Cuộc giải cứu chú voi cô đơn nhất thế giới bị cầm tù 35 năm bên hài cốt bạn đời

Trong suốt nhiều thập kỷ, câu chuyện về chú voi tên Kaavan, được mệnh danh là “chú voi cô đơn nhất thế giới”, khiến hàng triệu người trên khắp hành tinh xúc động. Bị xích trong điều kiện sống khắc nghiệt suốt 35 năm tại một vườn thú ở Pakistan, Kaavan phải chịu đựng nỗi cô độc kéo dài. Chỉ sau một chiến dịch vận động quốc tế bền bỉ, chú voi khổng lồ mới có cơ hội rời khỏi nơi giam cầm để bắt đầu cuộc sống mới tại một khu bảo tồn thiên nhiên.

Cuộc đời bị giam cầm 

Kaavan là con voi đực được gửi đến Pakistan vào năm 1985 như một món quà ngoại giao. Từ đó, nó sống tại vườn thú Marghazar ở Thủ đô Islamabad. Trong phần lớn cuộc đời, Kaavan bị giữ trong xiềng xích và gần như không có cơ hội sống đúng với bản năng của loài voi, loài động vật vốn quen sống theo bầy đàn và có đời sống xã hội phức tạp.

Năm 1990, Kaavan có bạn đồng hành là voi cái Saheli. Chúng sống cùng nhau hơn hai thập kỷ, trở thành nguồn an ủi hiếm hoi của nhau trong môi trường nuôi nhốt. Tuy nhiên, năm 2012, Saheli qua đời, để lại Kaavan hoàn toàn cô độc.

Điều khiến dư luận bàng hoàng là sau khi Saheli chết, Kaavan vẫn phải sống trong cùng chuồng với hài cốt của bạn đời. Từ đó, nó bước vào quãng thời gian cô đơn kéo dài suốt nhiều năm mà không có bất kỳ đồng loại nào bên cạnh.

Chuồng nuôi của Kaavan chỉ rộng khoảng 90m x 140m, gần như không có nơi trú ẩn đúng nghĩa. Trong điều kiện khí hậu khắc nghiệt tại Islamabad, nơi nhiệt độ mùa hè có thể lên tới 40 độ C, con voi phải chịu nắng nóng gay gắt mà không có bóng râm đầy đủ.

Ngay cả người chăm sóc lâu năm của Kaavan, ông Mohammad Jalal, cũng thừa nhận hiếm khi thấy nó vui vẻ. Những báo cáo từ các nhà hoạt động bảo vệ động vật năm 2020 cho thấy tình trạng của Kaavan đã sa sút nghiêm trọng.

Tiến sỹ Amir Khalil, đại diện tổ chức bảo vệ động vật Four Paws, cho biết sự thiếu vận động cùng chế độ ăn uống kém khiến móng chân của Kaavan bị tổn thương nặng nề. Sàn chuồng không phù hợp và việc thiếu chăm sóc chân đúng cách đã làm sức khỏe của nó suy giảm rõ rệt.

Không chỉ thể chất, tình trạng tinh thần của Kaavan cũng ở mức báo động. Ở con voi này xuất hiện các hành vi rập khuôn nghiêm trọng như lắc đầu, đung đưa cơ thể liên tục, dấu hiệu thường thấy ở động vật bị căng thẳng tâm lý kéo dài. Ngoài ra, Kaavan còn trở nên hung hăng với con người.

Theo các chuyên gia, nguyên nhân đến từ tình trạng thiếu kích thích tinh thần, không được tiếp xúc với đồng loại và sự chăm sóc nghèo nàn. Người chăm sóc chỉ đặt thức ăn vào một vị trí trong chuồng mỗi ngày rồi rời đi, khiến con vật gần như không có bất kỳ tương tác xã hội nào.

Làn sóng phản đối toàn cầu

Khi thông tin về cuộc sống của Kaavan được công bố rộng rãi, làn sóng phản đối nhanh chóng lan rộng. Hàng trăm nghìn người trên khắp thế giới ký vào các bản kiến nghị yêu cầu chuyển chú voi đến khu bảo tồn phù hợp hơn.

Chiến dịch vận động nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ của nhiều nhân vật nổi tiếng quốc tế, trong đó có nữ ca sỹ Cher. Bà công khai bày tỏ sự phẫn nộ trước cách đối xử với Kaavan và tích cực tham gia kêu gọi giải cứu chú voi.

Phía vườn thú từng khẳng định Kaavan không còn bị xích thường xuyên và hứa sẽ tìm bạn đồng hành mới cho nó, song lời hứa này không bao giờ trở thành hiện thực. Họ cũng cho biết Kaavan chỉ bị khống chế khi có hành vi hung hăng, nhưng xuất hiện nhiều cáo buộc cho rằng chú từng bị đánh đập nhằm kiểm soát tính khí.

