Công thức giảm rủi ro trong 'cuộc chơi bạc tỷ' của điện ảnh Việt

Trong nửa năm 2026, bức tranh điện ảnh Việt Nam khởi sắc khi liên tục có nhiều phim chạm mốc doanh thu trăm tỷ đồng. Với dự kiến khoảng 80 tác phẩm sẽ ra rạp trong năm nay, thị trường đang chứng kiến cuộc đua khốc liệt chưa từng có. Tuy nhiên, đằng sau những con số doanh thu hào nhoáng được tung hô trên các phương tiện truyền thông, làm phim thương mại vẫn luôn được ví như canh bạc đầy rủi ro. 

Sự phân hóa thị trường ngày càng rõ rệt đang đặt ra một áp lực khổng lồ, buộc các nhà sản xuất phải đầu tư mạnh tay hơn vào kịch bản, diễn xuất và chất lượng hình ảnh. 

Bề nổi trăm tỷ và tảng băng chìm lợi nhuận

Từ đầu năm đến nay, danh sách các tác phẩm trăm tỷ của điện ảnh Việt trải rộng trên nhiều thể loại phong phú từ hành động kịch tính, tâm lý phức tạp, kinh dị giật gân cho đến lãng mạn nhẹ nhàng.

Sự đa dạng này là minh chứng rõ nét cho thấy nhu cầu thưởng thức điện ảnh của khán giả Việt đang ở mức rất lớn. Người xem sẵn sàng rút hầu bao ra rạp, miễn là tác phẩm đó đủ sức "chạm" đến cảm xúc của họ. Đây là dấu hiệu khả quan về việc giới làm phim đang dần chạm tay vào "công thức trăm tỷ" để nhào nặn ra những sản phẩm hấp dẫn.

Thế nhưng, có một nghịch lý đang tồn tại đó là phim liên tiếp cán mốc trăm tỷ, nhưng lợi nhuận thực tế chảy về túi nhà đầu tư lại mỏng hơn rất nhiều so với giai đoạn trước.

Chia sẻ với PV Báo Điện tử VTC News, chuyên gia phim ảnh - nhà sản xuất Ân Nguyễn cho rằng nguyên nhân cốt lõi nằm ở việc chi phí cho các khâu sản xuất và truyền thông hiện nay đã đội lên rất cao.

Trung bình một bộ phim Việt hiện nay đòi hỏi mức kinh phí sản xuất khoảng 1 triệu USD (tương đương 27 tỷ đồng). Khi bộ phim đạt doanh thu 100 tỷ đồng tại phòng vé, nhà sản xuất không thể ôm trọn số tiền đó. Sau khi trừ đi tỷ lệ chiết khấu cho nhà rạp, các loại thuế phí, chi phí phát hành và chiến dịch marketing khổng lồ, con số thực nhận của nhà đầu tư chỉ rơi vào khoảng 30 đến 40 tỷ đồng.

"Không phải phim trăm tỷ đồng nào cũng mang lại lợi nhuận lớn cho nhà đầu tư. Dù đạt mốc này, lợi nhuận đôi khi chưa tới 50% số vốn bỏ ra", chuyên gia Ân Nguyễn nhấn mạnh.

Thậm chí, với những dự án được đầu tư "khủng" với con số trăm tỷ mới chỉ là vạch xuất phát để hòa vốn. Một ví dụ tiêu biểu là dự án Hộ linh tráng sĩ với mức kinh phí sản xuất được cho là chạm ngưỡng 100 tỷ đồng. Điều này đồng nghĩa với việc tác phẩm phải gánh trên vai áp lực doanh thu hơn 200 tỷ đồng mới mong không bị lỗ.

Theo số liệu từ nhà phát hành CGV, trong năm 2025, tỷ lệ phim doanh thu dưới 50 tỷ đồng chiếm tới 70% tổng số phim ra rạp, một sự gia tăng đáng kể so với mức trung bình 50% của giai đoạn trước đó. Điều này phơi bày hiện thực tàn khốc là số lượng phim thành công chỉ là thiểu số ít ỏi, nằm lọt thỏm giữa vô vàn những dự án thất bại, đối mặt với cảnh trắng tay.

Chuyên gia Ân Nguyễn nêu quan điểm chân thực về gánh nặng ngàn cân này đó là khi một dự án không thành công, đạo diễn và nhà sản xuất sẽ đứng trước áp lực lớn, cả về danh tiếng lẫn yếu tố tài chính.

"Đầu tư phim ảnh là việc đầy rủi ro. Bạn hồi hộp chờ xem những đánh giá đầu tiên của khán giả, rồi lại căng thẳng chờ xem kết quả ở phòng vé. Thành bại của một tác phẩm nhiều khi chỉ được quyết định vỏn vẹn trong vài ngày đầu công chiếu, đòi hỏi ê-kíp phải có sự linh hoạt tối đa để xử lý khủng hoảng", anh nói.

Lý giải về việc có những dự án quy tụ "ngôi sao phòng vé" nhưng vẫn có thể "ngã ngựa", chuyên gia nhận định: "Một bộ phim cần nhiều yếu tố để thành công, bao gồm đạo diễn uy tín, diễn viên tên tuổi, cùng chất lượng quay phim, dựng phim, truyền thông...

Tuy nhiên, điều quan trọng nhất vẫn là câu chuyện và cách câu chuyện đó được kể trên màn ảnh rộng. Biến số khó lường nhất nằm ở công việc sáng tạo, khi đoàn phim phải có một kịch bản đủ tốt và sau đó chuyển hoá kịch bản trên giấy đó thành một tác phẩm hoàn chỉnh một cách xuất sắc".

