Một năm thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp: Nhiều vướng mắc ở cấp cơ sở

Ngày 5/6, Tạp chí Dân chủ và Pháp luật (Bộ Tư pháp) tổ chức Hội thảo khoa học “Nhận diện bất cập trong quy định pháp luật và thực tiễn hoạt động của chính quyền địa phương 2 cấp và kiến nghị hoàn thiện”.

Hội thảo tập trung đánh giá thực tiễn sau một năm triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và đề xuất giải pháp hoàn thiện thể chế trong giai đoạn tới.

Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Trương Thế Côn, Tổng Biên tập Tạp chí Dân chủ và Pháp luật, cho biết sau gần một năm vận hành, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp ghi nhận nhiều kết quả tích cực. Bộ máy được tinh gọn hơn; nhiều nhiệm vụ được giao trực tiếp cho cơ sở; quy trình giải quyết công việc được rút ngắn, qua đó nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Theo ông Côn, những kết quả bước đầu cho thấy tính đúng đắn của chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy và xây dựng nền hành chính hiện đại, chuyên nghiệp, phục vụ và kiến tạo phát triển. Tuy nhiên, trong quá trình vận hành cũng xuất hiện những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện liên quan đến phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền, nguồn lực thực hiện và sự đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Ông cho rằng, nếu không được xử lý kịp thời, những khó khăn, vướng mắc này có thể ảnh hưởng đến hiệu quả vận hành của mô hình mới.

Một trong những nội dung được nhiều đại biểu quan tâm là áp lực ngày càng gia tăng đối với chính quyền cơ sở khi khối lượng công việc tăng lên đáng kể sau khi thực hiện mô hình mới.

Đại diện phường Tây Tựu (Hà Nội), bà Nguyễn Thị Hồng Mai, cho biết nhiều nhiệm vụ trước đây thuộc cấp huyện nay được chuyển xuống cấp xã, trong khi bộ máy và nguồn nhân lực chưa được điều chỉnh tương xứng. Bà Mai kiến nghị cho phép thành lập thêm các phòng chuyên môn, nâng cao tiêu chuẩn tuyển dụng, cải thiện chế độ đãi ngộ và tăng thẩm quyền giải quyết hồ sơ ngay tại bộ phận một cửa để giảm thời gian xử lý cho người dân.

Đồng quan điểm, bà Đặng Bích Ngọc, Phó Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Phú Thọ, cho rằng chất lượng đội ngũ cán bộ cơ sở đang là một trong những điểm nghẽn lớn nhất. Nhiều cán bộ được đào tạo theo yêu cầu của mô hình cũ nên gặp khó khăn khi phải đảm nhiệm các lĩnh vực chuyên môn sâu như xây dựng, đất đai, tài nguyên môi trường hay chuyển đổi số.

Trong khi đó, từ góc độ nghiên cứu chính sách, TS Trần Anh Tuấn, Chủ tịch Hiệp hội Khoa học hành chính Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ, cho rằng một số quy định phân cấp hiện nay vẫn mang dấu ấn của mô hình chính quyền 3 cấp trước đây. Theo ông, việc chuyển giao nhiệm vụ cần đi kèm với đánh giá đầy đủ về năng lực thực hiện, điều kiện tổ chức bộ máy và nguồn lực của cấp cơ sở để bảo đảm tính khả thi. Ông cũng lưu ý cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế đánh giá hiệu quả công việc của đội ngũ cán bộ, công chức theo hướng cụ thể, định lượng hơn, phù hợp với yêu cầu quản trị hiện đại.

Bên cạnh vấn đề tổ chức bộ máy, công tác hoàn thiện thể chế cũng được xác định là nhiệm vụ cấp bách.

Ông Lê Tuấn Phong, Phó Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật (Bộ Tư pháp), cho biết khối lượng văn bản cần rà soát, sửa đổi để bảo đảm đồng bộ với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp là rất lớn. Riêng ở cấp Trung ương có 339 văn bản cần rà soát, sửa đổi nhưng hiện mới hoàn thành khoảng 46%.

Nhiều ý kiến tại hội thảo cũng cho rằng cùng với hoàn thiện pháp luật, cần đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu liên thông giữa các ngành, các cấp nhằm hỗ trợ chính quyền cơ sở xử lý công việc hiệu quả hơn, giảm áp lực cho đội ngũ cán bộ và tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp.

Đánh giá về chặng đường một năm triển khai, Nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Dĩnh nhận định mô hình chính quyền địa phương 2 cấp cơ bản đã dần đi vào ổn định. Theo ông Dĩnh, thời gian tới cần tập trung tháo gỡ các vướng mắc trong những lĩnh vực tác động trực tiếp đến người dân và doanh nghiệp như đầu tư, ngân sách, đất đai; đồng thời tiếp tục nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cơ sở và có cơ chế thu hút nhân lực chất lượng cao về địa phương.

Các đại biểu thống nhất nhận định, những vấn đề phát sinh trong năm đầu triển khai là điều khó tránh khỏi đối với một cuộc cải cách có quy mô lớn. Việc kịp thời nhận diện khó khăn từ thực tiễn sẽ là cơ sở quan trọng để tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách, qua đó nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của chính quyền địa phương 2 cấp trong giai đoạn tới.