Từ vỏ cam sành bỏ đi, chàng trai làm túi sinh học xuất khẩu

Sau 7 năm kiên trì nghiên cứu, anh Trịnh Công Qui (27 tuổi, quê Gia Lai) - nhà sáng lập BioWraps - đã phát triển thành công sản phẩm thay thế túi nylon truyền thống.

Biến “rác” thành tài nguyên

Ý tưởng làm túi sinh học từ vỏ trái cây bắt đầu từ những ngày anh Qui và cộng sự còn là sinh viên năm nhất tại Trường Đại học Nguyễn Tất Thành. Khi đó, nhóm tiếp cận nguồn phế phẩm nông nghiệp khổng lồ tại Đồng bằng sông Cửu Long, đặc biệt là vỏ cam sành, loại nguyên liệu tưởng chừng không còn giá trị sau chế biến.

Ban đầu, nhóm tận dụng vỏ cam để sản xuất tinh dầu và chất tẩy rửa sinh học. Tuy nhiên, thực tế cho thấy lượng phế phẩm quá lớn khiến hướng đi này không thể giải quyết triệt để bài toán môi trường. Nhóm quyết định chuyển hướng sang nghiên cứu vật liệu bao bì sinh học, một lĩnh vực khó hơn nhưng có tiềm năng tạo tác động lớn hơn.

Hành trình kéo dài suốt 7 năm, với hàng nghìn giờ thử nghiệm, tối ưu công thức và làm việc cùng các chuyên gia. Sản phẩm hoàn chỉnh chính thức ra mắt thị trường vào đầu năm 2025, đánh dấu bước chuyển từ nghiên cứu sang thương mại hóa.

Cốt lõi của dự án nằm ở việc tận dụng cellulose chiết xuất từ vỏ cam sành, kết hợp với các polymer phân hủy sinh học như PLA, PVA và nano bạc kháng khuẩn. Từ đó, nhóm phát triển các dòng sản phẩm gồm hạt nhựa sinh học, túi sinh học và màng bọc sinh học dùng trong đóng gói.

Điểm đáng chú ý là sản phẩm có thể phân hủy hoàn toàn trong vòng khoảng 6 tháng trong điều kiện phù hợp, không để lại vi nhựa gây hại cho môi trường. Khi phân hủy, vật liệu trở thành giá thể hữu cơ, góp phần cải tạo đất.

Không dừng lại ở đó, nhóm còn nghiên cứu dòng bao bì có khả năng tự tan trong nước, nhằm giảm nguy cơ gây tắc nghẽn hệ thống cống rãnh, một vấn đề phổ biến tại các đô thị lớn.

"Ngoài yếu tố môi trường, sản phẩm cũng đáp ứng yêu cầu sử dụng thực tế như độ bền, khả năng chống thấm và tính an toàn khi tiếp xúc thực phẩm. Chúng tôi có thể tùy chỉnh sản phẩm theo nhu cầu, như thiết kế túi chịu tải 2kg, 5kg hoặc 7kg", anh Qui cho biết.

Hiện nay, BioWraps đạt công suất tối đa khoảng 200 tấn mỗi tháng. Với tỷ lệ vỏ cam chiếm khoảng 45% thành phần nguyên liệu, mỗi tháng doanh nghiệp sẽ cần khoảng 90 tấn vỏ cam. Con số này cho thấy nhu cầu nguyên liệu đầu vào rất lớn, đồng thời mở ra khả năng tận dụng đáng kể nguồn phế phẩm nông nghiệp vốn đang bị lãng phí. 

So với túi nilon truyền thống, sản phẩm sinh học của BioWraps có giá cao hơn. Ví dụ, 3 cuộn túi sinh học có giá khoảng 90.000 - 99.000 đồng, trong khi túi nhựa thông thường chỉ dao động 70.000 - 80.000 đồng.

Điều này khiến thị trường trong nước - vốn nhạy cảm về giá - chưa sẵn sàng chuyển đổi mạnh mẽ. Hiện tại, doanh nghiệp chủ yếu cung cấp cho khách hàng B2B, là các công ty có định hướng phát triển bền vững.

Dự án Tái sinh vỏ cam - Giải pháp bao bì sinh học bền vững của Qui đã đạt Giải Nhất chương trình Phát triển Dự án Khởi nghiệp Quốc gia năm 2025, Top 3 cuộc thi Đấu trường khởi nghiệp 2025. Sản phẩm từ dự án đã xuất khẩu đi 11 quốc gia.

Bài toán chi phí và chuỗi cung ứng

Một trong những nghịch lý mà Qui và các cộng sự gặp phải là nguyên liệu đầu vào rất rẻ, thậm chí gần như cho không, nhưng chi phí logistics và xử lý lại cao. Việc thu gom vỏ trái cây từ các chợ đầu mối, doanh nghiệp chế biến và hộ nông dân đòi hỏi hệ thống vận chuyển và phân loại phức tạp.

