Lãnh đạo EU họp bàn ứng phó sức ép từ Nga, Trung Quốc và Tổng thống Trump

Trong bối cảnh địa chính trị và kinh tế toàn cầu biến động mạnh, lãnh đạo 27 quốc gia thành viên Liên minh châu Âu (EU) ngày 12/2 nhóm họp tại Bỉ nhằm tìm kiếm chiến lược ứng phó sức ép gia tăng từ Nga, Trung Quốc và chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Phát biểu trước đó một ngày, Thủ tướng Bỉ Bart De Wever thừa nhận nhu cầu thay đổi chiến lược đã trở nên cấp thiết.

“Chúng ta đều biết phải đổi hướng, và đều biết hướng đi là gì. Nhưng đôi khi có cảm giác như đứng trên boong tàu nhìn ra chân trời mà không thể chạm vào bánh lái”, ông nói, ám chỉ sự mông lung trong việc chuyển hóa nhận thức thành hành động cụ thể của EU.

Năng lực cạnh tranh và an ninh kinh tế

Trước khi bước vào phiên họp, các nhà lãnh đạo cho biết ưu tiên hàng đầu là tăng cường năng lực cạnh tranh và củng cố an ninh kinh tế của khối.

Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa nhấn mạnh EU cần duy trì chính sách thương mại chủ động, đồng thời bảo vệ doanh nghiệp trước cạnh tranh không công bằng và các hành vi cưỡng ép kinh tế. Ông cũng đề cập tới yêu cầu cắt giảm chi phí năng lượng và tháo gỡ rào cản hành chính đang kìm hãm thương mại nội khối.

Cuộc họp ngày 12/2 được xem là bước chuẩn bị cho hội nghị thượng đỉnh dự kiến diễn ra vào cuối tháng 3, nơi các đề xuất cụ thể có thể được thông qua.

Tuy nhiên, cho dù thống nhất về nhu cầu cải tổ, các nước thành viên vẫn tồn tại khác biệt đáng kể về cách thức triển khai.

Thủ tướng Đức Friedrich Merz và Thủ tướng Italia Giorgia Meloni đại diện cho nhóm kêu gọi nới lỏng quy định, tái thiết quan hệ với Washington và thúc đẩy các hiệp định thương mại như thỏa thuận gần đây với khối Mercosur ở Nam Mỹ. “Chúng ta phải dỡ bỏ quy định ở mọi lĩnh vực”, ông Merz tuyên bố.

Ngược lại, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho rằng EU cần áp dụng “ưu tiên châu Âu” trong các lĩnh vực chiến lược như công nghệ sạch, hóa chất, thép, ô tô và quốc phòng. Trong vấn đề mua sắm quốc phòng, ông ủng hộ việc các nước thành viên chỉ mua vũ khí từ các nhà sản xuất châu Âu, trong khi Đức và Italia cho rằng nên mở cửa cho cả doanh nghiệp ngoài EU.

“Chúng ta cần bảo vệ ngành công nghiệp của mình. Người Trung Quốc làm vậy, người Mỹ cũng vậy”, ông Macron nói trong cuộc phỏng vấn với báo Le Monde và Financial Times. Theo ông, nếu không bảo vệ các lĩnh vực chiến lược, “người châu Âu sẽ bị gạt ra ngoài lề” trước những đối thủ không còn tôn trọng các quy tắc của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO).

Tìm công cụ tài chính mới

Ngoài thương mại và công nghiệp, các nhà lãnh đạo cũng thảo luận về khả năng xây dựng những công cụ tài chính mới để bảo vệ EU trước biến động của hệ thống thương mại toàn cầu, vốn đang bị tác động bởi các đợt áp thuế mạnh từ Mỹ và việc Trung Quốc hạn chế xuất khẩu khoáng sản chiến lược.

Ông Macron tiếp tục thúc đẩy ý tưởng phát hành trái phiếu chung của EU – mà ông gọi là “Eurobond cho tương lai” – với mục tiêu tăng cường năng lực tài chính của khối và giảm phụ thuộc vào đồng USD.

Trong khi đó, Đức và Italia ủng hộ chiến lược kích thích kinh tế do cựu Chủ tịch Ngân hàng Trung ương châu Âu Mario Draghi đề xuất, bao gồm cắt giảm quy định, đầu tư hạ tầng và mở rộng quan hệ thương mại với nhiều đối tác.

Chủ tịch Nghị viện châu Âu Roberta Metsola cho rằng EU đang tồn tại quá nhiều rào cản khiến dòng vốn và đầu tư khó lưu chuyển giữa các quốc gia thành viên. Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen cũng khẳng định vị thế toàn cầu của EU phụ thuộc trực tiếp vào sức mạnh kinh tế nội khối. “Sức mạnh của chúng ta trên trường quốc tế phụ thuộc rất nhiều vào sức mạnh ở mặt trận kinh tế”, bà nhận định.

Theo khảo sát Eurobarometer, người dân châu Âu mong muốn một EU đoàn kết và quyết đoán hơn trong bối cảnh các mối đe dọa quân sự, sức ép kinh tế và bất ổn khí hậu gia tăng. Ông Alberto Alemanno, giáo sư luật EU tại Trường Kinh doanh HEC Paris, cho rằng đây là thời điểm thuận lợi để các lãnh đạo quốc gia tận dụng nhu cầu của người dân về hành động chung ở cấp độ châu Âu.