Thủ khoa Vật lý quốc gia ở tuổi 16 chia sẻ bí kíp học không 'mẹo thi'

Với 34 điểm, mức điểm hiếm có trong kỳ thi vốn nổi tiếng phân hóa mạnh, Lê Duy Khánh (học sinh lớp 11, trường THPT Chuyên Lam Sơn) mở ra cơ hội tiếp tục được lựa chọn vào đội tuyển dự thi Olympic quốc tế trong thời gian tới.

Bí kíp chinh phục Vật lý 

Sinh ra trong gia đình truyền thống coi trọng học tập ở thành phố Thanh Hoá, Duy Khánh (SN 2009) sớm hình thành ý thức tự giác và kỷ luật trong học tập. Em cho biết, bố mẹ không tạo áp lực thành tích mà luôn động viên con theo đuổi con đường mình lựa chọn, coi việc học là hành trình tích lũy lâu dài thay vì cuộc đua ngắn hạn.

Khác với nhiều học sinh giỏi sớm bộc lộ năng khiếu vượt trội, nhưng Duy Khánh tiến bộ vượt bậc qua từng năm học, nhờ sự bền bỉ và khả năng tự học và phương pháp học tập khoa học.

Khi trúng tuyển vào lớp chuyên Vật lý, Trường THPT Chuyên Lam Sơn, Khánh mới thực sự bước vào hành trình rèn luyện cường độ cao.

Khánh cho biết, phương pháp học của em là học chắc từ gốc, không chạy theo “mẹo thi". Nam sinh không đặt nặng việc săn đề hay luyện mẹo giải nhanh, mà tập trung xây dựng nền tảng kiến thức vững chắc từ bản chất vật lý.

Khánh chú ý học kỹ những kiến thức thầy cô giảng trên đội tuyển và từ các giáo sư, chuyên gia trong các đợt tập huấn. 

“Em luôn cố gắng hiểu bản chất hiện tượng trước, sau đó mới đến công thức và kỹ thuật giải toán”, Khánh nói.

Thay vì nhảy vọt vào những bài khó, em chọn cách học từ dễ đến khó, từ quen thuộc đến nâng cao, đảm bảo mỗi dạng bài đều được nắm vững trước khi mở rộng sang dạng mới. Theo Khánh, cách học này giúp giảm cảm giác quá tải, đồng thời tạo sự tự tin khi tiếp cận những bài toán phức tạp hơn.

Một nguyên tắc quan trọng khác là giữ nhịp sinh hoạt khoa học. Trong suốt quá trình ôn luyện, Khánh hạn chế thức khuya, ưu tiên ngủ đủ để duy trì sự tỉnh táo và tập trung. 

“Em nghĩ học hiệu quả quan trọng hơn học nhiều. Nếu mệt, việc tiếp thu và tư duy đều giảm”, chàng thủ khoa chia sẻ.

Bản lĩnh phòng thi

Không chỉ có nền tảng kiến thức tốt, Khánh còn thể hiện bản lĩnh thi cử vững vàng - yếu tố quan trọng giúp em đạt điểm số vượt trội trong một kỳ thi có độ phân hóa cao như học sinh giỏi quốc gia.

Chiến thuật làm bài của Khánh khá rõ ràng “làm câu dễ trước, câu khó sau”, ưu tiên những câu phù hợp với thế mạnh bản thân để đảm bảo chắc điểm nền. Sau mỗi phần, em luôn dành thời gian kiểm tra lại lời giải, hạn chế tối đa sai sót do bất cẩn.

“Em không cố lao ngay vào những câu khó nhất. Khi tâm lý thoải mái và bài làm đã có nền điểm vững, việc xử lý các câu khó sau đó cũng hiệu quả hơn”, Khánh nói.

Theo em, thành công trong phòng thi đến từ sự tổng hòa của ba yếu tố: kiến thức chắc, chiến thuật hợp lý và tâm lý ổn định. Nếu thiếu một trong ba, khả năng đạt điểm cao nhất sẽ giảm đi đáng kể.

Trong đề thi năm nay, Khánh cho biết em ấn tượng nhất với bài điện ngày thứ hai, liên quan đến bán dẫn và lớp chuyển tiếp p–n, vốn là chủ đề quen thuộc nhưng được khai thác ở mức độ hiện tượng học sâu, yêu cầu thí sinh không chỉ vận dụng công thức mà phải hiểu rõ bản chất vật lý của quá trình dẫn điện trong vật liệu.

“Đó là bài thi nặng về hiện tượng, nếu chỉ học công thức thì rất khó xử lý trọn vẹn. Em thấy đề năm nay kiểm tra đúng năng lực tư duy Vật lý chứ không chỉ là kỹ năng tính toán”, Khánh nhận xét.

Chính việc được rèn luyện thường xuyên với những bài toán đòi hỏi phân tích bản chất trong quá trình ôn đội tuyển đã giúp em không bị bối rối trước dạng câu hỏi này, từ đó tối ưu hóa điểm số.

Thầy Nguyễn Bá Tư, Tổ trưởng tổ Vật lý, trường THPT Chuyên Lam Sơn cũng là giáo viên trực tiếp giảng dạy em Khánh nhận xét, Khánh là học sinh có phong cách học tập điềm tĩnh, chắc chắn, không nóng vội, luôn kiên trì đào sâu đến khi hiểu rõ bản chất vấn đề. Em cũng được đánh giá cao ở khả năng trình bày bài làm mạch lạc, logic - yếu tố đặc biệt quan trọng trong các kỳ thi học sinh giỏi quốc gia.

Từ hành trình của mình, Khánh gửi gắm thông điệp giản dị tới các học sinh đang theo đuổi các kỳ thi học sinh giỏi: không cần phải là người xuất sắc nhất ngay từ đầu, quan trọng là kiên trì xây nền tảng chắc, học sâu bản chất và giữ tinh thần ổn định.

“Em nghĩ ai cũng có thể tiến bộ nếu đi đúng hướng và không bỏ cuộc. Kết quả đến không chỉ  vì mình giỏi nhất, mà còn là người bền bỉ nhất", Khánh chia sẻ.