Liên hoan phát thanh toàn quốc 2026: Phát thanh trực tiếp giữ vai trò 'mũi nhọn'

Tại Liên hoan Phát thanh toàn quốc lần thứ XVII diễn ra tại Quảng Ninh, thể loại phát thanh trực tiếp tiếp tục thu hút sự quan tâm lớn của các đơn vị báo chí tham gia. Không chỉ là “mũi nhọn” của báo chí phát thanh, thể loại này đang cho thấy sự chuyển mình mạnh mẽ trong bối cảnh chuyển đổi số, đa nền tảng.

Báo Điện tử VTC News có cuộc trò chuyện với nhà báo Đồng Mạnh Hùng, Trưởng Ban Thư ký Biên tập Đài Tiếng nói Việt Nam (VOV), Trưởng Ban Giám khảo Hội đồng thi Phát thanh trực tiếp về những yêu cầu mới cũng như xu hướng nội dung hiện nay của phát thanh trực tiếp nói riêng, phát thanh nói chung.

– Thưa ông, vì sao thể loại phát thanh trực tiếp vẫn luôn giữ được sức hút mạnh mẽ và thu hút đông đảo đơn vị tham gia tại các kỳ Liên hoan Phát thanh toàn quốc?

Phát thanh trực tiếp là thể loại hàng đầu, giữ vai trò “mũi nhọn” của phát thanh. Đây luôn là nội dung hấp dẫn bậc nhất tại các kỳ liên hoan bởi sản phẩm được thực hiện đồng thời với sự kiện xảy ra, thu hút sự chú ý rất lớn của công chúng và đòi hỏi êkip sản xuất cũng như điều kiện kỹ thuật phải đáp ứng yêu cầu cao.

Khác với các thể loại phát thanh thu sẵn, phát thanh trực tiếp mang trong mình yếu tố “thời điểm,” tức là thông tin được truyền tải ngay khi sự kiện đang diễn ra. Chính điều này tạo nên sức hấp dẫn đặc biệt: Tính chân thực, tính tức thời và khả năng kết nối trực tiếp với thính giả.

Trong bối cảnh chuyển đổi số, phát thanh trực tiếp không còn giới hạn trên sóng phát thanh mà đã mở rộng mạnh mẽ sang các nền tảng số. Việc livestream trên mạng xã hội, đăng tải nội dung trên các nền tảng trực tuyến giúp chương trình tiếp cận đa dạng đối tượng công chúng, đặc biệt là giới trẻ, có thể tham gia, tương tác và trở thành một phần của chương trình.

Điều này cho thấy, phát thanh không đứng ngoài dòng chảy công nghệ mà đang thích nghi, mở rộng không gian tồn tại và gia tăng khả năng tiếp cận công chúng.

– Nội dung thi phát thanh trực tiếp tại kỳ Liên hoan năm nay có những điểm gì mới đáng chú ý, thưa ông?

Có thể nói, năm nay số lượng đơn vị tham gia nội dung thi phát thanh trực tiếp đông đảo, gần 30 đơn vị có chương trình dự thi. Điều đó cho thấy sức hút của thể loại này ngày càng tăng.

Một điểm mới đáng chú ý tại kỳ liên hoan năm nay là việc mở rộng thời lượng chương trình dự thi. Nếu trước đây, các chương trình phát thanh trực tiếp thường bị giới hạn trong 30 phút, thì năm 2026 đã linh hoạt hơn với các khung 30 phút và 45 phút.

Về nội dung, chúng tôi nhận thấy các chương trình dự thi năm nay cho thấy sự đổi mới rõ nét. Nhiều tác phẩm bám sát các vấn đề thời sự, phản ánh đường lối, chủ trương của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là các giải pháp đưa Nghị quyết Đại hội Đảng XIV vào cuộc sống.

Không ít chương trình đi sâu vào những “điểm nghẽn” trong thực tiễn, như vấn đề triển khai mô hình chính quyền hai cấp, và đưa ra các giải pháp tháo gỡ. Bên cạnh đó, có những nội dung về phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương, ví dụ làm gì để đạt tốc độ tăng trưởng hai con số. Đây là đề tài mà nhiều đài phát thanh - truyền hình địa phương lựa chọn. 

Đáng chú ý nhiều chương trình mời được lãnh đạo cấp cao của địa phương như Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh tham gia đối thoại trực tiếp với người dân. Điều này đưa chương trình phát thanh thành “diễn đàn công khai,” nơi tiếng nói của chính quyền và người dân được kết nối theo thời gian thực.

