07:34 14/05/2026
Thị trường
Sau ca phẫu thuật điều trị ung thư vú cách đây gần một năm, chị Nguyễn Thị H. (46 tuổi, Hưng Yên) từng được bác sĩ tiên lượng khá tích cực nếu tuân thủ đủ phác đồ hóa trị và tái khám định kỳ.
Thế nhưng chỉ sau 2 đợt truyền hóa chất, người phụ nữ này bắt đầu từ chối đến bệnh viện. Những cơn buồn nôn kéo dài, mái tóc rụng từng mảng, cơ thể mệt lả khiến chị rơi vào trạng thái suy sụp.
Những ngày sau đó, chị gần như tự cô lập bản thân. Điện thoại của bạn bè không nghe, tin nhắn không trả lời. Chị đóng cửa phòng hàng giờ, buồn bã và trong đầu chỉ nghĩ tới thời gian mình sẽ chết. Ban đêm, chị gần như không ngủ. Mỗi cơn khó thở nhẹ hay cảm giác nghẹn cổ cũng khiến chị tin rằng khối u đang lan nhanh. Chị mất ngủ, liên tục nghĩ đến viễn cảnh xấu nhất, tưởng tượng tới đám tang của chính mình, lo con còn nhỏ sẽ ra sao nếu mẹ mất sớm.
Thời điểm đó chị ăn uống rất kém, sụt 4 kg chỉ trong gần 3 tuần, thường xuyên khóc vô cớ và dễ nổi nóng khi ai nhắc tới kế hoạch điều trị. Suốt nhiều tháng sau đó, gia đình gần như bất lực. Càng được khuyên nhủ, chị càng thu mình, ít nói, dễ cáu gắt và từ chối mọi cuộc trò chuyện liên quan đến bệnh tật.
Nhiều bệnh nhân ung thư rơi vào hoảng loạn, tuyệt vọng, thậm chí từ chối điều trị
Không riêng chị H., tại khoa ung bướu của các bệnh viện, các bác sĩ thường xuyên gặp những bệnh nhân bỏ dở điều trị không phải vì hết cơ hội chữa bệnh, mà vì đã đánh mất hy vọng.
Ông Trần Văn M. (46 tuổi, Thanh Hóa), bệnh nhân ung thư phổi, từng được chỉ định hóa trị kết hợp thuốc nhắm trúng đích. Ban đầu, ông tuân thủ khá tốt. Sau nhiều tháng liên tục đi từ quê ra Hà Nội điều trị, chi phí đi lại, ăn ở và thuốc men khiến cả gia đình kiệt sức. Là lao động chính trong nhà, việc nằm viện dài ngày khiến ông day dứt vì không còn khả năng kiếm tiền. Những suy nghĩ tiêu cực ngày một dày đặc.
“Tôi thấy mình là gánh nặng. Con cái còn nhỏ, tiền bạc đội nón ra đi từng ngày. Có chữa tiếp chắc cũng chỉ kéo dài thêm”, ông từng chia sẻ với bác sĩ trước khi xin dừng điều trị. Sau đó, ông M. không quay lại tái khám đúng hẹn.
Chỉ đến khi khó thở nặng hơn, đau tức ngực kéo dài, gia đình mới đưa ông trở lại bệnh viện trong tình trạng bệnh tiến triển.
PGS.TS Phạm Cẩm Phương (Bệnh viện Bạch Mai) cho biết, ung thư không chỉ là cuộc chiến về thể chất mà còn là cú sốc tâm lý lớn với nhiều người bệnh. Ngay từ thời điểm nhận chẩn đoán, không ít bệnh nhân đã rơi vào trạng thái hoang mang, sợ hãi, thậm chí xem ung thư đồng nghĩa với “án tử”.
Rối loạn lo âu ở bệnh nhân ung thư thường xuất phát từ nhiều áp lực chồng chất. Trước hết là nỗi sợ tử vong và lo lắng bệnh không thể chữa khỏi. Nhiều người ám ảnh với suy nghĩ mình sẽ nhanh chóng rời xa gia đình, đặc biệt khi từng chứng kiến người thân hoặc người quen qua đời vì ung thư.
