Người phụ nữ 'hô biến' đất sét nở hoa

Giữa căn phòng nhỏ ở phường Phước Long (TP.HCM), những bông hoa không cần nước vẫn nở rực rỡ suốt bốn mùa. Chúng không tàn, không úa mà vẫn giữ được vẻ đẹp trong nhiều năm.

Đó là những cánh hoa được nặn từ đất sét gắn lên nền tranh sơn dầu, nơi mà từng đường nét, từng gam màu đều mang theo hơi thở của người làm ra nó. Người “gieo” nên những mùa hoa đặc biệt ấy là chị Phạm Thị Giáng Sinh (44 tuổi), một người phụ nữ bước vào nghệ thuật từ một lối rẽ không ai ngờ tới.

Khi đất sét nở hoa

Khoảng 6 năm trước, chị Giáng Sinh vẫn là một người thợ làm hoa giấy, thậm chí còn mở lớp dạy nghề. Công việc đòi hỏi sự dẻo dai của đôi tay, những động tác kéo, uốn liên tục để tạo hình cánh hoa. Nhưng rồi, một biến cố sức khỏe ập đến.

Sau thời gian điều trị, đôi tay chị không còn đủ lực như trước. Những thao tác quen thuộc bỗng trở nên nặng nề. Công việc từng gắn bó bỗng chốc không còn phù hợp.

Không chấp nhận dừng lại, chị bắt đầu tìm một hướng đi khác nhẹ nhàng hơn, nhưng vẫn giữ được tình yêu với hoa và thủ công.

“Tôi từng học qua một lớp làm hoa đất sét từ trước. Nhưng phải đến cuối năm 2020, tôi mới quay lại học một cách bài bản, rồi quyết định theo đuổi nghiêm túc. Không phải thử cho vui. Không phải làm tạm. Đã làm là làm cho tới”, chị nói

Tranh hoa đất sét của chị Giáng Sinh không đơn thuần là tranh. Nó là sự giao thoa của nhiều loại hình nghệ thuật.

Trước hết là hội họa bởi phần nền được vẽ bằng sơn dầu. Dù không qua trường lớp mỹ thuật, chị vẫn tự mày mò, học từng chút một. Những nét vẽ không cầu kỳ, nhưng có chất riêng, đủ để làm nền cho phần nổi phía trên.

Tiếp đến là điêu khắc khi chị nặn từng bông hoa từ đất sét. Mỗi cánh hoa, mỗi chiếc lá đều được làm thủ công, không có khuôn mẫu.

Cuối cùng là nghệ thuật cắm hoa khi chị sắp xếp, gắn những bông hoa ấy lên nền tranh. Bố cục phải hài hòa, tự nhiên, có điểm nhấn, có khoảng thở.

“Người biết làm hoa chưa chắc biết vẽ. Người biết vẽ lại không đủ kiên nhẫn để nặn từng cánh hoa. Chính sự kết hợp này tạo nên điểm khác biệt và cũng là thử thách lớn nhất của dòng tranh này”, chị chia sẻ.

Để hoàn thành một tác phẩm, chị cần từ 7 đến 10 ngày, thậm chí lâu hơn.

3 đến 4 ngày đầu là vẽ nền bằng sơn dầu. Vì không phải họa sĩ chuyên nghiệp, chị vẽ chậm, kỹ, chỉnh sửa nhiều lần. Sau đó là thời gian chờ sơn khô - một đặc trưng của sơn dầu. Không như acrylic khô nhanh, sơn dầu cần vài ngày để ổn định.

Trong lúc đó, chị bắt đầu nặn hoa. Từng cánh hoa được tạo hình bằng tay, từ đất sét trắng nguyên bản. Để có màu sắc, chị phải pha màu sơn dầu vào đất theo tỷ lệ riêng. Đây là công đoạn đòi hỏi kinh nghiệm vì chỉ cần lệch một chút, màu sắc có thể không đạt như mong muốn.

Cuối cùng là gắn hoa lên tranh, bước tưởng chừng đơn giản nhưng lại cần nhiều thời gian “ngắm nghía” nhất bởi mỗi bông hoa đặt sai chỗ là cả bức tranh sẽ mất cân bằng.

Với quy trình như vậy, mỗi tháng chị chỉ làm được khoảng 5-6 bức tranh.

Mỗi tác phẩm là một câu chuyện

Điều đặc biệt là chị Giáng Sinh không nhận làm tranh theo yêu cầu. Trong khi nhiều người làm thủ công phụ thuộc vào đơn đặt hàng, chị lại chọn cách làm ngược lại: sáng tác theo cảm xúc, rồi mới bán.