Bên cạnh các vấn đề vĩ mô, nhiều chương trình cũng lựa chọn những chủ đề thiết thực với đời sống như giáo dục, sức khỏe tâm lý, đất đai, nhà ở... gần gũi hơn với công chúng.

- Ngoài nội dung, Hội đồng Giám khảo năm nay có những thay đổi gì trong tiêu chí đánh giá?

Liên hoan Phát thanh toàn quốc năm nay cũng tôn vinh cá nhân và tập thể trong sản xuất phát thanh trực tiếp, bao gồm giải thưởng cho người dẫn chương trình xuất sắc và êkip sản xuất xuất sắc bởi họ chính là “linh hồn” của một chương trình phát thanh trực tiếp.

Một người dẫn bản lĩnh, hấp dẫn và có khả năng dẫn dắt tốt sẽ góp phần quyết định hiệu quả và sức lan tỏa của chương trình. Trong quá trình phát sóng trực tiếp, có thể phát sinh nhiều sự cố như kết nối với phóng viên không thành công hay trục trặc kỹ thuật, khách mời phản hồi ngoài kịch bản… Khi đó, bản lĩnh nghề nghiệp và khả năng ứng biến của người dẫn chương trình trở thành yếu tố quyết định.

Kỹ năng cốt lõi của phát thanh trực tiếp là xử lý tình huống một cách linh hoạt nhất có thể để chương trình không bị "đứt gãy" mà vẫn giữ được sức hút.

Việc bổ sung giải thưởng dành cho ê-kíp sản xuất năm nay, thông qua đó, chúng tôi mong muốn tôn vinh tinh thần làm việc nhóm, đặc biệt ghi nhận vai trò của đội ngũ kỹ thuật – những người góp phần quan trọng vào thành công của thể loại phát thanh đi đầu này.

– Với vai trò Trưởng Ban Giám khảo hạng mục phát thanh trực tiếp, ông đặt ra những kỳ vọng gì tại Liên hoan năm nay?

Chúng tôi kỳ vọng phát thanh trực tiếp sẽ luôn mang hơi thở mới, thể hiện sự sáng tạo của những người làm nghề.  Điều khó là biến chương trình đó trở thành một diễn đàn, nơi chia sẻ thông tin, trở thành điểm nhấn trong dòng chảy chương trình phát thanh hằng ngày.

Chúng tôi mong các đơn vị đầu tư không chỉ một chương trình để tham gia dự thi nhằm khẳng định mình, mà những kinh nghiệm, kỹ năng tích lũy từ các kỳ Liên hoan mà cần đưa tinh thần và kỹ năng phát thanh trực tiếp vào hoạt động thường nhật mới tạo ra chiều sâu cho nội dung.

Trong khuôn khổ Liên hoan, sau phần thi phát thanh trực tiếp, Ban tổ chức có hội thảo về kỹ năng, kinh nghiệm thực hiện phát thanh trực tiếp trong điều kiện mới. Đây không phải là hội thảo lý thuyết, mà là diễn đàn trao đổi kinh nghiệm thực tiễn giữa những người trực tiếp tham gia sản xuất.

Thông qua hoạt động này, chúng tôi mong muốn đây sẽ là một diễn đàn trao đổi nghiệp vụ thực chất giữa những người làm nghề nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện phát thanh trực tiếp tại các đơn vị. Xa hơn, phát thanh trực tiếp không chỉ dừng lại ở một sản phẩm dự thi, mà sẽ trở thành điểm nhấn quan trọng trong các kênh sóng của Đài Tiếng nói Việt Nam cũng như các đài phát thanh – truyền hình địa phương.

- Trong thời đại số, theo ông, phát thanh, trong đó có phát thanh trực tiếp cần thay đổi thế nào để phát huy thế mạnh, giữ chân công chúng?

Trong bối cảnh truyền thông đa nền tảng phát triển mạnh mẽ, phát thanh vẫn duy trì được vị thế riêng nhờ khả năng tiếp cận linh hoạt và tính gắn kết đặc thù với công chúng. Tuy nhiên, sự thay đổi trong thói quen tiếp nhận thông tin, khi công chúng không còn phụ thuộc vào chiếc radio truyền thống mà người nghe có thể tiếp nhận thông tin trong khi di chuyển, làm việc hay thậm chí là trong những khoảnh khắc cô đơn nhất.

Chính sự “đồng hành thầm lặng” ấy tạo nên giá trị đặc biệt của phát thanh. Để thích ứng, phát thanh, đặc biệt là phát thanh trực tiếp, cần phát huy lợi thế đồng hành cùng sự kiện, tăng cường tính tương tác, tạo điều kiện để công chúng tham gia vào quá trình sản xuất và cung cấp thông tin.

- Xin cảm ơn ông!