Chưa vào hè đã nắng nóng hơn 40°C, năm nay có thể ghi nhận kỷ lục nhiệt độ

Năm nay, ở cả ba miền Bắc - Trung - Nam đều ghi nhận nắng nóng đến sớm hơn so với trung bình. Tại Đông Nam Bộ, trung bình nắng nóng xuất hiện vào khoảng tháng 3, nhưng năm nay nắng nóng đến sớm hơn khoảng 10 ngày, xuất hiện từ 16-19/2. 

Còn ở miền Trung và Tây Bắc Bộ, ngày 31/3 đã xảy ra nắng nóng, sớm hơn khoảng 1 tuần. Ở Đông Bắc Bộ, nắng nóng cũng xuất hiện sớm hơn trung bình khoảng 20 ngày.

Nắng nóng không chỉ đến sớm, cường độ cũng gay gắt hơn khi còn gần 1 tháng nữa mới lập Hạ (lập Hạ ngày 5/5) nhưng hàng loạt địa phương ghi nhận nhiệt độ cao nhất vượt ngưỡng 40°C trong ngày 7/4 gồm: Phù Yên (Sơn La); Mai Châu (Phú Thọ); Tĩnh Gia (Thanh Hoá); các trạm Hà Tĩnh, Hương Sơn, Hương Khê (Hà Tĩnh); 5 trạm ở Nghệ An gồm Quỳ Châu, Quỳ Hợp, Tây Hiếu, Con Cuông, Đô Lương. Trong đó, trạm Tây Hiếu (Nghệ An) quan trắc được nhiệt độ lên tới 41,9°C.

Ông Nguyễn Văn Hưởng, Trưởng phòng Dự báo thời tiết, Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia cho hay, 40°C là mức nhiệt độ tương đối cao nhưng mới đầu mùa nóng đã xảy ra mức nhiệt cao như vậy thì không phải phổ biến. Những năm gần đây, năm 2023 và 2024, dù vẫn ghi nhận nắng nóng trên 40°C nhưng chủ yếu tập trung vào nửa cuối tháng 4.

"Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, hiện tượng El Nino xuất hiện trong giai đoạn nửa cuối của năm, chúng tôi nhận định, 2026 là năm nắng nóng hơn trung bình, khả năng xảy ra kỷ lục nhiệt độ trong thời gian tới", ông Hưởng nhận định.

Theo chuyên gia, nguyên nhân gây ra đợt nắng nóng diện rộng ở 3 miền không giống nhau. 

Tại Bắc Bộ và Trung Bộ, nguyên nhân chủ yếu do hoàn lưu của vùng thấp nóng phía Tây cộng thêm hiệu ứng gió phơn. Tại Nam Bộ, do khối không khí ổn định bao trùm, ngăn cản sự hình thành mây, gây ra nắng nóng. 

"Nguyên nhân nắng nóng khác nhau nên tính chất và cường độ nắng nóng ở các khu vực là khác nhau. Tại Trung Bộ, do hoạt động của thấp nóng phía Tây và gió phơn nên nhiệt độ duy trì mức cao, khoảng 36-39°C, có nơi đặc biệt gay gắt trên 40°C.

Ở Nam Bộ, nắng nóng bớt gay gắt hơn nhưng kéo dài, nhiệt độ cao nhất tại khu vực này phổ biến 35-37°C", ông Hưởng nói.

Không chỉ nguyên nhân, thời gian nắng nóng ở các khu vực cũng khác nhau. Theo nhận định của Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia, nắng nóng ở Bắc Bộ khả năng kéo dài đến 12-13/4, sau đó giảm dần. Nắng nóng tại Trung Bộ kéo dài hơn, đến khoảng 13-14/4, sau đó xu hướng giảm.

Tại Nam Bộ, nắng nóng có thể kéo dài đến cuối tháng 4, thậm chí sang đầu tháng 5 nhưng đặc điểm nắng nóng ở Nam Bộ không liên tục. 

Ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia cho hay, về cấp độ rủi ro thiên tai do nắng nóng các khu vực cấp 1, trong đó, các tỉnh thành phố từ Nghệ An đến TP Huế cấp 2. 

Theo nhận định của Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn, trong tháng 4, nắng nóng sẽ gia tăng hầu khắp cả nước, cường độ được đánh giá gay gắt hơn so với cùng kỳ nhiều năm, tập trung chính tại một số khu vực như Tây Bắc Bộ, Thanh Hóa đến Huế và Nam Bộ.

Nền nhiệt độ trong tháng 4 tại Bắc Bộ và Thanh Hóa - Huế được dự báo sẽ có xu hướng ấm hơn 1,5-2,5°C so với cùng kỳ nhiều năm; các khu vực còn lại trên cả nước, mức nhiệt chỉ cao hơn 0,5-1,5°C.

Từ khoảng tháng 5, nắng nóng sẽ xuất hiện nhiều hơn, các đợt nắng nóng cũng mạnh hơn. Ở Bắc Bộ và Trung Bộ, nắng nóng gia tăng hơn về cường độ cho tới tháng 8. Từ khoảng tháng 9, nắng nóng xu hướng suy giảm dần.

"Nắng nóng của năm 2026 có khả năng xảy ra nhiều hơn và gay gắt hơn so với cùng kỳ năm 2025", ông Khiêm thông tin.

Nắng nóng kéo dài và hiệu ứng gió phơn khô nóng do vùng áp thấp phía Tây gây ra nguy cơ cao xảy ra cháy nổ và hỏa hoạn ở khu vực dân cư do nhu cầu sử dụng điện tăng cao, nguy cơ xảy ra cháy rừng ở mức cao. Ngoài ra, nắng nóng còn có thể gây tình trạng mất nước, kiệt sức do sốc nhiệt đối với cơ thể người khi tiếp xúc lâu với nền nhiệt độ cao.

Khả năng xuất hiện "siêu El Nino"?

Nhận định về khả năng xuất hiện El Nino trong thời gian tới, ông Khiêm cho hay, các cập nhật dự báo mới nhất cho thấy, xác suất xảy ra El Nino đang có xu hướng gia tăng rõ rệt, với khả năng xuất hiện trong giai đoạn cuối năm 2026 khoảng 70-80%, có thể kéo dài sang năm 2027.

Phần lớn các mô hình dự báo hiện nay đang nghiêng về kịch bản El Nino đạt cường độ mạnh, với chuẩn sai nhiệt độ mặt nước biển khu vực Nino 3.4, phổ biến ở mức tương đương các sự kiện El Nino rất mạnh trong quá khứ như 1982-1983, 1997-1998 và 2015-2016, khi chỉ số Oceanic Nino Index đều vượt ngưỡng +2,0°C và gây ra nhiều biến động khí hậu trên phạm vi toàn cầu.

Tuy nhiên, chỉ một số ít mô hình cá biệt đưa ra kịch bản cực đoan với cường độ có thể vượt các mức kỷ lục trước đây. Theo ông Khiêm, cần lưu ý rằng, các dự báo dài hạn đối với ENSO vẫn còn nhiều bất định, đặc biệt trong giai đoạn chuyển mùa tính chắc chắn chưa cao. Vì vậy, ở thời điểm hiện tại, còn quá sớm để khẳng định khả năng xuất hiện “siêu El Nino”.

Trung tâm khí tượng đang tiếp tục theo dõi chặt chẽ và sẽ cập nhật kịp thời các diễn biến mới trong thời gian tới.