Trái dừa phát thải thấp - giải pháp canh tác, thị trường và thu nhập bền vững

Ngày 30/1/2026, Đại học Trà Vinh phối hợp Công ty TNHH Hệ sinh thái VOS Holdings tổ chức Tọa đàm “Trái dừa phát thải thấp (Low-Carbon-Coconut) – Giải pháp canh tác, Thị trường và Thu nhập bền vững”.

Toạ đàm hướng tới thúc đẩy mô hình sản xuất dừa xanh, giảm phát thải, đáp ứng yêu cầu thị trường và nâng cao thu nhập cho người trồng dừa; đồng thời tạo diễn đàn trao đổi, kết nối giữa cơ quan quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp và người sản xuất.

Tham gia có đại diện lãnh đạo Đại học Trà Vinh, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Khoa học và Công nghệ; Công ty TNHH Hệ sinh thái VOS Holdings; Viện dừa Đồng bằng Sông cửu long – Đại học Trà Vinh cùng các doanh nghiệp, Hiệp hội, Chuyên gia, Báo chí và đông đảo Cán bộ, HSSV các trường Đại học.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng, thị trường quốc tế siết chặt tiêu chuẩn môi trường, ngành dừa Việt Nam đứng trước yêu cầu chuyển đổi theo hướng xanh, minh bạch và bền vững.

Ban Tổ chức kỳ vọng tọa đàm góp phần nâng cao nhận thức và năng lực thực hành về sản xuất dừa phát thải thấp cho các bên liên quan, thúc đẩy liên kết chuỗi giá trị từ canh tác đến chế biến, tiêu thụ và xuất khẩu.

Qua đó, từng bước hình thành các mô hình sản xuất dừa bền vững, đáp ứng tiêu chuẩn xanh và yêu cầu hội nhập thị trường quốc tế, góp phần nâng cao giá trị, thu nhập cho người trồng dừa, xây dựng thương hiệu vùng trồng và đóng góp vào mục tiêu phát triển nông nghiệp bền vững, Net Zero của địa phương và cả nước.

Đại học Trà Vinh hoạt động theo mô hình đa ngành, đa cấp học từ đại học, thạc sĩ, tiến sĩ, các chuyên khoa cấp I, cấp II khoa học sức khoẻ, hiện có 4 trường thành viên: Trường Kinh tế, Luật; Trường Ngôn ngữ – Văn hóa – Nghệ thuật Khmer Nam Bộ và Nhân văn; Trường Y Dược; Trường Kỹ thuật và Công nghệ. 

Bên cạnh đó, đại học có hệ thống Trường Thực hành Sư phạm, Bệnh viện Đại học Trà Vinh và các đơn vị nghiên cứu, chuyển giao công nghệ – phục vụ cộng đồng. 

Với quy mô đào tạo hơn 20.000 sinh viên, mục tiêu của nhà trường là cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao, thúc đẩy nghiên cứu khoa học và ứng dụng phục vụ sự phát triển của khu vực Đồng bằng sông Cửu Long và cả nước.

Những nỗ lực không ngừng nghỉ của TVU được ghi nhận bằng các chuẩn mực quốc tế. Nhà trường đạt kiểm định chất lượng cấp cơ sở giáo dục và là một trong những đơn vị có nhiều chương trình đào tạo đạt kiểm định quốc tế nhất Việt Nam, với 27 chương trình được công nhận bởi các tổ chức uy tín như FIBAA(Châu Âu), ABET(Hoa Kỳ) và AUN-QA(Đông Nam Á). 

Trên các bảng xếp hạng quốc tế, nhiều năm liên TVU giữ vững trong Top 100 đại học đổi mới sáng tạo và có tầm ảnh hưởng theo WURI Ranking, Top 200 đại học xanh, phát triển bền vững theo UI GreenMetric Ranking.