Safwan Shahab Ahmad, Phó Chủ tịch Quỹ Bảo tồn Động vật hoang dã Pakistan, người theo dõi Kaavan từ những năm 1990, nhận định hành vi lắc đầu liên tục của nó là dấu hiệu của một dạng rối loạn tâm thần do bị giam cầm lâu dài.

Sau nhiều năm vận động, bước ngoặt quan trọng đã xảy ra khi tòa án ra phán quyết yêu cầu chuyển Kaavan đến khu bảo tồn voi. Đến tháng 7/2020, lệnh tiếp theo yêu cầu di dời chú đến Khu bảo tồn động vật hoang dã tại Campuchia.

Quyết định này được xem là chiến thắng lớn của phong trào bảo vệ động vật và mở ra hy vọng mới cho Kaavan sau mấy chục năm bị giam giữ.

Hành trình đến tự do

Tháng 11/2020, Kaavan rời Pakistan trong sự theo dõi của hàng triệu người trên toàn thế giới. Tin tức này mang lại niềm vui lớn cho những người đã theo dõi hành trình giải cứu chú voi suốt nhiều năm.

Cher gọi đây là “một trong những khoảnh khắc tuyệt vời nhất trong cuộc đời” của bà. Nữ ca sỹ thậm chí đã hát ngay tại hiện trường khi công tác chuẩn bị vận chuyển đang diễn ra.

Kaavan được hướng dẫn bước vào thùng vận chuyển đặc biệt trước khi được đưa ra sân bay và lên máy bay tới Campuchia. Trong suốt hành trình, Tiến sỹ Frank Goeritz, bác sỹ thú y trưởng tại Viện Nghiên cứu Động vật học và Hoang dã Leibniz, cùng Tiến sỹ Amir Khalil luôn túc trực để đảm bảo sức khỏe cho chú voi.

Khi đến Khu bảo tồn động vật hoang dã Campuchia, Kaavan được chăm sóc y tế khẩn cấp. Điều quan trọng hơn cả là nó cuối cùng cũng có cơ hội giao tiếp với những con voi khác.

Theo tổ chức Four Paws, ngay khi đến nơi, Kaavan được chào đón bằng một chiếc bánh trái cây và con đường trải đầy lá chuối được chuẩn bị riêng. Sau hành trình dài, chú rời khỏi lồng vận chuyển và bắt đầu khám phá môi trường mới rộng rãi, xanh mát.

Khoảnh khắc xúc động nhất đến sau nhiều năm cô đơn, Kaavan lần đầu gặp lại một con voi khác kể từ khi Saheli qua đời. Đây được xem là bước ngoặt giúp chú có cơ hội sống đúng với bản năng tự nhiên của loài.

Hiện nay, theo Four Paws, Kaavan đang thích nghi tốt với môi trường mới, thường xuyên khám phá khu rừng trong khu bảo tồn và có những cải thiện rõ rệt về sức khỏe lẫn hành vi.

Bài học về sự cô đơn của loài voi

Tiến sỹ Amir Khalil nhấn mạnh rằng câu chuyện của Kaavan cho thấy hậu quả nghiêm trọng của việc nuôi nhốt voi trong cô độc. Trong tự nhiên, voi là loài sống theo bầy đàn và sở hữu trí thông minh cao. Việc tách chúng khỏi gia đình và giữ trong môi trường cô lập có thể gây tổn hại nặng nề đến sức khỏe tâm thần.

Theo ông, hành vi của Kaavan thay đổi rõ rệt sau khi Saheli qua đời. Chú trở nên hung dữ hơn, dường như phản ứng với con người như thể đổ lỗi cho họ về mất mát của mình. Do không có phương án xử lý phù hợp, những người quản tượng đã xích chú bằng dây ngắn trong nhiều năm để kiểm soát, vô tình khiến tình trạng tâm lý ngày càng trầm trọng.

Bộ trưởng Malik Amin Aslam từng tuyên bố chính quyền Pakistan sẽ “thả con voi nhân hậu này và đảm bảo nó có một cuộc sống hạnh phúc”. Lời hứa đó cuối cùng đã trở thành hiện thực.

Sau 35 năm sống trong xiềng xích và nhiều năm cô độc bên hài cốt bạn đời, Kaavan giờ đây đã có cơ hội bắt đầu lại, trong không gian rừng xanh, với đồng loại bên cạnh và cuộc sống gần hơn với tự nhiên.

Câu chuyện của chú voi cô đơn nhất thế giới không chỉ là hành trình giải cứu một cá thể động vật, mà còn trở thành lời nhắc nhở mạnh mẽ về trách nhiệm của con người đối với những sinh vật thông minh và giàu cảm xúc đang sống cùng chúng ta trên hành tinh này.