Bên cạnh đó là gánh nặng tài chính. Ngoài ra, nhiều bệnh nhân là trụ cột kinh tế gia đình nên khi mắc bệnh lo lắng tương lai của con cái, gia đình. Áp lực còn đến từ khi người bệnh nghĩ tới quá trình điều trị, cơ thể mệt mỏi, thay đổi ngoại hình.
Việc liên tục phải di chuyển đến bệnh viện cũng là nguyên nhân khiến bệnh nhân thêm căng thẳng, nhất là những người sống ở tỉnh xa. Chi phí đi lại, thời gian nằm viện, công việc bị gián đoạn và phụ thuộc vào người thân khiến họ cảm thấy mất kiểm soát cuộc sống.
Khi lo âu kéo dài, người bệnh có thể xuất hiện hàng loạt biểu hiện như tim đập nhanh, khó thở, chóng mặt, khô miệng, mất ngủ, chán ăn, giảm tập trung, hay cáu gắt và liên tục suy nghĩ tiêu cực về bệnh.
Một số người trở nên kích động, phản ứng gay gắt khi được nhắc đến chuyện điều trị. Một số khác lại thu mình, buông xuôi, cho rằng tiếp tục chữa bệnh chỉ khiến gia đình thêm gánh nặng. Đây cũng là lý do nhiều bệnh nhân tự ý bỏ tái khám, từ chối hóa trị hoặc không tuân thủ phác đồ dù bệnh vẫn còn cơ hội kiểm soát.
Theo chuyên gia, khi tinh thần suy sụp, hiệu quả điều trị ung thư cũng bị ảnh hưởng rõ rệt. Lo âu kéo dài khiến người bệnh ăn uống kém, ngủ không đủ, cơ thể suy nhược nhanh hơn, giảm khả năng đáp ứng điều trị. Đáng lo ngại hơn, nếu không được hỗ trợ kịp thời, rối loạn lo âu có thể tiến triển khiến người bệnh từ bỏ hoàn toàn việc chữa trị.
TS Phương nhấn mạnh sự động viên người bệnh để họ giữ tinh thần tích cực và yên tâm điều trị.
Chăm sóc tâm lý là một phần không thể tách rời trong điều trị ung thư. Khi thông báo chẩn đoán ung thư cho bệnh nhân, bác sĩ thường trao đổi trước với người nhà để nắm tâm lý và mong muốn của gia đình. Với bệnh nhân lựa chọn cách tiếp cận thận trọng, giải thích rõ ràng, đồng thời động viên để họ giữ tinh thần tích cực và yên tâm điều trị.
Người bệnh cần được lắng nghe, giải thích rõ về tình trạng bệnh, tiên lượng và kế hoạch điều trị để giảm bớt cảm giác mơ hồ, sợ hãi. Đồng thời, việc tư vấn tâm lý, hỗ trợ tinh thần nên được triển khai song song với điều trị chuyên môn.
"Gia đình cũng đóng vai trò then chốt trong hành trình này. Người bệnh ung thư rất cần một điểm tựa tinh thần. Hãy kiên nhẫn trò chuyện, đồng hành trong các buổi tái khám, hỗ trợ dinh dưỡng, vận động nhẹ và chủ động trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý khi nhận thấy dấu hiệu bất thường" - TS Phương chia sẻ.
Bác sĩ Phạm Cẩm Phương nhấn mạnh thêm, ung thư là căn bệnh khó khăn,hiện nay đã có nhiều tiến bộ với các phương pháp như: nhắm trúng đích, liệu pháp miễn dịch hay đa mô thức, giúp kéo dài thời gian sống và cải thiện chất lượng sống cho bệnh nhân. Đáng chú ý, nhiều ung thư nếu được chẩn đoán và điều trị kịp thời, tích cực, khả năng chữa khỏi rất cao.
Do vậy, bên cạnh điều trị chuyên môn, chăm sóc sức khỏe tinh thần cho bệnh nhân cần được xem là một phần không thể thiếu, giúp người bệnh vượt qua nỗi sợ hãi, giữ niềm tin và tiếp tục hành trình chữa bệnh.