên bố được đưa ra sau khi CENTCOM thông báo lệnh phong tỏa sẽ có hiệu lực từ 10h sáng theo giờ bờ Đông Mỹ (17h30 tại Iran) và sẽ “được thực thi một cách công bằng đối với tàu thuyền của mọi quốc gia ra vào các cảng và khu vực ven biển của Iran, bao gồm toàn bộ các cảng của Iran tại Vịnh Ba Tư và Vịnh Oman".

Tuy nhiên, Washington vẫn cho phép tàu di chuyển giữa các cảng không thuộc Iran đi qua eo biển Hormuz - một điều chỉnh so với tuyên bố trước đó của Tổng thống Trump về khả năng phong tỏa toàn bộ tuyến hàng hải chiến lược này.

Thông tin về phong tỏa lập tức làm gián đoạn dòng chảy hàng hải vừa mới phục hồi sau lệnh ngừng bắn. Dữ liệu từ Lloyd’s List Intelligence cho thấy chỉ hơn 40 tàu thương mại đi qua eo Hormuz kể từ khi ngừng bắn có hiệu lực, giảm mạnh so với mức 100-135 lượt/ngày trước chiến sự.

Nguy cơ tác động sâu rộng tới thị trường dầu mỏ

Theo AP, giới phân tích nhận định lệnh phong tỏa nhằm siết chặt nguồn thu từ xuất khẩu dầu của Iran, vốn vẫn duy trì ở mức hàng triệu thùng mỗi ngày, trong đó có nhiều chuyến vận chuyển “ẩn” nhằm né tránh các lệnh trừng phạt phương Tây.

Đồng thời, Washington cũng muốn làm suy yếu vai trò kiểm soát của Tehran đối với eo biển Hormuz - tuyến vận tải chiến lược từng chiếm khoảng 20% lưu lượng dầu toàn cầu trước xung đột.

Phản ứng với thông tin này, giá dầu thế giới tăng mạnh ngay trong phiên đầu tuần: dầu thô Mỹ tăng 8% lên 104,24 USD/thùng, còn dầu Brent tăng 7% lên 102,29 USD/thùng, so với khoảng 70 USD/thùng trước khi chiến sự nổ ra.

Thủ tướng Anh Keir Starmer ngày thứ Hai khẳng định London sẽ không tham gia phong tỏa các cảng Iran và “không bị cuốn vào cuộc chiến”. Ông cho biết Anh vẫn ưu tiên nỗ lực mở lại tuyến vận tải qua Hormuz và có thể hỗ trợ rà phá thủy lôi sau khi giao tranh kết thúc.