Ba năm liên tiếp (2022–2024) đạt Giải thưởng Chuyển đổi số Việt Nam ở hạng mục “Đơn vị sự nghiệp chuyển đổi số xuất sắc”. Năm 2025, nhà trường tiếp tục được vinh danh với cúp “Môi trường giáo dục của năm” tại SEI Awards 2025.

Tọa đàm được triển khai đa chiều với nội dung xoay quanh việc cung cấp cái nhìn tổng quan về chuyển đổi xanh, mục tiêu Net Zero và tác động của chúng đến ngành dừa;

Thảo luận về phát triển mô hình trái dừa phát thải thấp, phân tích các nguồn phát thải trong chuỗi giá trị dừa và đề xuất giải pháp giảm phát thải qua kinh tế tuần hoàn;

Thảo luận về tiêu chuẩn xanh, yêu cầu thị trường, tín chỉ carbon, Net Zero và đề xuất định hướng xây dựng chương trình, dự án hợp tác phát triển trái dừa phát thải thấp trong thời gian tới.

PGS.TS Diệp Thanh Tùng, Phó Hiệu trưởng Đại học Trà Vinh, nhấn mạnh: “Thế giới đang vận hành theo những luật chơi mới. Các cam kết tại COP26, cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của Liên minh châu Âu hay Quy định chống phá rừng của EU không còn là khái niệm xa vời. Đây là thực tế mà mỗi trái dừa của bà con nông dân phải đối mặt nếu muốn xuất khẩu bền vững”.

Tham gia tham luận, Ths. Biện Thị Hằng Nga, Giám đốc Đào tạo Công ty TNHH Hệ sinh thái VOS Holdings cho rằng, nếu trước đây chuyển đổi xanh, phát triển bền vững hay ESG còn được xem là định hướng dài hạn thì hiện nay đã dần trở thành điều kiện bắt buộc của thị trường. 

Áp lực xuất phát từ thực tế sản xuất dừa vẫn còn manh mún, phân tán, dựa nhiều vào kinh nghiệm, thiếu dữ liệu, trong khi thị trường lại yêu cầu minh bạch đầu vào - đầu ra, truy xuất theo lô và đo lường phát thải.

Nước ta hiện có khoảng 200.000 ha dừa, sản lượng 2,1-2,3 triệu tấn mỗi năm, thuộc nhóm ba quốc gia xuất khẩu dừa hàng đầu thế giới. Cây dừa là một trong số ít cây trồng hội tụ ba yếu tố quan trọng: tạo sinh kế cho hàng trăm nghìn hộ dân, thích ứng tốt với hạn mặn và có chuỗi giá trị xuất khẩu đa dạng từ dừa tươi đến chế biến sâu.

Cùng ý kiến, TS. Đoàn Văn Công, Trung tâm Nghiên cứu Thích ứng Biến đổi Khí hậu và Hỗ trợ Phát triển Cộng đồng (LOTUS Mekong) Đại học Trà Vinh nhấn mạnh, phát thải trong canh tác dừa chủ yếu đến từ việc sử dụng phân bón và vật tư đầu vào chưa hợp lý, quản lý nước tưới chưa tối ưu và chưa tận dụng hiệu quả phụ phẩm.

Khi nhìn đúng vào các nguồn phát thải này, việc giảm phát thải cũng giúp giảm chi phí đầu vào, cải thiện độ bền của đất và hệ sinh thái vườn, ổn định năng suất và chất lượng trái dừa trong dài hạn. 

Nhiều nghiên cứu quốc tế cho thấy, quản lý dinh dưỡng hợp lý có thể giảm 20-30% lượng phân bón mà không làm giảm năng suất; đồng thời giảm phát thải khí N₂O, một khí nhà kính có cường độ cao.

Nhiều ý kiến khác cũng thể hiện sự đồng thuận cao với nội dung của buổi tọa đàm, mong muốn thúc đẩy việc sử dụng trái dừa phát thải thấp như một giải pháp canh tác, thị trường và thu nhập bền vững.