08:08 22/05/2026
Khám phá
Sự khác biệt về các đặc điểm sinh học cá nhân chính là yếu tố làm nên bức tranh đa dạng của tự nhiên. Tuy nhiên, việc có đến khoảng 90% dân số thế giới có chung một đặc điểm là thuận tay phải từ lâu đã là một ẩn số lớn đối với giới khoa học.
Để tìm lời giải, các nhà nghiên cứu tại Vương quốc Anh đã thực hiện một khảo sát quy mô lớn, phân tích dữ liệu từ 2.025 cá thể thuộc 41 loài khỉ và vượn. Kết quả nghiên cứu công bố trên tạp chí PLOS Biology cho thấy, con người hoàn toàn không tuân theo các mô hình phân hóa tay thông thường của các loài linh trưởng khác, khẳng định đây là một hiện tượng tiến hóa đặc biệt.
Lối vào Sảnh Nguồn gốc Loài người Anne và Bernard Spitzer tại Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Hoa Kỳ, một phòng triển lãm thường trực trưng bày lịch sử đáng chú ý về sự tiến hóa của loài người. (Nguồn: USAToday)
Tiến sĩ Thomas A. Püschel từ Trường Nhân chủng học Oxford, đồng tác giả nghiên cứu, cho biết: "Sự chiếm ưu thế của xu hướng thuận tay phải ở con người là một hiện tượng xuyên văn hóa mạnh mẽ. Chưa từng có một xã hội loài người nào trong lịch sử được ghi nhận là có số người thuận tay trái chiếm đa số. Điều này chứng minh rằng chúng ta khó có thể chỉ dựa vào các yếu tố văn hóa hay tập quán để giải thích quá trình tiến hóa của tính thuận tay".
Một hình ảnh được tái tạo bằng trí tuệ nhân tạo, do Đại học Tel Aviv tạo ra, cho thấy một gia đình hỗn hợp giữa người Neanderthal và người Homo Sapiens. (Nguồn: USAToday)
Theo nhóm khảo sát, nguồn gốc của hiện tượng này bắt đầu từ khoảnh khắc tổ tiên loài người chuyển sang dáng đi thẳng đứng bằng hai chân. Sự thay đổi cơ sinh học này đã giải phóng hoàn toàn hai chi trước khỏi chức năng nâng đỡ cơ thể và di chuyển. Từ đó, đôi tay được tự do để thực hiện một loạt các hành vi phức tạp mới như chế tạo, sử dụng công cụ lao động, giao tiếp bằng cử chỉ và các thao tác vận động tinh tế. Trong các hoạt động đòi hỏi sự khéo léo này, việc phân hóa một tay chuyên trách (tay thuận) sẽ mang lại lợi thế vượt trội về mặt hiệu suất và tốc độ xử lý.
Các hiện vật được trưng bày tại Sảnh Nguồn gốc Loài người Anne và Bernard Spitzer thuộc Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Hoa Kỳ, một phòng triển lãm thường trực giới thiệu lịch sử tiến hóa của loài người. (Nguồn: USAToday)
Áp lực chọn lọc tự nhiên từ dáng đi hai chân chính là bước đệm đầu tiên. Tiếp theo đó, quá trình tiến hóa phát triển kích thước và tái cấu trúc bất đối xứng của não bộ - nơi bán cầu não trái kiểm soát các vận động của nửa thân phải - đã củng cố vững chắc khuynh hướng thuận tay phải như ngày nay.
Dù vậy, các nhà khoa học đánh giá nghiên cứu này mới chỉ là điểm khởi đầu, mở ra nhiều hướng đi mới để tiếp tục giải mã lý do tại sao một bộ phận nhỏ dân số vẫn thuận tay trái, cũng như vai trò hội tụ của các mô hình ưu tiên sử dụng chi trong toàn bộ vương quốc động vật.