Vì sao Mỹ gọi bóng đá là 'soccer'?

Không giống như phần lớn các quốc gia trên thế giới dùng những tên gọi mang nghĩa "bóng đá" hoặc "bóng chân" để chỉ môn thể thao dùng chân đá vào quả bóng, người Mỹ lại "một mình một kiểu". Ở đất nước chủ nhà của World Cup 2026, người ta sử dụng từ "soccer" - hoàn toàn không có yếu tố đặc trưng nào của bóng đá về mặt từ ngữ.

Điều thú vị là từ “soccer” thực chất không phải do người Mỹ nghĩ ra. Nguồn gốc của nó lại xuất phát từ chính nước Anh - cái nôi của bóng đá hiện đại.

"Soccer" là gì?

Theo hai tác giả Silke-Maria Weineck và Stefan Szymanski trong cuốn "It's Football, Not Soccer (And Vice Versa)", tên gọi chính thức của môn thể thao này là “association football” (bóng đá hiệp hội). Sinh viên đại học Anh vào cuối thế kỷ 19 đã đặt cho nó biệt danh là "soccer", một cách chơi chữ dựa trên âm tiết thứ hai của từ "association" (hiệp hội).

Tuy nhiên, trong khi người Anh dần từ bỏ cách gọi này và quay về với từ “football”, người Mỹ vẫn tiếp tục sử dụng “soccer” cho đến ngày nay.

Ông Stefan Szymanski, giáo sư quản lý thể thao tại Đại học Michigan, cho biết việc người Anh từng sử dụng từ “soccer” là sự thật không thể phủ nhận. Ông thậm chí tìm thấy nhiều bằng chứng cho thấy thuật ngữ này vẫn còn khá phổ biến ở Anh cho đến nửa sau thế kỷ 20. Một ví dụ là cuốn tự truyện xuất bản năm 1973 của huấn luyện viên huyền thoại Matt Busby (Manchester United) mang tên "Soccer at the Top: My Life in Football".

Theo ông Szymanski, việc từ “soccer” dần biến mất khỏi đời sống bóng đá Anh có thể liên quan đến tâm lý không muốn sử dụng những từ ngữ bị xem là mang màu sắc Mỹ.

“Khi người Anh nhận ra người Mỹ gọi môn thể thao này là 'soccer', từ đó bỗng trở thành thứ mà trong tiếng Anh-Anh được xem như một ‘từ ngoại lai’”, ông nhận định.

Vì sao người Mỹ không gọi bóng đá là "football"? 

Thực tế, từ “football” trong lịch sử từng được dùng để chỉ nhiều môn thể thao khác nhau có liên quan đến bóng và việc chạy trên sân, trong đó có rugby football (bóng bầu dục).

Trong khi bóng đá hiệp hội (association football) và bóng bầu dục (rugby football) dần phát triển tại Anh vào thế kỷ 19, ở Bắc Mỹ cũng xuất hiện một nhánh thể thao khác kết hợp yếu tố của cả hai môn này. Môn thể thao đó được gọi là "gridiron football".

Theo thời gian, nhiều biến thể của "gridiron football" ra đời, trong đó có bóng bầu dục Canada. Tuy nhiên, bóng bầu dục Mỹ mới là phiên bản phát triển mạnh nhất. Môn thể thao này sử dụng quả bóng hình bầu dục và có những quãng dừng sau mỗi pha tranh chấp. Tại Mỹ, nó được gọi đơn giản là “football” và trở thành một trong những môn thể thao được yêu thích nhất cả nước.

Trong khi phần lớn thế giới dần ngừng sử dụng từ “soccer”, thì tại Mỹ, danh xưng “football” đã thuộc về một môn thể thao khác.

Giáo sư luật G. Edward White của Đại học Virginia, tác giả cuốn "Soccer in American Culture: The Beautiful Game's Struggle for Status", cho rằng việc gọi bóng đá là “football” tại Mỹ rất dễ gây nhầm lẫn.

Ông cho biết bóng bầu dục Mỹ hiện diện rộng khắp trong đời sống thể thao nước này, từ các trường trung học, đại học cho đến giải nhà nghề hàng đầu là National Football League (NFL).

Những năm gần đây, cùng với sự gia tăng của cộng đồng người gốc Tây Ban Nha, ngày càng nhiều người dân Mỹ quen với cách gọi “futbol'. Thuật ngữ này cũng dần được sử dụng nhiều hơn ngay cả trong nhóm không nói tiếng Tây Ban Nha. Tuy nhiên, “soccer” vẫn là cách gọi phổ biến nhất và khó có thể bị thay thế trong tương lai gần.

Với Szymanski, cuộc tranh cãi giữa “football” và “soccer” thực chất không quá quan trọng. Ông cho rằng ở những quốc gia tồn tại nhiều môn thể thao cùng mang tên “football”, việc dùng từ “soccer” để phân biệt là hoàn toàn hợp lý.

“Nếu một từ ngữ giúp mọi người tránh nhầm lẫn thì tại sao lại phản đối nó? Suy cho cùng, toàn bộ cuộc tranh luận này cũng khá kỳ quặc và thiếu thực tế”, ông nói.