Bên cạnh đó, những tranh cãi về việc nhà rạp "o ép" suất chiếu của phim độc lập hay dự án nhỏ cũng được chuyên gia làm rõ. Theo anh, tỷ lệ phân chia và số lượng suất chiếu hoàn toàn tuân theo quy luật cung cầu khốc liệt của thị trường.

"Phim nào bán vé tốt sẽ được xếp nhiều suất chiếu. Mỗi ngày, quản lý rạp sẽ theo dõi sát sao diễn biến phòng vé để điều chỉnh số suất. Đó là nguyên tắc thị trường. Không có chỗ cho sự du di hay cảm tính, màn bạc là nơi khán giả bỏ phiếu bằng chính ví tiền của họ", anh thẳng thắn.

Công thức giảm thiểu rủi ro trong "cuộc chơi bạc tỷ"

Nếu điện ảnh là canh bạc, thì làm thế nào để người chơi không bị cuốn vào vòng xoáy "trắng tay"? Hay làm sao để cân bằng giữa cái tôi nghệ thuật bay bổng của người nghệ sĩ và sự nhạy bén, thực dụng cần có của một nhà kinh doanh?

Theo góc nhìn từ cương vị nhà sản xuất, chuyên gia Ân Nguyễn, kim chỉ nam đầu tiên cho những ai muốn dấn thân vào dòng phim thương mại là phải liên tục cập nhật và thấu hiểu thị hiếu của khán giả đại chúng, đặc biệt là thế hệ khán giả trẻ - lực lượng nòng cốt tại các rạp chiếu hiện nay.

Theo anh, để làm được điều này, người làm phim cần rèn luyện và duy trì hai phẩm chất cốt lõi. Đầu tiên là sẵn sàng mở lòng, lắng nghe và tiếp thu những ý kiến đa chiều từ người khác, kể cả những lời chê bai gay gắt nhất. Ngoài ra cần khả năng nhìn nhận sự việc, đánh giá dự án đúng như bản chất vốn có của nó, chứ không phải huyễn hoặc và tô hồng theo cách mình mong muốn.

"Mỗi bộ phim thành công về mặt thương mại đều sở hữu những điểm 'chạm; mạnh mẽ đến cảm xúc của khán giả đại chúng. Kết quả phòng vé, ở góc độ nào đó, phản ánh rất trung thực độ thu hút và tính giải trí của tác phẩm.

Để đánh giá chất lượng điện ảnh thuần tuý, mang tính hàn lâm hay nghệ thuật cao, chúng ta đã có các giải thưởng điện ảnh và các liên hoan phim làm thước đo. Còn tại phòng vé, sự rung cảm của số đông mới là vị giám khảo tối cao", anh bộc bạch.

Để điện ảnh Việt Nam thoát khỏi cái mác của những "cú nổ" mang tính hiện tượng nhất thời, hướng tới xây dựng một nền công nghiệp phát triển bền vững, chuyên gia nhận định tư duy về quản trị rủi ro của các nhà sản xuất và đạo diễn cần phải được tái thiết lập một cách chuyên nghiệp.

"Các nhà sản xuất nên quan sát khán giả đại chúng để nắm được gu của người xem, cập nhật tình hình phòng vé và các nền tảng mạng xã hội thường xuyên để xem những chủ đề nào đang thực sự được quan tâm.

Ngoài ra, trong ê-kíp nhất định phải có những người dày dặn kinh nghiệm, từng 'thực chiến' nhiều năm trong ngành phim Việt. Ví dụ, một đạo diễn mới, tràn đầy tính sáng tạo nhưng thiếu kinh nghiệm thực tế, nên được kết hợp làm việc cùng một nhà sản xuất lão làng để cân bằng lại dự án", chuyên gia gợi ý.

Để rèn luyện sự nhạy bén với thị trường, chuyên gia Ân Nguyễn cũng chia sẻ một "bài tập" thú vị mà anh đã tự mình áp dụng suốt hơn 5 năm qua. Đó là trò chơi dự đoán doanh thu.

Mỗi khi một bộ phim mới ra mắt, ngay sau khi xem xong suất chiếu đầu tiên, anh sẽ tự đưa ra một con số dự đoán về tổng doanh thu cuối cùng của tác phẩm đó.

"Nếu bạn nhiều lần đoán gần trúng, điều đó chứng tỏ bạn có sự am hiểu và đồng điệu nhất định với khán giả đại chúng. Ngược lại, nếu bạn liên tục đoán chệch với sai số quá lớn, có vẻ như bạn vẫn chưa thật sự hiểu nhịp đập của thị trường. Khi đó, bạn nên cực kỳ cẩn trọng với những quyết định đầu tư hay định hướng sáng tạo của chính mình", anh kết luận.

Cuộc chơi bạc tỷ của điện ảnh Việt Nam trong năm 2026 và những năm tiếp theo chắc chắn sẽ còn nhiều biến số khôn lường. Sẽ có những kỷ lục mới được thiết lập và cũng không ít những cú ngã ngựa xót xa.

Thế nhưng, bằng sự tỉnh táo trong quản trị rủi ro, sự kết hợp hài hòa giữa sáng tạo nghệ thuật và am hiểu thị trường, các nhà làm phim hoàn toàn có thể tìm ra "công thức" riêng để trụ vững. Điện ảnh không chỉ là ánh hào quang, mà còn là một bài toán kinh doanh đòi hỏi cái đầu lạnh, một trái tim nóng và một đôi mắt luôn hướng về phía khán giả.