PGS.TS Đoàn Minh Huấn: 'Xây dựng xã, phường XHCN dựa vào 8 đặc trưng của xã hội XHCN'

Chiều 21/5, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề "Xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên phát triển mới - Những vấn đề lý luận và thực tiễn".

Phát biểu đề dẫn hội thảo, PGS.TS Đoàn Minh Huấn, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh cho biết, hội thảo được tổ chức nhằm quán triệt và cụ thể hóa các ý kiến chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về nghiên cứu, xây dựng thí điểm xã, phường xã hội chủ nghĩa. 

"Đây là vấn đề hệ trọng, mới và khó, đòi hỏi phải được nhận thức thấu đáo với sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn", ông Đoàn Minh Huấn nhấn mạnh.

Định hướng một số vấn đề trọng tâm trong khuôn khổ hội thảo, ông Đoàn Minh Huấn đề nghị các đại biểu luận giải cơ sở khoa học của xã, phường xã hội chủ nghĩa đặt trong tổng thể 8 đặc trưng của xã hội xã hội chủ nghĩa mà Cương lĩnh đã xác định; đặt trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội và trong chủ nghĩa xã hội khi đã đạt đến độ hoàn chỉnh.

Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh cũng đặt vấn đề vì sao việc xây dựng xã hội xã hội chủ nghĩa lại bắt đầu từ xã, phường; ý nghĩa của việc này đối với quá trình xác lập mô hình xã hội mới.

"Phải chăng xã, phường là cấp cơ sở, lấy cơ sở để kiểm chứng, từ thực tiễn của cấp xã để nhân rộng ra. Xã, phường là nơi gần dân, lấy sự hài lòng của Nhân dân, mức sống, chất lượng sống của người dân để kiểm chứng. Và thông qua xã, phường xã hội chủ nghĩa để xây dựng mô hình, tổng kết mô hình, nhân rộng mô hình", PGS.TS Đoàn Minh Huấn nói.

Ông Đoàn Minh Huấn cho rằng, cần tiêu chí hóa 8 đặc trưng của xã hội xã hội chủ nghĩa để làm căn cứ định lượng cho xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa.

"Phải làm rõ cần bao nhiêu tiêu chí để đo lường, làm sao tránh tình trạng quá chung chung khó thực hiện, nhưng cũng không quá chi tiết đến mức làm loãng vấn đề. Chúng ta xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa dựa vào 8 đặc trưng của xã hội xã hội chủ nghĩa", ông Đoàn Minh Huấn nhấn mạnh.

Cần làm rõ cơ cấu hệ thống tiêu chí xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa, bao gồm các tiêu chí phổ biến và tiêu chí đặc thù phù hợp với từng địa phương. Đồng thời, cần xác định đâu là những tiêu chí "cứng" của thời kỳ quá độ, đâu là những tiêu chí tiếp tục phấn đấu khi chủ nghĩa xã hội đạt đến độ hoàn chỉnh.

Theo Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, việc cụ thể hóa 8 đặc trưng của xã hội xã hội chủ nghĩa cũng đặt ra nhiều yêu cầu mới, nhất là với đặc trưng bao trùm "dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh". Đây là nội dung đã được phản ánh trong 7 đặc trưng còn lại, do đó quá trình tiêu chí hóa cần tránh trùng lặp.

Các tiêu chí xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa cần kết hợp hài hòa giữa yếu tố vật chất và tinh thần, đồng thời chú trọng các tiêu chí xanh, môi trường và cảnh quan. Dẫn ví dụ từ Quảng Ninh, ông Đoàn Minh Huấn cho rằng cảnh quan tươi đẹp không chỉ là biểu tượng của địa phương mà còn phản ánh hình ảnh của một xã hội phát triển bền vững.

"Mức sống, thu nhập và hạnh phúc của con người trong xã, phường xã hội chủ nghĩa cũng cần được thể hiện trong các tiêu chí", ông Đoàn Minh Huấn nói.

Hội thảo cũng được đề nghị tập trung làm rõ cơ chế đánh giá, công nhận và lộ trình xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa theo hướng khả thi, có trọng tâm, thí điểm, tổng kết và nhân rộng.

Cũng theo ông Đoàn Minh Huấn, cần xác định rõ vai trò lãnh đạo của cấp ủy, quản lý của chính quyền, sự tham gia của MTTQ, các tổ chức chính trị - xã hội, cộng đồng dân cư, doanh nghiệp, hộ gia đình và từng người dân. Đặc biệt, phải tránh khuynh hướng hình thức, chạy theo thành tích hoặc tuyệt đối hóa các chỉ số vật chất mà xem nhẹ chất lượng sống của con người.

8 đặc trưng của xã hội xã hội chủ nghĩa theo Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011):

Thứ nhất, dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.

Thứ hai, do Nhân dân làm chủ.

Thứ ba, có nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và quan hệ sản xuất tiến bộ phù hợp.

Thứ tư, có nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Thứ năm, con người có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện.

Thứ sáu, các dân tộc trong cộng đồng Việt Nam bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng.

Thứ bảy, có Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân dân, do Nhân dân vì Nhân dân do Đảng Cộng sản lãnh đạo.

Thứ tám, có quan hệ hữu nghị và hợp tác với nhân dân các nước trên thế giới.