Hồi sinh hai 'trái tim già' bằng kỹ thuật can thiệp tim mạch hiện đại bậc nhất

TS.BS. Phan Thảo Nguyên - Phó Giám đốc Bệnh viện E, Trưởng khoa Nội tim mạch người lớn - thông tin, các bác sĩ Khoa Nội tim mạch người lớn, Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện E vừa liên tiếp thực hiện thành công kỹ thuật thay van động mạch chủ qua da (TAVI) cho hai bệnh nhân 91 tuổi và 74 tuổi mắc hẹp khít van động mạch chủ, suy tim nặng, nguy cơ tử vong cao nếu không được can thiệp sớm.

Đây là kỹ thuật tim mạch can thiệp hiện đại, ít xâm lấn, phù hợp với người bệnh lớn tuổi hoặc không đủ điều kiện phẫu thuật mổ mở.

Trường hợp đầu tiên là cụ bà 91 tuổi có tiền sử nhồi máu cơ tim hai lần, suy thận độ 2B và được theo dõi bệnh lý hẹp van động mạch chủ trong suốt 8 năm qua. Tình trạng bệnh tiến triển nặng trong 2-3 năm gần đây khiến người bệnh liên tục nhập viện vì khó thở, phù phổi cấp.

Cách đây hai tuần, người bệnh vào viện trong tình trạng suy tim nặng, phù phổi cấp, phụ thuộc hoàn toàn vào oxy, chức năng cơ tim chỉ còn 50%. Người bệnh không thể đi lại, phải nằm thở oxy và nằm đầu cao, phụ thuộc thuốc trợ tim và phụ thuộc lợi tiểu cưỡng bức, chức năng thận suy giảm mạnh khiến lượng nước tiểu chỉ đạt hơn 1 lít/ngày.

Trước quyết tâm của gia đình cùng sự hỗ trợ kinh phí từ nhà hảo tâm, kíp bác sĩ đã cân nhắc phương án thay van động mạch chủ qua da (TAVI) cho người bệnh. Tuy nhiên, kết quả chụp CT 512 dãy cho thấy thách thức cực đại khi toàn bộ hệ thống động mạch chủ của người bệnh bị vôi hóa nặng, đường kính động mạch chậu đùi hai bên vôi hóa nặng và hẹp chỉ còn khoảng 4,7 mm chỗ hẹp nhất (vừa khít kích thước của dụng cụ).

Nguy cơ vỡ động mạch chậu đùi trong quá trình can thiệp TAVI là có thể xảy ra và ở bệnh nhân này, nguy cơ tử vong ngay trên bàn can thiệp và sau TAVI lên tới 25% nếu không được chuẩn bị.

Trước tình thế nguy cấp, ê-kíp bác sĩ quyết định nong van động mạch chủ trước để cải thiện tình trạng suy tim. Sau hai lần nong thành công, bệnh nhân dần cai được oxy. Đến ngày thứ 5, các bác sĩ thay van động mạch chủ qua da bằng đường động mạch đùi. Sau hơn 1,5 giờ can thiệp căng thẳng, van tim mới được đặt thành công. Chỉ 4 giờ sau thủ thuật, cụ bà được rút ống nội khí quản và có thể ăn uống, đi lại bình thường.

Ca bệnh thứ hai là cụ ông 74 tuổi từng phẫu thuật thay hai van tim sinh học tại Trung tâm Tim mạch cách đây 11 năm. Gần đây, người bệnh xuất hiện khó thở, đau ngực; thăm khám phát hiện van sinh học cũ đã thoái hóa theo thời gian, kèm hẹp động mạch vành.

TS. Nguyên cho biết, cái khó của ca bệnh này là cấu trúc của van sinh học cũ. Ê-kíp bác sĩ đã thực hiện kỹ thuật “van trong van” - đặt một van TAVI mới lồng vào van sinh học cũ. Đây là kỹ thuật phức tạp, yêu cầu đo đạc chính xác và lựa chọn thiết bị phù hợp.

Ca can thiệp diễn ra thuận lợi trong hơn 1 giờ, sức khỏe người bệnh hiện ổn định, có thể sinh hoạt bình thường.

Theo TS. Nguyên, tỷ lệ mắc bệnh lý van động mạch chủ chiếm từ 5 - 6%⁰ dân số. Tiến trình tự nhiên của bệnh rất khắc nghiệt, từ hẹp nhẹ tiến triển sang hẹp khít thường mất khoảng 10 năm.

Trong khi người bệnh hẹp khít đã xuất hiện triệu chứng (như choáng ngất, hồi hộp, rối loạn nhịp, khó thở khi gắng sức), nếu không được can thiệp sớm thì nguy cơ tử vong trong 1 - 2 năm lên tới 80 - 90%.

TAVI là bước tiến lớn trong điều trị bệnh lý van tim ở người cao tuổi. Thay vì mổ mở lồng ngực, bác sĩ chỉ cần đưa van tim nhân tạo qua ống thông nhỏ từ động mạch đùi đến vị trí tổn thương. Phương pháp này giúp giảm đau, rút ngắn thời gian hồi phục và hạn chế biến chứng.

Hiện Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện E là một trong số ít cơ sở tại Việt Nam triển khai thường quy kỹ thuật TAVI. Với kỹ thuật “van trong van”, toàn quốc mới thực hiện hơn 30 ca, riêng Bệnh viện E đã đóng góp 8 ca.

Tuy nhiên, TS. Nguyên cũng cho biết, mức chi phí cho một ca thay van động mạch chủ  tương đối cao. Điều này khiến nhiều người bệnh chưa tiếp cận được với kỹ thuật hiện đại này. Do đó, TS. Nguyên mong muốn BHYT sẽ tăng mức chi trả đối với người bệnh sử dụng kỹ thuật TAVI.