Giáo sư, Viện sĩ, Nhà giáo nhân dân Phạm Minh Hạc qua đời

Gia đình của Giáo sư, Viện sĩ, Nhà giáo Nhân dân Phạm Minh Hạc - nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Bộ trưởng Bộ Giáo dục cho biết Giáo sư Hạc từ trần lúc 1h10 ngày 31/7 tại Bệnh viện Hữu Nghị do tuổi cao sức yếu.

Giáo sư Phạm Minh Hạc sinh ngày 26/10/1935 tại thôn Đông Phù, xã Đông Mỹ, huyện Thanh Trì (cũ), TP. Hà Nội.

Ông học Đại học Văn khoa Hà Nội năm 1954-1955, sau đó tốt nghiệp Đại học Tâm lý học (1962), Tiến sĩ Tâm lý học (1971), Tiến sĩ Khoa học Tâm lý học (1977). Ông được phong là Giáo sư tâm lý học năm 1984 và được Viện hàn lâm Khoa học chính trị Nga công nhận là viện sĩ năm 1999.

Ông giữ chức Bộ trưởng Bộ Giáo dục (tên gọi Bộ GD&ĐT thời điểm trước đó) từ tháng 2/1987 đến 3/1990.

Người tiền nhiệm ông là Bộ trưởng Nguyễn Thị Bình và kế nhiệm ông sau đó là GS Trần Hồng Quân. GS Phạm Minh Hạc là người sáng lập và là Chủ tịch Hội Khoa học Tâm lý - Giáo dục Việt Nam từ ngày thành lập năm 1989 đến năm 2011. Kể từ tháng 12 năm 2011, ông là Chủ tịch danh dự Hội Khoa học Tâm lý - Giáo dục Việt Nam. 

Năm 2024, Hội Cựu giáo chức Việt Nam phối hợp với Viện nghiên cứu hợp tác phát triển giáo dục tổ chức hội thảo khoa học “Giáo sư, Viện sĩ, Nhà giáo nhân dân Phạm Minh Hạc với sự phát triển khoa học giáo dục Việt Nam”. Hội thảo nhằm tôn vinh những đóng góp to lớn của GS.VS.NGND Phạm Minh Hạc cho sự phát triển lý luận và thực tiễn giáo dục Việt Nam.

Tại hội thảo, nguyên Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Kim Sơn bày tỏ GS Phạm Minh Hạc là nhà khoa học, nhà giáo, nhà quản lý, chính trị gia, nhà hoạt động thực tiễn trong lĩnh vực giáo dục, có một khoảng thời gian rất dài và nhiều đóng góp nổi bật, to lớn cho giáo dục nước nhà.

Với tư cách là nhà khoa học, Giáo sư có nhiều đóng góp trong việc phát triển ngành tâm lý học nói chung và tâm lý học giáo dục Việt Nam, những nghiên cứu phát triển khoa học giáo dục, triết lý giáo dục, phương pháp giáo dục. Nhiều nghiên cứu khoa học của ông Phạm Minh Hạc đóng góp làm phát triển ngành tâm lý học, khoa học giáo dục nói chung và có đóng góp trong phát triển giáo dục Việt Nam thời kỳ hiện đại nói riêng.

Với tư cách là nhà quản lý, trải qua nhiều cương vị khác nhau, đặc biệt là cương vị Bộ trưởng Bộ Giáo dục, GS Phạm Minh Hạc có những quyết sách đổi mới giáo dục vào thời kỳ đất nước đã độc lập thống nhất nhưng cũng là giai đoạn cực khó khăn, giáo dục đầy thách thức. 

Phương châm chỉ đạo của giai đoạn thử thách đó được GS Phạm Minh Hạc đề ra là: “giữ vững để không tan vỡ, khôi phục những cái đã mất, củng cố những cái còn lại và phát triển cái cần thiết”. Đó là tinh thần mang tính tình thế, có kế thừa và lựa chọn cái cần làm phù hợp với hoàn cảnh, nó cũng mang tính kế thừa, một tinh thần quan trọng của giáo dục.

Với tư cách là người đứng đầu ngành giáo dục, ông Phạm Minh Hạc có nhiều đề xuất và chỉ đạo triển khai mục tiêu quốc gia về xóa nạn mù chữ và phổ cập giáo dục tiểu học vào năm 2000… Những kinh nghiệm chỉ đạo thực tiễn giáo dục nước nhà của GS Phạm Minh Hạc hiện vẫn còn nhiều ý nghĩa tham khảo đối với công cuộc đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo hiện nay, đặc biệt là phát triển nền giáo dục hướng tới phát triển con người một cách toàn diện theo tinh thần Chương trình GDPT 2018.

“Hoạt động khoa học và thực tiễn của Giáo sư để lại cho những người quản lý giáo dục ngày nay nhiều bài học quan trọng. Trong đó có bài học về việc phát triển khoa học tâm lý, lấy khoa học tâm lý làm gốc căn cơ nền tảng để phát triển khoa học giáo dục. Đó là tầm nhìn xa về chính sách trong giáo dục, là tinh thần bám sát thực tiễn, tinh thần đề cao công bằng trong giáo dục, tinh thần nhân văn trong giáo dục…”, nguyên Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn chia sẻ.