'Chặt chém' du khách nên bị phạt lao động công ích?

Vụ việc một người phụ nữ bán hàng rong tại khu vực bờ hồ Hoàn Kiếm, Hà Nội bán cho khách du lịch nước ngoài 10 chiếc bánh rán với giá 430.000 đồng lần nữa làm dậy sóng dư luận.

Những vụ việc bị cho là “chặt chém” du khách không phải là câu chuyện mới. Điều khiến nhiều người băn khoăn là mức xử phạt dành cho người bán hàng này chỉ dừng ở 225.000 đồng, áp dụng cho hành vi bán hàng rong không đúng quy định. Mức phạt này thậm chí thấp hơn số tiền mà người bán thu được từ khách du lịch trong một giao dịch.

Thực tế cho thấy, các chế tài xử phạt đối với hành vi bán hàng rong chèo kéo, “chặt chém” du khách hiện nay đang bộc lộ không ít bất cập. Một mặt, nếu nâng mức phạt quá cao so với khả năng chi trả của người lao động nghèo, có thể đẩy họ vào tình trạng khó khăn hơn, thậm chí không có khả năng chấp hành.

Nhưng ở chiều ngược lại, nếu mức xử phạt quá thấp, như trường hợp nêu trên, thì hoàn toàn không còn tính răn đe. Khi đó, số tiền phạt chỉ được xem như một khoản “chi phí rủi ro” trong hoạt động kinh doanh chụp giật, còn hành vi vi phạm vẫn tiếp diễn.

Khi cái lợi thu được từ hành vi sai trái lớn hơn nhiều so với cái giá phải trả, thì rõ ràng chế tài không còn đủ sức ngăn chặn hành vi vi phạm. Đây chính là lỗ hổng lớn trong công tác quản lý trật tự đô thị và hoạt động kinh doanh dịch vụ tại các điểm du lịch.

Từ thực tế đó, đã đến lúc cần đặt ra câu hỏi: ngoài chế tài bằng tiền, liệu có cần những hình thức xử phạt khác mang tính răn đe và giáo dục hiệu quả hơn?

Một trong những đề xuất được nhắc tới là áp dụng hình thức lao động công ích đối với các hành vi vi phạm trật tự đô thị và “chặt chém” du khách. Đây không phải là khái niệm mới trên thế giới, nhưng tại Việt Nam vẫn chưa được áp dụng phổ biến trong xử phạt hành chính.

Thay vì chỉ nộp phạt bằng tiền, người vi phạm có thể bị yêu cầu tham gia các hoạt động phục vụ cộng đồng như vệ sinh môi trường, dọn dẹp không gian công cộng, hoặc hỗ trợ các lực lượng chức năng trong việc giữ gìn trật tự đô thị tại chính khu vực mình vi phạm.

Tại khu vực hồ Hoàn Kiếm, chẳng hạn, người vi phạm có thể tham gia nhặt rác, lau dọn vỉa hè hoặc hỗ trợ hướng dẫn du khách trong một số khung giờ nhất định. Đây là hình thức xử phạt mang tính trực quan, tác động mạnh đến ý thức người vi phạm.

Ưu điểm của lao động công ích là không đặt nặng gánh nặng tài chính ngay lập tức lên người vi phạm, đặc biệt với những người lao động nghèo mưu sinh bằng hàng rong. Tuy nhiên, hình thức này lại tác động trực tiếp đến thời gian, công sức và danh dự, từ đó tạo ra hiệu ứng răn đe rõ rệt hơn.

Khi phải “trả giá” bằng mồ hôi và thời gian lao động công cộng, người vi phạm sẽ cân nhắc kỹ hơn trước khi tái phạm. Đây là yếu tố mà hình phạt tiền đơn thuần đôi khi không đạt được.

Không chỉ dừng lại ở yếu tố răn đe, lao động công ích còn mang ý nghĩa giáo dục. Những người thường xuyên sử dụng không gian công cộng để mưu sinh nhưng thiếu ý thức giữ gìn trật tự sẽ có cơ hội trực tiếp trải nghiệm công việc của lực lượng vệ sinh môi trường hay quản lý đô thị.

Từ đó, họ có thể hiểu rõ hơn giá trị của một không gian du lịch sạch sẽ, văn minh, cũng như những nỗ lực của cộng đồng trong việc duy trì hình ảnh đô thị.

Tất nhiên, để hình thức này có thể áp dụng hiệu quả, cần có hành lang pháp lý rõ ràng. Các quy định phải xác định cụ thể mức độ vi phạm tương ứng với số giờ lao động công ích, cơ quan giám sát thực hiện, cũng như chế tài xử lý nếu người vi phạm không chấp hành.

Du lịch Hà Nội nói riêng và Việt Nam nói chung đang hướng tới hình ảnh an toàn, thân thiện và chuyên nghiệp trong mắt du khách quốc tế. Tuy nhiên, chỉ một vài hành vi “chặt chém” đơn lẻ cũng có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín điểm đến.

Câu chuyện 10 chiếc bánh rán giá 430.000 đồng vì thế không chỉ là một vụ việc cá biệt, mà còn là lời nhắc về sự cần thiết phải hoàn thiện công cụ quản lý và chế tài xử phạt trong lĩnh vực dịch vụ du lịch.

Trong bối cảnh đó, việc nghiên cứu các hình thức xử phạt linh hoạt hơn như lao động công ích có thể là một hướng đi cần được cân nhắc, nhằm vừa đảm bảo tính răn đe, vừa góp phần xây dựng môi trường du lịch văn minh, bền vững.

Bạn có đồng tình với ý kiến trên? Hãy chia sẻ ở box bình luận bên dưới.