Lần đầu Việt Nam mổ robot từ xa hai chiều, bác sĩ 'ngồi một nơi, mổ nơi khác'

Trong phòng mổ tại Vinmec Cần Thơ, nữ bệnh nhân 15 tuổi mắc u bì buồng trứng phải nằm trên bàn mổ cùng hệ thống robot. Cách đó hơn 1.700 km, tại Vinmec Smart City (Hà Nội), các phẫu thuật viên trực tiếp điều khiển từng thao tác qua hệ thống robot từ xa.

Nhờ hình ảnh phóng đại và các cánh tay robot linh hoạt, khối u được bóc tách chính xác, giữ lại tối đa phần buồng trứng lành để bảo tồn chức năng nội tiết và khả năng sinh sản trong tương lai.

Ít giờ sau, chiều kết nối được đảo ngược. Tại Vinmec Smart City, một nam bệnh nhân 42 tuổi, phát hiện ung thư gan trái khi khám định kỳ bệnh tiểu đường, được chỉ định cắt gan trái và cắt túi mật nhằm điều trị triệt căn nhưng vẫn bảo tồn tối đa phần gan còn khỏe mạnh. Lần này, ê-kíp tại Vinmec Cần Thơ trở thành đầu cầu điều khiển robot để bóc khối u cho bệnh nhân đầu cầu Hà Nội.

Hai ca bệnh thuộc hai chuyên khoa khác nhau, hai đầu cầu điều khiển đổi vai cho nhau trong cùng một ngày.

“Đây không chỉ là thành công của hai ca mổ riêng lẻ mà còn đánh dấu lần đầu tiên Việt Nam vận hành thành công mạng lưới phẫu thuật robot từ xa hai chiều, nơi mỗi bệnh viện vừa có thể điều khiển robot, vừa có thể tiếp nhận người bệnh”, PGS.TS Phạm Văn Bình, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Times City, kiêm Giám đốc Trung tâm phẫu thuật Robot Vinmec nói tại Lễ công bố thành công ca phẫu thuật robot từ xa hai chiều đầu tiên tại Việt Nam, ngày 3/8.

PGS.TS Phạm Văn Bình đánh giá, đây là thành quả của cả quá trình chuẩn bị công phu, bền bỉ và dài hơi. Hai bệnh viện luân phiên đảm nhận cả hai vai trò trong chuỗi phẫu thuật. Thay vì phụ thuộc vào một trung tâm duy nhất, các chuyên gia có thể kết nối và tham gia điều trị từ xa, mở ra mô hình chia sẻ nguồn lực chuyên môn giữa các bệnh viện.

Khác với ca mổ robot từ xa đơn lẻ, việc vận hành mạng lưới đòi hỏi cả hai đầu cầu phải đáp ứng đồng thời các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về ngoại khoa, gây mê hồi sức, điều dưỡng phòng mổ, công nghệ thông tin và hệ thống đường truyền. Mỗi cơ sở đều phải đủ năng lực xử trí nếu xảy ra tình huống ngoài dự kiến, trong khi đường truyền phải bảo đảm độ trễ thấp, tính bảo mật và có phương án dự phòng.

Điểm đáng chú ý là hai bệnh viện có thể luân phiên trở thành trung tâm điều khiển hoặc nơi tiếp nhận bệnh nhân. Điều này cho thấy năng lực chuyên môn đã được chuẩn hóa ở cấp hệ thống, thay vì phụ thuộc vào một ê-kíp hay một bệnh viện duy nhất.

Trong mô hình điều trị truyền thống, người bệnh thường phải tìm đến nơi có chuyên gia hoặc kỹ thuật cao. Với phẫu thuật robot từ xa, chuyên gia có thể “dịch chuyển” bằng công nghệ, trực tiếp tham gia ca mổ dù ở cách hàng nghìn km, còn người bệnh vẫn được điều trị tại cơ sở gần hơn.

TS.BS Nguyễn Trọng Diện, Giám đốc Sở Y tế Hà Nội đánh giá đây là bước đột phá lớn của y học Việt Nam trong ứng dụng khoa học công nghệ vào khám chữa bệnh. Ông cho biết, lần đầu tiên các bác sĩ Việt Nam làm chủ công nghệ, phối hợp cùng hệ thống hạ tầng viễn thông để thực hiện thành công mô hình phẫu thuật robot từ xa hai chiều. Đến thời điểm diễn ra lễ công bố, Vinmec thực hiện thành công 4 ca phẫu thuật theo mô hình này.

“Đây là đột phá lớn với hệ thống y học Việt Nam trong việc ứng dụng khoa học công nghệ để chăm sóc sức khỏe nhân dân”, TS.BS Nguyễn Trọng Diện nhấn mạnh.

Theo các chuyên gia, robot không thay thế bác sĩ mà chỉ truyền tải chính xác thao tác của phẫu thuật viên tới cánh tay máy. Mọi quyết định chuyên môn và trách nhiệm bảo đảm an toàn vẫn thuộc về đội ngũ y tế có mặt ở cả hai đầu cầu.

Về lâu dài, mô hình này được kỳ vọng góp phần giảm nhu cầu chuyển tuyến, mở rộng khả năng tiếp cận kỹ thuật cao cho người bệnh tại nhiều địa phương, đồng thời hình thành mạng lưới ngoại khoa kết nối, nơi chuyên môn, công nghệ và dữ liệu được chia sẻ giữa các cơ sở y tế.