Cuộc đua lên sao Hỏa: Con người hay robot hình người sẽ chạm ngõ trước?

Cuộc đua chinh phục vũ trụ không còn là sân chơi riêng giữa các quốc gia hay các tập đoàn tư nhân, mà đang chuyển dịch thành cuộc đối đầu cân não giữa con người và máy móc.

Khi làn sóng đột phá về trí tuệ nhân tạo (AI) và robot tăng tốc, các dòng robot hình người tiên tiến được dự báo sẽ sở hữu đầy đủ năng lực để thám hiểm những thế giới xa xôi trong vòng một thập kỷ tới. Thực tế này dấy lên câu hỏi vô cùng thú vị cho giới khoa học lẫn công chúng: Ai sẽ là người đầu tiên để lại dấu chân trên bề mặt sao Hỏa - một phi hành gia bằng xương bằng thịt hay một cỗ máy sinh học?

Hiện tại, cả khối công quyền lẫn tư nhân đều đang dồn lực cho mục tiêu tối thượng này. Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA) đang triển khai chương trình Artemis với tham vọng đưa con người trở lại Mặt Trăng, biến vệ tinh này thành bước đệm chiến lược cho các sứ mệnh có người lái đến sao Hỏa trong tương lai. Song hành cùng NASA, tỷ phú Elon Musk và công ty SpaceX cũng không giấu diếm tham vọng xây dựng các căn cứ kiên cố trên Mặt Trăng và sớm hiện thực hóa việc đưa người di cư lên hành tinh Đỏ.

Tuy nhiên, việc duy trì sự sống cho con người trong môi trường khắc nghiệt ngoài không gian là một bài toán cực kỳ tốn kém và rủi ro. Chính điều này đã mở ra cơ hội vàng cho các chiến binh cơ khí.

Để giải quyết các mối nguy hiểm đe dọa tính mạng phi hành gia, NASA đang ráo riết thử nghiệm vai trò của robot hình người trong các nhiệm vụ không gian. Valkyrie - mẫu robot hai chân tiên tiến nhất hiện nay của NASA, cao 1,8 mét và được phát triển tại Trung tâm Vũ trụ Johnson - chính là một minh chứng điển hình. Được thiết kế để thay thế con người thực hiện các nhiệm vụ nguy hiểm, Valkyrie có thể dễ dàng leo cầu thang, mở cửa, sử dụng công cụ lao động và vận hành các thiết bị kỹ thuật phức tạp.

Theo định hướng của NASA, những bài học rút ra từ Valkyrie sẽ giúp tạo ra một lực lượng lao động robot trong tương lai. Chúng sẽ được phái đi trước để xây dựng cơ sở hạ tầng, bảo trì hệ thống và chuẩn bị sẵn không gian sống an toàn trước khi phi hành đoàn con người đặt chân đến.

Sự hấp dẫn của cuộc đua này lớn đến mức các thị trường dự đoán toàn cầu đang ghi nhận làn sóng đặt cược sôi động từ các nhà giao dịch về việc liệu robot có "giành cúp" trước con người hay không. Nhận định về tương lai của cuộc thám hiểm, các chuyên gia hàng không vũ trụ thuộc dự án Artemis chia sẻ: "Những robot hình người sẽ là cánh tay nối dài của nhân loại. Dù ai đi trước, việc thiết lập được một hệ thống máy móc vận hành tự động để dọn đường trên sao Hỏa sẽ là chìa khóa quyết định sự thành bại cho chiếc nôi định cư của loài người."

Dù bước chân đầu tiên thuộc về một nhà thám hiểm bằng xương bằng thịt hay một robot mang trí tuệ nhân tạo, đó vẫn là một cột mốc vĩ đại thay đổi lịch sử nhân loại. Câu trả lời chính xác vẫn còn bỏ ngỏ ở phía trước, nhưng giới khoa học đang kỳ vọng kỳ tích này sẽ được thiết lập trước năm 2035.