Burning Man - lễ hội của những người lập dị bậc nhất thế giới

Tháng 6/1986, trên bãi biển Baker ở San Francisco, hai nhà sáng lập dự án phi lợi nhuận Burning Man là Larry Harvey và Jerry James đã dựng một hình nộm bằng gỗ rồi châm lửa đốt. Hành động mang tính biểu tượng này được xem như cách để họ buông bỏ những khủng hoảng cá nhân và được gọi là “lễ đốt đầu tiên”.

Từ sự kiện mang tính tự phát ấy, hai người cam kết sẽ tổ chức lại hoạt động này hằng năm. Ban đầu, Burning Man chỉ là một sự kiện kéo dài trong một ngày tại San Francisco. Đến năm 1990, lễ hội được chuyển đến Black Rock City, bang Nevada, cách thành phố Reno khoảng hơn 190km và dần phát triển thành sự kiện kéo dài suốt một tuần như hiện nay.

Theo những người tham dự, sức hút của Burning Man nằm ở trải nghiệm khác biệt mà nó mang lại: sống nhiều ngày liền giữa sa mạc khắc nghiệt cùng những con người xa lạ, bao quanh bởi nghệ thuật, bụi cát và tinh thần tự lực cánh sinh. “Đó là một thử thách thực sự về khả năng tồn tại và kết nối con người”, Henry Wu, nhiếp ảnh gia kiêm nhà sáng tạo nội dung trên Instagram chia sẻ.

Burning Man là gì? 

Ngày nay, sự kiện Burning Man đã vượt ra khỏi khuôn khổ của sự kiện đơn lẻ để trở thành phong trào văn hóa toàn cầu, hiện diện trên hầu hết các châu lục. Tuy nhiên, giá trị cốt lõi của Burning Man không nằm ở quy mô hay phạm vi lan tỏa, mà ở trải nghiệm mang tính cá nhân sâu sắc. “Ý nghĩa của Burning Man phụ thuộc rất nhiều vào con người bạn và cách bạn tiếp cận, cảm nhận từng khía cạnh của nó”, ông Stuart Mangrum, Giám đốc Trung tâm Triết học Burning Man nhấn mạnh.

Dù thường được gọi là lễ hội, nhưng Burning Man trong mắt nhiều người lại giống như “tác phẩm nghệ thuật sống” hơn là sự kiện giải trí thông thường. Mỗi năm, vào thời điểm này, những “thành phố tạm thời” mang tinh thần Burning Man được dựng lên tại nhiều địa điểm khác nhau trên thế giới. Riêng tại Black Rock City, sự kiện thu hút hơn 70.000 người tham dự, trong khi khoảng 100.000 người khác tham gia các hoạt động và sự kiện liên kết diễn ra đồng thời ở nhiều quốc gia.  

Theo ông Mangrum, trong khoảng thời gian từ 7 - 8 ngày, những người tham dự Burning Man cùng nhau xây dựng nên xã hội phi thương mại hóa với nhiều khu trại và khu dân cư tập trung vào nghệ thuật, biểu diễn, sự thể hiện cá nhân và tinh thần phục vụ cộng đồng.

Ông Mangrum cũng cho rằng trải nghiệm tại Burning Man mang tính cá nhân rất rõ nét. “Bạn có thể bước vào một ‘thành phố’ với khoảng 80.000 người sinh sống, nhưng cũng có thể chỉ gắn bó với một khu vực nhỏ suốt thời gian ở đó. Mỗi người sẽ nhìn thấy một Burning Man rất khác nhau”, ông Mangrum chia sẻ.

Tuy nhiên, thành phố đặc biệt này chỉ tồn tại trong thời gian ngắn. Đến ngày 1/9 hằng năm tại sa mạc Nevada, toàn bộ Black Rock City được tháo dỡ, xóa sạch dấu vết, trả lại mặt đất nguyên trạng như chưa từng có sự hiện diện của hàng chục nghìn con người.  

Nguyên tắc của lễ hội Burning Man

Kể từ khi ra đời, Burning Man ngày càng thu hút đông đảo người tham gia, kéo theo làn sóng quan tâm từ khắp nơi trên thế giới. Hộp thư của ban tổ chức liên tục nhận được những câu hỏi về cách đưa tinh thần Burning Man đến các khu vực bên ngoài phương Tây. Trước nhu cầu đó, nhà sáng lập Larry Harvey tiến hành hệ thống hóa triết lý của sự kiện bằng việc xây dựng 10 nguyên tắc cốt lõi, được xem như kim chỉ nam để tái tạo không khí và giá trị đặc trưng của Burning Man.

Theo bà Marian Goodell, Giám đốc điều hành tổ chức phi lợi nhuận Burning Man, 10 nguyên tắc này không tồn tại tách rời. “Chúng không được dùng để phân tích riêng lẻ, mà phải được nhìn nhận trong mối liên hệ tổng thể với nhau”, bà nhấn mạnh.

Trong số đó, một số nguyên tắc mang tính rất cụ thể, tiêu biểu là phi thương mại hóa. Tại các sự kiện Burning Man, người tham dự không được sử dụng tiền. Mọi thứ, từ tác phẩm nghệ thuật đến thực phẩm đều được trao đổi dưới hình thức quà tặng hoặc được mang đến với mục đích đóng góp, hỗ trợ cộng đồng chung.

Bà Marian Goodell cho biết thêm việc loại bỏ mọi hình thức giao dịch tại Burning Man là lựa chọn có chủ đích. “Chúng tôi không có mua bán, bởi điều chúng tôi hướng tới là sự tương tác giữa con người với con người. Đó là nền tảng để hình thành kết nối và xây dựng cộng đồng”, bà nhấn mạnh.

Theo ban tổ chức, các nguyên tắc cốt lõi của Burning Man được xây dựng nhằm khuyến khích sự tham gia tích cực và tinh thần cộng đồng. Tuy nhiên, không phải nguyên tắc nào cũng mang tính tập thể thuần túy.

Ngoài ra còn có một số giá trị khác, tiêu biểu như sự thể hiện bản thân một cách triệt để, đề cao tính chân thực và cá nhân. Thông qua việc khuyến khích mỗi người sống đúng với bản thân mình, Burning Man xem đây là con đường khác để tạo ra sự gắn kết và thấu hiểu giữa các cá nhân.