Âm thanh rùng rợn và cảm giác lạnh gáy ở các 'căn nhà ma' từ đâu mà có?

Theo một nghiên cứu được Đại học MacEwan (Canada) công bố vào tháng 4/2026, thủ phạm thực sự đứng sau những âm thanh, cảm giác rợn tóc gáy phát ra từ những căn nhà "ma ám" chính là hệ thống đường ống nước cũ kỹ. Những tiếng rung hay tiếng o o đó thực chất chỉ là hệ thống ống nước đang rệu rã mà thôi.

Tiến sĩ Rodney Schmaltz, tác giả chính của nghiên cứu và là giáo sư tâm lý học tại Đại học MacEwan, cho biết: “Khi bạn bước vào một tòa nhà được cho là bị ám, tâm trạng bạn bỗng thay đổi. Bạn cảm thấy bồn chồn nhưng lại không thấy bất kỳ hiện tượng gì bất thường. Ở những tòa nhà cũ, khả năng cao là có sự xuất hiện của hạ âm (infrasound). Các đường ống và hệ thống thông gió lỗi thời tạo ra những rung động tần số thấp".

Ông giải thích thêm rằng nếu trước đó, tòa nhà bị đồn có ma, người ghé thăm sẽ ngay lập tức quy kết sự bất an. Từ đó kết hợp với hạ âm bởi ồng nước xuống cấp, người đó sẽ lập tức liên tưởng đến các yếu tố tâm linh.

Hạ âm là loại tạp âm kích hoạt cơ chế báo động bên trong cơ thể con người. Các nhà nghiên cứu định nghĩa đây là những âm thanh có tần số cực thấp, dưới 20 hertz, vượt quá ngưỡng nghe của tai người.

Dù tai không thể nhận biết, cơ thể vẫn phản ứng với loại âm thanh phiền toái này, dẫn đến tình trạng dễ cáu gắt và làm tăng nồng độ cortisol (hormone căng thẳng).

Theo ông Schmaltz, hạ âm tồn tại phổ biến trong môi trường sống hàng ngày, từ các hệ thống thông gió, luồng giao thông cho đến máy móc công nghiệp. Thế nhưng, trong các ngồi nhà cũ yên tĩnh, cơ thể phản ứng cũng mạnh hơn với hạ âm.

Để chứng minh, Schmaltz và nhóm của ông đã mời 36 tình nguyện viên ngồi một mình trong phòng và nghe những bản nhạc có tính chất êm dịu hoặc gây lo âu. Một nửa số người tham gia được cho tiếp xúc với hạ âm ở mức 18 hertz từ những loa siêu trầm giấu kín.

Kết quả phân tích mẫu nước bọt cho thấy nồng độ cortisol của nhóm nghe hạ âm cao hơn hẳn. Họ cũng cảm thấy bứt rứt hơn, ít hứng thú hơn và đánh giá âm nhạc nghe có vẻ buồn bã hơn, mặc dù họ hoàn toàn không hề biết có sự hiện diện của hạ âm.

Kale Scatterty, nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Đại học Alberta, Canada xác nhận rằng việc tiếp xúc với hạ âm gây ra những tác động rõ rệt lên cả tâm trạng và phản ứng sinh lý của cơ thể, vượt xa những phản ứng căng thẳng thông thường.

Tuy nhiên, các chuyên gia vẫn còn bỏ ngỏ câu hỏi liệu việc tiếp xúc lâu dài với hạ âm có gây hại nghiêm trọng cho sức khỏe hay không. Giáo sư Trevor Hamilton cảnh báo rằng mặc dù cortisol giúp cơ thể tỉnh táo để đối phó với các tác nhân gây stress tức thời, nhưng việc giải phóng hormone này kéo dài có thể dẫn đến nhiều bệnh lý và ảnh hưởng xấu đến sức khỏe tâm thần.

Các nhà khoa học thừa nhận đây mới chỉ là những bước đầu tiên trong việc tìm hiểu tác động của hạ âm đối với con người. Nhóm nghiên cứu hy vọng những phát hiện tiếp theo về các tần số âm thanh khác nhau sẽ giúp ích cho việc điều chỉnh quy định về tiếng ồn và tiêu chuẩn thiết kế xây dựng trong tương lai.

Ông Schmaltz kết luận: “Là một người nghiên cứu về giả khoa học và tin giả, điều khiến tôi chú ý là hạ âm tạo ra những phản ứng thực tế, đo lường được mà không cần nhìn thấy nguồn phát. Vì vậy, lần tới nếu bạn cảm thấy có gì đó sai sai một cách khó giải thích trong một căn nhà hay tòa nhà cũ, hãy nghĩ đến những đường ống nước đang rung thay vì những linh hồn không siêu thoát".