Hơn 3 thập niên miệt mài 'gieo ánh sáng' cho bệnh nhân nghèo

Hai lần được phong tặng danh hiệu Chiến sĩ thi đua toàn quốc, vinh dự nhận Giải thưởng Cống hiến xuất sắc về phòng, chống mù lòa châu Á - Thái Bình Dương, nhưng với Thầy thuốc Nhân dân, TS.BS CKII Nguyễn Viết Giáp, Giám đốc Bệnh viện Mắt Bà Rịa - Vũng Tàu, danh hiệu lớn nhất vẫn là niềm hạnh phúc khi người bệnh thôi lần mò trong bóng tối.

Ít ai biết rằng, người bác sĩ mang ánh sáng cho hàng chục nghìn bệnh nhân hôm nay từng là một đứa trẻ nằm liệt giường suốt bốn năm trời vì bạo bệnh.

Tuổi thơ gắn với những cơn đau, những ngày giành giật sự sống đã sớm gieo vào ông mơ ước được trở thành bác sĩ - không chỉ để cứu người, mà để tri ân cơ hội được sống lần thứ hai.

Suốt bốn năm nằm trên giường bệnh, cậu bé Nguyễn Viết Giáp thấm thía hơn ai hết nỗi khát khao được chăm sóc, được yêu thương của một người bệnh. Sự cưu mang của bà con xóm giềng, của những người công nhân nghèo khi ấy đã để lại trong ông một món nợ ân tình.

“Tôi luôn cảm giác mình đã nợ cuộc đời một điều gì đó”, ông Giáp chia sẻ. Và ông chọn cách trả nợ bằng nghề y.

Năm 1994, khi về công tác tại Bà Rịa - Vũng Tàu, trong một chuyến khám từ thiện tại huyện Xuyên Mộc (cũ) ông gặp người đàn ông mù cả hai mắt vì đục thủy tinh thể suốt gần hai năm.

Khi được hỏi vì sao không đi chữa trị, người con gái chỉ lặng lẽ lau nước mắt. Người cha ngước đôi mắt trắng đục lên trần nhà, chậm rãi nói: “Không có tiền, bác sĩ ơi”. Câu nói ngắn ngủi ấy đã theo ông suốt nhiều năm, trở thành nỗi day dứt thôi thúc ông hành động.

Ngay trong tuần đầu tiên về nhận nhiệm vụ, bác sĩ Giáp đối diện một ca cấp cứu vỡ bán phần trước nhãn cầu. Gia đình xin chuyển bệnh nhân lên TP.HCM vì quá lo lắng.

Ông kiên nhẫn giải thích, thuyết phục và trực tiếp phẫu thuật. Ca mổ thành công. Ngồi lại một mình trong phòng mổ, ông chợt nghĩ: Nếu hôm nay không có mình ở đây, con mắt ấy có thể đã không còn. “Lúc đó, tôi thấy rất vui, rất tự hào, rất hạnh phúc”, ông nhớ lại.

Từ những khoảnh khắc như thế, chương trình phòng, chống mù lòa của tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu được ông khởi xướng và kiên trì theo đuổi. Đến nay, chương trình đã khám miễn phí cho hơn 100.000 người, phẫu thuật mang lại ánh sáng cho hàng chục nghìn bệnh nhân.

Năm 2012, trong một lần khám mắt tại trường trung học cơ sở ở địa phương, con số khiến ông giật mình - 68% học sinh bị tật khúc xạ nhưng chưa được đeo kính hoặc đeo kính sai độ. Có em học sinh lớp 7 phải “trả công” cho bạn bằng củ khoai, cây bút chỉ để được nhìn vở chép bài. Từ những câu chuyện rất đời ấy, chương trình chăm sóc mắt học đường ra đời.

Đến nay, hơn 200.000 học sinh đã được khám mắt miễn phí, hơn 20.000 em được cấp kính, để nhìn rõ con chữ và tiếp tục con đường học tập. Với bác sĩ Giáp, phòng bệnh luôn bắt đầu từ sự thấu hiểu và hành động kịp thời.

Hơn ba thập kỷ gắn bó với ngành nhãn khoa, bác sĩ Nguyễn Viết Giáp đã trực tiếp mang ánh sáng trở lại cho hàng chục nghìn người.

Dưới sự lãnh đạo của ông, Bệnh viện Mắt Bà Rịa - Vũng Tàu trở thành điểm sáng toàn quốc trong công tác phòng, chống mù lòa. Riêng giai đoạn 2020 - 2024, bệnh viện đã sàng lọc 220.000 học sinh, cấp tặng 11.000 cặp kính, phẫu thuật hơn 14.000 ca, đạt chỉ số phẫu thuật đục thủy tinh thể trên 5.600 ca/triệu dân, vượt chuẩn khuyến nghị của Tổ chức Y tế thế giới đến năm 2030.

Từ Long Sơn, Châu Đức đến những vùng xa xôi, ông và đồng nghiệp mang dịch vụ y tế đến với những người không đủ khả năng đi đâu khác. Có những người bệnh mù lòa, yếu ớt, chỉ biết khóc xin được mổ miễn phí. Khi ánh sáng trở lại, họ cười và khóc như trẻ thơ. Những giây phút ấy giúp ông tin rằng mình đã chọn đúng con đường.

Với hơn 30 năm cống hiến, hai lần được vinh danh Chiến sĩ thi đua toàn quốc, đặc biệt là Giải thưởng “Cống hiến xuất sắc về phòng, chống mù lòa châu Á - Thái Bình Dương năm 2023”, bác sĩ Giáp vẫn xem đó là lời nhắc nhở về trách nhiệm tiếp nối.

“Vinh dự này không chỉ của riêng tôi, mà của cả tập thể y bác sĩ và ngành nhãn khoa Việt Nam”, ông nói.

Cuối tháng 10/2025, tại Đại hội thi đua yêu nước TP.HCM lần thứ nhất, khi được Bí thư Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang hỏi: "Nếu có điều ước, bác sĩ mong thành phố hỗ trợ điều gì?".

Bác sĩ Giáp đã không đắn đo trả lời: "Chúng tôi mong có những xe thị giác lưu động để mang dịch vụ khám mắt, đo khúc xạ, mài lắp kính đến với người dân vùng xa, học sinh nghèo và người cao tuổi”.

Ngay tại đại hội, đề xuất ấy đã được lãnh đạo thành phố đồng ý hỗ trợ - một minh chứng cho sự đồng hành giữa chính quyền và người thầy thuốc vì sức khỏe nhân dân.