Chị cho rằng nếu chạy theo yêu cầu của khách, đôi khi người làm sẽ mất đi sự tự do sáng tạo - thứ làm nên “hồn” của tác phẩm.

Những bức tranh sau khi hoàn thành sẽ được chị đăng lên mạng xã hội. Ai thấy hợp gu thì mua. Không ép buộc. Không chiều theo thị hiếu. Chỉ có sự gặp gỡ giữa cảm xúc người làm và người mua.

Tranh hoa đất sét không phải là sản phẩm đại trà. Giá mỗi bức dao động từ hơn 1 triệu đến 10 triệu đồng. Có những tác phẩm lớn, nhiều chi tiết, từng được bán với giá 12 triệu đồng.

Khách hàng của chị phần lớn là những người có điều kiện kinh tế ổn định và gu thẩm mỹ riêng. Họ không chỉ mua để trang trí, mà còn để tìm một giá trị tinh thần.

Nhiều khách là người Việt ở nước ngoài, mua tranh qua người quen hoặc xách tay về Mỹ, Úc, Hàn Quốc, Nhật Bản… Tuy nhiên, thị trường cũng có những biến động. Khi kinh tế khó khăn, những bức tranh giá cao trở nên kén khách hơn. Giờ chị làm nhiều ở phân khúc 3-5 triệu để dễ bán.

Dù ngày càng có nhiều người làm tranh đất sét, chị Giáng Sinh không xem đó là cạnh tranh. Bởi chị cho rằng mỗi người một cách làm, không ai giống ai.

Từ cách nặn hoa, phối màu đến bố cục gắn hoa… tất cả đều mang dấu ấn cá nhân. Chính điều đó khiến mỗi bức tranh trở thành một phiên bản độc nhất.

Sau 6 năm theo nghề, chị Giáng Sinh đã làm ra hơn 600 bức tranh, mỗi bức lại mang theo một câu chuyện riêng khi đến tay khách hàng. Điều chị nhớ nhất là lần một vị khách tìm đến đặt tranh để tặng người bạn đang chống chọi với bệnh ung thư.

“Họ nói muốn tặng một bức tranh thật nhiều màu sắc để bạn mình nhìn vào sẽ thấy vui hơn, có thêm tinh thần để vượt qua giai đoạn khó khăn. Lúc đó tôi nhận ra những bông hoa đất sét mình làm ra không chỉ để trang trí, mà đôi khi còn thay người ta gửi gắm sự động viên và hy vọng”, chị kể.

Ít ai biết, trước khi đến với nghệ thuật, chị Giáng Sinh từng làm trong ngành công nghệ thông tin, một lĩnh vực tưởng như không liên quan. Gia đình chị cũng không có ai theo nghệ thuật. Ba là dược sĩ, mẹ làm kinh doanh. Hai con gái cũng có những định hướng riêng.

Việc chị trở thành một người làm tranh và sống được bằng nghề là điều khiến nhiều người bất ngờ. Nhưng với chị, đó là kết quả của một hành trình dài: từ biến cố sức khỏe, đến những ngày tự học, rồi kiên trì theo đuổi.

Những bông hoa đất sét không có hương, nhưng lại có sức sống theo một cách khác. Chúng không phụ thuộc vào thời tiết, không cần chăm sóc, nhưng vẫn giữ được vẻ đẹp trong nhiều năm.

Chị Giáng Sinh thường đặt thêm gói hút ẩm trong khung tranh, bảo quản cẩn thận để hoa không bị ảnh hưởng bởi không gian bên ngoài. Tất cả đều được đặt trong khung kính sâu khoảng 5cm để vừa bảo vệ, vừa tôn lên độ nổi của tác phẩm.

Nhưng điều khiến nhiều người dừng lại trước những bức tranh ấy không chỉ nằm ở kỹ thuật hay độ bền của chất liệu. Đó còn là cảm xúc được gửi vào từng cánh hoa, từng gam màu và cách sắp đặt đầy tỉ mỉ.

Suốt nhiều năm, chị Giáng Sinh vẫn lặng lẽ ngồi bên những khối đất sét nhỏ, kiên nhẫn nặn nên từng bông hoa theo cảm hứng của riêng mình. Trong căn phòng nhỏ ấy, đất sét không còn là chất liệu vô tri, mà dần trở thành những mùa hoa được giữ lại bằng sự kiên nhẫn, chăm chút và tình yêu với công việc mình đã chọn.