Hà Nội dự kiến chọn 2 xã 700.000 dân thí điểm mô hình xã XHCN từ tháng 9

Nội dung trên được Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng nêu khi trình bày tham luận tại hội thảo khoa học với chủ đề "Xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên phát triển mới - Những vấn đề lý luận và thực tiễn" do Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh tổ chức chiều 21/5.

Ông Vũ Đại Thắng cho biết, thực hiện ý kiến chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về nghiên cứu, xây dựng thí điểm xã, phường xã hội chủ nghĩa, từ quý 1/2026, thành phố đã lập ban chỉ đạo, tổ công tác xây dựng Đề án triển khai thí điểm mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa trên địa bàn (Đề án).

"Việc này nhằm cụ thể hóa và hiện thực hóa bản chất tốt đẹp của chế độ xã hội chủ nghĩa ngay từ cấp gần dân nhất. Trong đó, mọi chính sách và hoạt động đều hướng tới người dân, vì hạnh phúc của Nhân dân, bảo đảm công bằng, tiến bộ và không để ai ở lại phía sau", ông Vũ Đại Thắng nhấn mạnh.

Đồng thời, Đề án góp phần xây dựng và phát Thủ đô Hà Nội trở thành hình mẫu tiêu biểu về phát triển toàn diện, văn minh, hiện đại, nơi các giá trị văn hiến được gìn giữ và phát huy trong điều kiện mới, đúng tinh thần xây dựng Thủ đô kiểu mẫu mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đặt nền móng.

Khái quát một số nội dung trọng tâm, Chủ tịch UBND TP Hà Nội nêu rõ, Đề án được xây dựng theo hướng xác định toàn bộ các xã/phường của thành phố áp dụng các tiêu chí phù hợp với địa phương mình để triển khai. Thành phố lựa chọn địa bàn thí điểm để làm cơ sở thực tiễn tổng kết, rút kinh nghiệm, đánh giá hoàn thiện tiêu chí để thực hiện trong toàn thành phố.

Theo Đề án của TP Hà Nội, khái niệm xã, phường xã hội chủ nghĩa được xác định là mô hình tổ chức phát triển và quản trị tích hợp ở cấp cơ sở. Trong đó xã, phường không chỉ thực hiện chức năng hành chính mà là đơn vị trực tiếp chuyển hóa các mục tiêu, giá trị và đặc trưng của chủ nghĩa xã hội thành kết quả phát triển cụ thể trên địa bàn.

Về việc nghiên cứu, xây dựng tiêu chí lựa chọn triển khai thí điểm mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa, ông Vũ Đại Thắng nhắc đến một số nguyên tắc. 

Gồm: bảo đảm cân đối giữa tính đại diện và tính khả thi; không lựa chọn địa bàn quá đặc thù hoặc quá khó khăn để triển khai; ưu tiên địa bàn có điều kiện triển khai đồng bộ các nội dung của Đề án, đặc biệt là khả năng tổ chức lại không gian phát triển; bảo đảm sự lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt của cấp ủy, chính quyền địa phương, có cam kết chính trị cao trong tổ chức thực hiện.

Việc lựa chọn thí điểm địa bàn theo tiêu chí lựa chọn xã, phường thí điểm được xây dựng: có điều kiện tổ chức không gian phát triển, còn nhiều dư địa phát triển; có vị trí tương đối độc lập, thuận lợi kết nối với các trục giao thông chính, hành lang xanh, hệ thống sông hồ và các không gian chức năng liên quan để bảo đảm tính khả thi và khả năng nhân rộng mô hình.

Lãnh đạo UBND TP Hà Nội nhấn mạnh, việc lựa chọn địa bàn thí điểm không chỉ dựa trên các điều kiện hiện có mà còn chú trọng yếu tố động, đặc biệt là năng lực lãnh đạo, tổ chức thực hiện và mức độ sẵn sàng đổi mới của hệ thống chính trị cơ sở. Qua đó bảo đảm địa bàn được lựa chọn không chỉ 'có điều kiện' mà thực sự 'khả thi', tạo ra kết quả thực chất và có khả năng lan toả, nhân rộng.

"Đề án đang trong quá trình xin ý kiến các cơ quan Trung ương. Chúng tôi dự kiến lựa chọn 2 xã cạnh nhau đồng thời tổ chức triển khai thực hiện. Đảm bảo quy mô dân số 2 xã này cộng lại khoảng 700.000 người", ông Vũ Đại Thắng nói.

Về lộ trình thực hiện Đề án, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng nêu dự kiến gồm 3 giai đoạn.

Giai đoạn 1, năm 2026 sẽ hoàn thiện Đề án, các dự án thành phần, ban hành chủ trương, thành lập Ban Chỉ đạo, lựa chọn địa bàn thí điểm, bố trí nguồn lực và triển khai thực hiện. "Dự kiến khoảng tháng 9 sẽ xong việc lựa chọn địa điểm, xây dựng Đề án, chỉ đạo việc triển khai thực hiện thí điểm", ông Vũ Đại Thắng thông tin.

Giai đoạn 2, năm 2027-2030 triển khai đồng bộ tất cả các nhiệm vụ trên địa bàn thí điểm đó. Và năm 2030 sẽ sơ kết và hoàn thiện tất cả các bộ tiêu chí.

Giai đoạn 3, năm 2031-2035 tiếp tục thực hiện và tổng kết Đề án.

Theo ông Vũ Đại Thắng, Đề án triển khai thí điểm mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa trên địa bàn thành phố được Đảng bộ và chính quyền, Nhân dân Hà Nội đặc biệt quan tâm, tập trung chỉ đạo và tổ chức nghiên cứu xây dựng rất thận trọng trong từng bước đi, từng lộ trình triển khai.

"Đề án đã được Thành ủy, Ban Thường vụ Thành ủy cho ý kiến 3 lần, đang tiếp tục được hoàn thiện. Hà Nội đã tổ chức các hội thảo khoa học để xin ý kiến các chuyên gia, nhà khoa học và lấy ý kiến của các bộ ngành Trung ương, dự kiến hoàn thành trong tháng 5/2026 để trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định", Chủ tịch UBND TP Hà Nội phát biểu.

Dự thảo Đề án mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa tại Hà Nội dựa trên 8 nội dung cốt lõi, gồm: Xây dựng hệ thống chính trị cơ sở vững mạnh, quản trị phục vụ và phát huy quyền làm chủ của Nhân dân; phát triển hạ tầng hiện đại, đồng bộ và không gian thông minh; phát triển kinh tế trên địa bàn xã phường gắn với lực lượng sản xuất hiện đại; bảo đảm an sinh xã hội công bằng và phát triển bao trùm; phát triển văn hóa con người Hà Nội thanh lịch văn minh; xây dựng môi trường xanh, an toàn và bền vững; bảo đảm quốc phòng an ninh an toàn xã hội và mở rộng đối ngoại nhân dân; thúc đẩy khoa học công nghệ đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Dựa trên những nội dung cốt lõi nêu trên, Hà Nội cụ thể hóa 54 tiêu chí (trong đó 52 tiêu chí chính và 2 tiêu chí tổng hợp: "Chỉ số hạnh phúc của người dân" và "Mức độ hài lòng chung") theo 8 nội dung cốt lõi để áp dụng triển khai tại xã, phường lựa chọn thí điểm. Trên cơ sở 54 tiêu chí xã, phường xã hội chủ nghĩa thì tất cả các xã, phường khác thuộc thành phố vận dụng triển khai ngay trên địa bàn.