Để mở rộng quy mô, theo Qui cần giải bài toán chuỗi cung ứng. Chi phí thu gom, xử lý trung gian và vận chuyển, đặc biệt trong bối cảnh giá xăng dầu tăng đang đẩy giá thành sản phẩm lên cao.

“Trong tương lai gần, chúng tôi sẽ ra mắt sản phẩm bao bì có thể phát hiện thực phẩm hỏng bằng cách đổi màu. Mục tiêu của chúng tôi là phủ sóng sản phẩm bao bì sinh học, màng bọc sinh học tại siêu thị để bảo vệ người tiêu dùng”, anh Trịnh Công Qui cho biết.

Theo các chuyên gia, nhiều mô hình kinh tế tuần hoàn tại Việt Nam khá tiềm năng nhưng vẫn còn gặp nhiều rào cản. PGS.TS Nguyễn Hồng Quân, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển Kinh tế tuần hoàn (ICED), Đại học Quốc gia TP.HCM, đánh giá các dự án có tiềm năng lớn, nhưng cần hoàn thiện về mô hình kinh doanh.

Theo ông, thách thức lớn không nằm ở công nghệ mà ở khả năng thương mại hóa. Việc thu gom nguyên liệu rời rạc, chi phí cao và thiếu liên kết chuỗi khiến nhiều dự án khó mở rộng quy mô. Do đó, doanh nghiệp cần tìm đối tác trong chuỗi cung ứng và tận dụng lợi thế kinh tế quy mô để giảm giá thành.

Bên cạnh đó, ông cũng nhấn mạnh vai trò của Nhà nước trong việc tạo thị trường ban đầu thông qua các chương trình mua sắm công xanh, cũng như hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp giai đoạn đầu.

Những năm gần đây, xu hướng tiêu dùng bền vững bắt đầu hình thành tại Việt Nam. Dù chưa mạnh, nhưng đã có sự chuyển biến trong nhận thức của người tiêu dùng và doanh nghiệp.

“Các chính sách liên quan đến giảm rác thải nhựa, phát triển bao bì sinh học cũng đang dần hoàn thiện. Đây là tín hiệu tích cực cho các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này”, ông Quân cho biết.

TP.HCM, với định hướng trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo trong nông nghiệp công nghệ cao, cũng đang thúc đẩy các mô hình sản xuất xanh, tuần hoàn. Những dự án tận dụng phế phẩm như trên được xem là phù hợp với định hướng này.

Hành trình từ những vỏ cam bị bỏ đi đến sản phẩm xuất khẩu cho thấy một hướng tiếp cận khác trong phát triển kinh tế, không chỉ tạo ra sản phẩm mới, mà còn tái định nghĩa giá trị của những gì từng bị xem là rác.

Dù còn nhiều rào cản, mô hình này phần nào cho thấy khả năng kết nối giữa nông nghiệp, công nghiệp và môi trường. Khi phế phẩm được tận dụng đúng cách, chúng không còn là gánh nặng mà trở thành tài nguyên.

TP.HCM tìm kiếm ý tưởng nông nghiệp tuần hoàn

TP.HCM vừa phát động Cuộc thi “Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao năm 2026” với chủ đề “Nông nghiệp tuần hoàn - Kiến tạo tương lai xanh”.

Cuộc thi hướng đến tìm kiếm, ươm tạo các dự án khởi nghiệp có khả năng ứng dụng công nghệ vào toàn chuỗi giá trị nông nghiệp, từ sản xuất, bảo quản, chế biến đến quản lý thông minh. Đối tượng tham gia đa dạng, gồm sinh viên, doanh nghiệp khởi nghiệp, hợp tác xã, nhà nghiên cứu và cá nhân trên cả nước.

Các dự án dự thi được khuyến khích có sản phẩm thử nghiệm hoặc mô hình thực tế, tạo ra giá trị kinh tế, môi trường và xã hội, góp phần thúc đẩy nông nghiệp xanh, giảm phát thải và sử dụng hiệu quả tài nguyên.

Cuộc thi gồm 3 vòng: sơ tuyển, bán kết và chung kết. Các dự án vượt qua vòng đầu sẽ được đào tạo chuyên sâu về mô hình kinh doanh, sở hữu trí tuệ, gọi vốn và thương mại hóa. Sau cuộc thi, những dự án tiềm năng có thể được hỗ trợ ươm tạo với kinh phí lên đến 400 triệu đồng. Hạn chót nhận hồ sơ đến ngày 31/7/2026.