Dấu hiệu trẻ có nguy cơ mắc bệnh của người lớn

Theo TS.BS. Nguyễn Thị Thanh Bình - Cố vấn chuyên môn Nhi Khu vực miền Trung của Hệ thống Y tế 315 - tại Việt Nam, tỉ lệ gần 1/5 trẻ em bị thừa cân hoặc béo phì làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch khi trưởng thành là con số không nhỏ, cần được quan tâm từ gia đình và xã hội.

Tại sao trẻ em lại bị tim mạch, tăng huyết áp, tiểu đường?

TS.BS. Nguyễn Thị Thanh Bình cho biết thêm nguyên nhân của các bệnh lý về tim mạch, huyết áp, tiểu đường ngày càng tăng ở trẻ em thường xuất phát từ lối sống ít vận động, ăn nhiều thực phẩm chế biến sẵn có nhiều năng lượng, đồ uống nhiều đường và tăng thời gian sử dụng các thiết bị điện tử.

WHO nhận định béo phì là hậu quả của mất cân bằng giữa năng lượng ăn vào và tiêu hao, thường liên quan đến chế độ ăn nhiều đường, nhiều chất béo và ít vận động.

Theo đó, các bệnh tim mạch và chuyển hóa có thể bắt đầu từ rất sớm từ khi trẻ thừa cân hoặc béo phì. Mỡ nội tạng làm tăng nhanh tình trạng viêm mạn tính, xơ vữa mạch máu gây tăng huyết áp và cũng làm tăng đề kháng insulin dẫn đến đái tháo đường.

TS.BS. Nguyễn Thị Thanh Bình nhấn mạnh, nếu không được can thiệp, Việt Nam có thể có gần 2 triệu trẻ béo phì vào năm 2030, kéo theo nguy cơ bệnh tim mạch và đái tháo đường sớm. Do vậy, sàng lọc và kiểm soát sớm giúp giảm nguy cơ biến chứng khi trưởng thành.

Các cơ chế thường gặp:

• Dư thừa mỡ → tăng đề kháng insulin → tiểu đường type 2.
• Rối loạn lipid máu (mỡ máu) → xơ vữa mạch máu → tăng huyết áp, nhồi máu cơ tim, đột quỵ…
• Tăng hoạt động thần kinh giao cảm → tăng huyết áp.
• Ít vận động → giảm sức khỏe tim mạch và tăng nguy cơ thừa cân, béo phì.

Dấu hiệu cho thấy trẻ có nguy cơ mắc những bệnh của người lớn

TS.BS. Nguyễn Thị Thanh Bình khuyến cáo phụ huynh nên cho trẻ khám sàng lọc khi trẻ có ít nhất một trong các dấu hiệu cảnh báo sớm nguy cơ mắc những bệnh chuyển hóa bao gồm:

• Thừa cân hoặc béo phì.
• Ít vận động.
• Chế độ ăn nhiều đồ ngọt và thức ăn nhanh.
• Ngủ ít, dùng các thiết bị điện tử nhiều.
• Gia đình có người mắc bệnh tim mạch, đái tháo đường và rối loạn mỡ máu.

Hoặc muộn hơn khi trẻ đã có các triệu chứng của bệnh như: huyết áp đo được cao hơn bình thường theo tuổi, đau đầu, chóng mặt, nhìn mờ, nhịp tim nhanh; dấu gai đen ở cổ, ăn nhiều – uống nhiều – tiểu nhiều – sụt cân, nhiễm trùng tái diễn; xuất hiện u vàng trên da, gan nhiễm mỡ trên siêu âm bụng…

Theo WHO, béo phì và các bệnh liên quan có thể phòng ngừa và kiểm soát dưới sự phối hợp của cá nhân, gia đình, cán bộ y tế và chính sách xã hội.

Có phải do chế độ ăn uống làm trẻ dễ mắc bệnh người lớn hay không?

