07:37 11/06/2026
Khoa học - Công nghệ
Hạn chế về năng lực quản trị, khó đo lường tác động, khó chứng minh hiệu quả đầu tư, khó tiếp cận vốn xanh và thiếu nhân lực chuyên môn là 5 điểm nghẽn lớn nhất đang cản trở quá trình thực thi ESG của doanh nghiệp Việt Nam.
Đây là kết quả được đưa ra trong Báo cáo Vietnam ESG Practitioner Dialogue 2026 do công ty nghiên cứu thị trường Ipsos Việt Nam phối hợp cùng công ty lĩnh vực phát triển bền vững Dear Our Community (DOC) công bố ngày 9/6.
Đây là báo cáo đầu tiên tại Việt Nam tổng hợp tiếng nói thực tiễn của 50 lãnh đạo ESG đang trực tiếp triển khai tại các tập đoàn đa quốc gia, doanh nghiệp niêm yết, doanh nghiệp chưa niêm yết.
ESG (viết tắt của Environmental, Social, and Governance) là bộ tiêu chuẩn đo lường mức độ phát triển bền vững và các tác động vĩ mô của doanh nghiệp đối với cộng đồng. Khung đánh giá này xoay quanh 3 trụ cột chính:
E - Environmental (Môi trường): Đo lường cách doanh nghiệp ứng xử với thiên nhiên. Tiêu chí bao gồm việc quản lý rác thải, giảm phát thải khí nhà kính, tiết kiệm năng lượng và ứng phó với biến đổi khí hậu.
S - Social (Xã hội): Đánh giá tác động của doanh nghiệp đối với nhân sự, đối tác và cộng đồng. Tiêu chí xét đến quyền lợi người lao động, an toàn lao động, bình đẳng giới và các hoạt động thiện nguyện.
G - Governance (Quản trị): Đo lường chất lượng điều hành doanh nghiệp. Các yếu tố bao gồm sự minh bạch của ban lãnh đạo, quyền cổ đông, chống tham nhũng và đạo đức kinh doanh.
Theo báo cáo, ESG đã bước sang giai đoạn thực thi. Cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 của Việt Nam, yêu cầu đưa nội dung ESG vào báo cáo thường niên đối với nhóm doanh nghiệp VN30, cùng việc Liên minh châu Âu triển khai cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) đang khiến ESG trở thành một phần trong chiến lược kinh doanh thay vì hoạt động mang tính hình thức.
Nhiều doanh nghiệp tham gia khảo sát cho biết việc đáp ứng các tiêu chuẩn ESG hiện không còn là lợi thế cạnh tranh mà đã trở thành điều kiện để duy trì đơn hàng và tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.
Một lãnh đạo doanh nghiệp cho biết nếu không đáp ứng yêu cầu ESG đúng hạn, hợp đồng có thể không được gia hạn theo quy trình mua hàng của đối tác quốc tế.
Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi vẫn đang đối mặt nhiều thách thức. Báo cáo dẫn số liệu của Viện Chiến lược, Chính sách Tài nguyên và Môi trường cho thấy khoảng 98% nền kinh tế Việt Nam vẫn được xếp vào nhóm "nâu", phản ánh khoảng cách lớn giữa cam kết và thực thi trong phát triển bền vững.
Khảo sát ghi nhận doanh nghiệp Việt hiện theo đuổi ESG ở nhiều cấp độ khác nhau. Một số doanh nghiệp mới dừng ở mức tuân thủ các yêu cầu từ khách hàng hoặc cơ quan quản lý, trong khi các tập đoàn lớn và doanh nghiệp tiên phong đã đưa ESG trở thành một phần của mô hình kinh doanh và chiến lược tăng trưởng dài hạn.
Báo cáo cũng chỉ ra 5 điểm nghẽn lớn nhất đang cản trở quá trình chuyển đổi xanh của doanh nghiệp. Đó là hạn chế về năng lực quản trị, khó khăn trong đo lường tác động, bài toán chứng minh hiệu quả đầu tư của các dự án ESG, nghịch lý tiếp cận nguồn vốn xanh và tình trạng thiếu hụt hạ tầng, công nghệ cũng như nhân lực chuyên môn.
Đáng chú ý, chỉ khoảng một phần ba nhân sự tham gia khảo sát đang làm việc ở vị trí chuyên trách ESG. Phần lớn doanh nghiệp vẫn giao nhiệm vụ này cho các bộ phận kiêm nhiệm, cho thấy thị trường đang thiếu nguồn nhân lực có chuyên môn sâu về phát triển bền vững.
Báo cáo cũng ghi nhận 8 ưu tiên đang định hình chiến lược ESG của doanh nghiệp Việt Nam gồm chuyển dịch năng lượng xanh, giảm phát thải carbon, quản lý rác thải nhựa, kinh tế tuần hoàn, minh bạch chuỗi cung ứng, mua hàng có trách nhiệm, gắn kết người lao động, an toàn lao động và chuyển đổi số. Trong đó, chuyển đổi số được xem là nền tảng giúp doanh nghiệp đo lường, quản trị và triển khai các mục tiêu ESG hiệu quả hơn.
Các chuyên gia cũng cho rằng doanh nghiệp cần chuyển từ việc đưa ra cam kết sang chứng minh tác động thực tế thông qua các chỉ số đo lường cụ thể. Bên cạnh đó, việc truyền thông rõ ràng, minh bạch về kết quả ESG sẽ ngày càng quan trọng trong bối cảnh nhà đầu tư, khách hàng và đối tác quốc tế yêu cầu cao hơn về trách nhiệm giải trình.
Theo nhóm nghiên cứu, hành trình ESG của doanh nghiệp Việt sẽ không chỉ xoay quanh việc đáp ứng quy định, mà còn là quá trình tái cấu trúc hoạt động nhằm nâng cao khả năng cạnh tranh trong nền kinh tế xanh đang hình thành trên phạm vi toàn cầu.