06:48 16/06/2026
Lịch bóng đá
Nghệ nhân xứ Huế khéo léo xử lý lá bàng rừng để đan nón kiếm bạc triệu
Huế nổi tiếng với nghề làm nón lá (nét văn hoá truyền thống gắn bó qua nhiều thế hệ) gắn với nhiều làng nghề nổi danh gần xa như Kim Long, Tây Hồ, Mỹ Lam, Phú Cam hay Đốc Sơ.... Tiếp nối nét văn hoá truyền thống ấy, một nghệ nhân đưa hướng thử nghiệp mới lên những chiếc nón xứ Huế và được nhiều du khách đón nhận. Đó là biến những lá bàng rừng thành nguyên liệu làm nón và mỗi chiếc nón trở thành một tác phẩm nghệ thuật.
Đó là nghệ nhân Võ Ngọc Hùng (trú tại phường Kim Long, TP Huế). Hơn 10 năm qua, qua bàn tay của ông, những chiếc lá bàng rừng tưởng chừng vô tri, được xử lý và biến thành nón xương lá bàng mong manh, tinh xảo và đầy tính nghệ thuật.
Từ chất liệu tự nhiên giản dị là những chiếc lá bàng thô ráp, nghệ nhân Võ Ngọc Hùng kiên trì thử nghiệm và tạo nên những biến thể độc đáo của nón lá Huế, vừa giữ tinh thần truyền thống vừa mang hơi thở sáng tạo mới.
"Tôi từng làm nhiều nghề như vẽ tranh, đục đẽo gỗ nhưng không ổn định nên luôn trăn trở tìm hướng đi mới. Sau khi xem một đoạn phim về nón lá, tôi bắt đầu thử nghiệm nhiều loại lá khác nhau như bồ đề, vả, môn, sake… nhưng đều thất bại. Chỉ khi được bạn bè gợi ý về lá bàng rừng, ông không ngại đường xa, vượt gần 30km rồi đi bộ cả tiếng vào vùng núi Bình Điền (TP Huế) để tìm nguyên liệu, từ đó mở ra hành trình làm nón bằng xương lá bàng...", nghệ nhân Võ Ngọc Hùng chia sẻ.
Theo nghệ nhân Võ Ngọc Hùng, nguyên liệu chính làm nón là bàng là những lá bàng được lựa chọn kỹ lưỡng từ rừng tự nhiên. Lá phải già, dày, gân cứng, mặt lá không rách, không sâu và đạt độ dài phù hợp để khi ghép tạo được dáng nón hoàn chỉnh. Lá sau khi thu hái, được nấu khoảng 1 tiếng rưỡi trong dung dịch baking soda (bột nở) để loại bỏ tạp chất và mùi hôi, rồi tiếp tục được ngâm ủ khoảng một tháng rưỡi trước khi đem ra làm sạch và xử lý cho các công đoạn tiếp theo.
Sau thời gian ngâm, từng chiếc lá được đưa ra chải bỏ phần thịt lá bằng bàn chải nhỏ. Đây là công đoạn khó nhất, bởi chỉ cần mạnh tay hoặc đi sai chiều gân lá là chiếc lá có thể rách ngay lập tức. Người làm phải tập trung cao độ trong từng thao tác, gần như giữ sự tĩnh lặng tuyệt đối khi thực hiện. Khi phần thịt lá được loại bỏ hoàn toàn, hệ gân lá hiện ra rõ nét với những đường vân tinh tế như được chạm khắc.
Dưới ánh sáng, những xương của lá bàng rừng mỏng tang trở nên trong suốt, vừa mong manh vừa cuốn hút.
Khi chuẩn bị đủ xương lá, nghệ nhân bắt đầu công đoạn chằm nón. Mỗi chiếc nón cần khoảng 14–16 xương lá, được sắp xếp tỉ mỉ để các đường gân hòa quyện và cân đối với nhau, tạo nên tổng thể hài hòa và tinh tế.
Để tạo dấu ấn riêng cho sản phẩm, vợ nghệ nhân Võ Ngọc Hùng là bà Lê Thị Kỳ Ngộ thường vẽ thêm lên nón những hình ảnh đặc trưng của Huế như cầu Trường Tiền, chùa Thiên Mụ, sông Hương hay tà áo dài tím của thiếu nữ xứ thơ.
Những họa tiết này không chỉ làm tăng giá trị thẩm mỹ mà còn góp phần quảng bá hình ảnh du lịch Huế và mở rộng sự đa dạng cho sản phẩm nón lá bàng.
Cùng nhờ đó mà mỗi chiếc nón là bàng làm ra không cái nào giống cái nào và tạo ra tính độc bản và được nhiều khách hàng đón nhận. Nhờ đó, mỗi chiếc nón có giá từ mỗi chiếc nón có giá dao động khoảng 650.000 – 900.000 đồng, thậm chí bạc triệu, tùy vào mức độ kỳ công và độ tinh xảo của từng sản phẩm.
Không dừng lại ở nón lá, nghệ nhân Hùng còn mở rộng sáng tạo sang nhiều sản phẩm khác từ xương lá bàng như tranh nghệ thuật, túi xách, ô dù, quạt... thủ công, cùng nhiều sản phẩm lưu niệm độc đáo, góp phần làm phong phú sản phẩm từ nguyên liệu độc đáo này.