Chế độ ăn uống không lành mạnh là yếu tố nguy cơ quan trọng dẫn đến thừa cân, béo phì. Một nghiên cứu trên 2678 học sinh từ 31 trường trung học cơ sở tại TP.HCM thực hiện năm 2004 cho thấy yếu tố nguy cơ làm tăng tỉ lệ thừa cân/béo phì là do việc thường xuyên uống nước ngọt, trong khi các yếu tố làm giảm nguy cơ thừa cân/béo phì là ăn trái cây hoặc rau quả và hoạt động thể chất phù hợp.

UNICEF cho biết việc tiếp thị thực phẩm không lành mạnh một cách rầm rộ, nhãn mác gây hiểu nhầm và sự tràn lan của các loại thực phẩm chế biến sẵn không tốt cho sức khỏe đang làm cho tình trạng thừa cân, béo phì ở trẻ ngày càng tăng. Gần 8/10 thanh thiếu niên ở Đông Nam Á ăn các đồ ăn vặt hoặc thịt chế biến sẵn và 2/3 trẻ uống đồ uống có đường. 

TS.BS. Nguyễn Thị Thanh Bình nhận định: Lối sống thiếu hoạt động thể chất cũng là một trong các yếu tố nguy cơ cao dẫn đến thừa cân và béo phì ở trẻ em và thanh thiếu niên.

Trẻ em dành hơn 2 giờ mỗi ngày xem truyền hình có nguy cơ béo phì cao gấp 2,32 lần so với những trẻ dành ít hơn 1 giờ mỗi ngày. WHO khuyến cáo trẻ từ 5 – 17 tuổi nên tập thể dục cường độ vừa phải đến mạnh trung bình 60 phút mỗi ngày.

Khi trẻ bị tăng huyết áp, tim mạch, tiểu đường phải điều trị như thế nào?

TS.BS. Nguyễn Thị Thanh Bình cho biết: Khi bị các bệnh như tăng huyết áp, tim mạch, tiểu đường cần điều trị và theo dõi lâu dài để tránh biến chứng tim, mạch, thận và mắt. Điều trị bao gồm dùng thuốc và điều chỉnh lối sống.

Trẻ cần phải có chế độ ăn cân đối, hạn chế đồ ngọt và thức ăn nhanh. Vận động ít nhất 60 phút mỗi ngày, kiểm soát cân nặng. Trẻ thường xuyên phải khám định kỳ để đo huyết áp, xét nghiệm đường máu và kiểm tra mỡ máu

Trường hợp trẻ đã được chẩn đoán xác định các bệnh lý như béo phì, tăng huyết áp, tăng mỡ máu hay đái tháo đường thì cần tuân thủ điều trị và lịch tái khám của bác sĩ.

TS.BS. Nguyễn Thị Thanh Bình nhấn mạnh: Nếu không được can thiệp, Việt Nam có thể có gần 2 triệu trẻ béo phì vào năm 2030, kéo theo nguy cơ bệnh tim mạch và đái tháo đường sớm. Do vậy, sàng lọc và kiểm soát sớm giúp giảm nguy cơ biến chứng khi trưởng thành.

Hệ Thống Y Tế Nhi Đồng 315 hiện có hơn 100 phòng khám Nhi Đồng 315 và Tiêm Chủng Nhi 315 trên toàn quốc. Tại đây, ngoài khám chữa bệnh, các bác sĩ còn kiểm tra các thông số phát triển của bé, tư vấn dinh dưỡng theo độ tuổi và thể trạng từng bé, xây dựng “nền móng” và tăng cường sức đề kháng cho bé từ nhỏ.

Hệ thống Y tế 315

- Hotline: 0901.315.315

- Phòng khám Đa khoa Quốc tế Ivy Health: https://www.ivyhealthvn.com/

- Hệ thống Y Tế Phụ Sản 315: https://www.phusan315.com/

- Hệ thống Y Tế Nhi Đồng 315: https://www.nhidong315.com/

- Hệ thống Y Tế Tiêm Chủng Nhi 315: https://www.tiemchungnhi315.com/

- Hệ thống Y Tế Mắt 315: https://www.mat315.com/

- Hệ thống Y Tế Tim Mạch - Tiểu Đường 315: https://www.timmachtieuduong315.com/

- Tâm Thần – Tâm Lý Nhi khoa 315: https://www.tamlynhi315.com/