18:05 10/05/2026
Khám phá
Cận cảnh làng bí đao 'khổng lồ' Chánh Trạch, xã Phù Mỹ Đông, tỉnh Gia Lai.
Nằm cạnh giữa những cồn cát trắng và gió biển của xã Phù Mỹ Đông, tỉnh Gia Lai, làng Chánh Trạch từ lâu đã nổi danh khắp cả nước bởi một loại nông sản "độc nhất vô nhị" - bí đao khổng lồ.
Trong khi bí thông thường chỉ nặng từ 2-5kg, thì tại vùng đất này, những trái bí có kích thước lớn, nặng trung bình từ 40-70kg.
Đến với làng Chánh Trạch khi vào mùa, đập vào mắt là hàng chục hộ dân có những giàn bí xanh mướt, trĩu quả trông giống như những "quái vật" xanh khổng lồ treo lơ lửng giữa không trung.
Sự khác biệt của giống bí khổng lồ này nằm ở sự ưu ái của khí hậu và thổ nhưỡng làng Chánh Trạch mà không vùng đất nào có được.
Khi vào mùa, người dân Chánh Trạch phải bỏ ra công sức gấp nhiều lần so với canh tác hoa màu thông thường khác, chăm sóc bí đao khổng lồ như con mọn. Điểm khác biệt lớn nhất chính là hệ thống giàn giáo.
Người dân làng Chánh Trạch phải dùng xi măng, sắt thép hoặc dùng những thân tre già, chắc nhất để làm trụ và giàn. Khi trái bí lớn nhanh như thổi, công đoạn quan trọng nhất là "mắc võng" cho bí nằm.
"Bí này không giống bí thường, nó lớn nhanh lắm. Nếu không "mắc võng" đỡ bụng, cuống bí sẽ đứt lìa vì sức nặng chỉ sau một đêm," ông Mười Quỳnh, một nông dân có thâm niên trồng bí đao khổng lồ tại làng Chánh Trạch chia sẻ.
Chiếc võng này được tính toán vừa vặn để nâng đỡ trọng lượng quả, đồng thời phải có độ co giãn để bí tiếp tục phát triển chiều dài và chu vi.
Nhìn vào khu vườn, hàng trăm trái bí được người dân chăm sóc, nâng niu, đặt nằm gọn gàng trên "võng" tạo nên một khung cảnh vừa lạ lẫm, vừa thú vị.
Nghề trồng bí đao khổng lồ ở Chánh Trạch thường bắt đầu từ tháng 11 Âm lịch, trải qua 6 tháng đòi hỏi sự kiên nhẫn và tỉ mỉ tối đa, những trái bí đao khổng lồ này mới đến độ thu hoạch.
Theo ông Lê Bá Biên (68 tuổi), người dân ở đây cho hay, không biết hạt giống loại bí này có từ đâu, chỉ biết ông bà để lại truyền từ đời này qua đời khác. Sau đó hạt giống được giữ lại từ những trái to nhất, đẹp nhất của mùa trước rồi qua quá trình chăm sóc kỳ công, một gốc bí có thể ra nhiều hoa. Tuy nhiên, người trồng chỉ chọn một để dây dồn sức nuôi một quả khổng lồ duy nhất.
"Khi bí đạt đến kích thước tối đa, vỏ ngoài sẽ xanh đậm lại và phủ một lớp phấn trắng dày là lúc người nông dân bắt đầu chuẩn bị cho mùa thu hoạch. Mỗi lần thu hoạch phải cần đến 2 người khỏe mạnh để khiêng một trái bí từ giàn ra xe", ông Biên chia sẻ
Cũng theo người dân làng Chánh Trạch, mặc dù có kích thước khổng lồ nhưng loại bí này ăn không ngon như các loại bí thông thường. Từ đó loại bí này có giá dao động khoảng từ 7.000 - 10.000 đồng/kg để cung cấp cho các thương lái mua về làm thuốc, làm nước uống hoặc để làm cảnh...
Những năm gần đây, các vườn bí đao khổng lồ đang trở thành điểm du lịch cộng đồng thu hút đông đảo khách du lịch đến check in, tham quan. Dù vất vả và đòi hỏi kỹ thuật cao, người dân Chánh Trạch vẫn quyết tâm bám trụ với cây bí không chỉ là sinh kế mà còn là niềm tự hào của tổ tiên để lại.