Chuyên gia: Quy hoạch TP.HCM phải trả lời được câu hỏi ngành kinh tế nào tạo ra giá trị cao nhất

Cần đưa mục tiêu tăng trưởng 2 con số vào quy hoạch

Phát biểu góp ý Quy hoạch tổng thể TP.HCM - tầm nhìn 100 năm, TS Trần Du Lịch cho rằng quy hoạch TP.HCM không phải chỉ là 1+2=3, tức là ghép TP.HCM với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu.

Phải nhìn TP.HCM không phải là một đô thị riêng lẻ, mà là một đại đô thị đặc biệt với không gian rộng lớn, nhiều lợi thế phát triển từ không gian địa lý đến khoa học công nghệ, nguồn nhân lực chất lượng cao mà không phải địa phương nào cũng có được. 

Ông Lịch cho rằng TP.HCM đang hình thành một đại đô thị kiểu như Thượng Hải, Tokyo, New York. Do đó, Quy hoạch đến năm 2050, tầm nhìn 100 năm cần chuyển tư duy mở rộng đô thị theo cách "ghép" ba địa phương nhập lại, thành tư duy xây dựng một trung tâm kinh tế đổi mới sáng tạo có sức cạnh tranh toàn cầu.

Cần cách nhìn khác về "3 mảnh ghép" đặc biệt, ông Lịch yêu cầu quy hoạch phải chuyển từ tư duy quy hoạch theo địa giới hành chính thành tư duy vùng.

TP.HCM giáp các cực phát triển Đồng Nai, Tây Ninh. Đây là lợi thế độc đáo để liên kết phát triển chứ không thể là những đô thị riêng lẻ. 

Đặc biệt phải chuyển tư duy từ quy hoạch đất sang quy hoạch hệ sinh thái kinh tế, tất nhiên đất đai là không thể thiếu.

"Nếu quy hoạch trước đây thường trả lời câu hỏi: Đất này làm gì, thì quy hoạch mới phải trả lời câu hỏi: Ngành kinh tế nào sẽ tạo ra giá trị gia tăng cao nhất; con người sẽ sống và làm việc thế nào. Và hệ thống hạ tầng nào giúp tăng năng suất, mang tính đột phá; những nhân tố nào phát triển bền vững, bao trùm và những thách thức biến đổi khí hậu.

Phải trả lời cho được những câu hỏi này và xem đây là trọng tâm, chứ không phải là đất để làm gì?", ông Lịch nói

Chuyên gia kinh tế này yêu cầu phải đưa mục tiêu, giải pháp tăng trưởng kinh tế 2 con số vào quy hoạch.

Vấn đề tăng trưởng kinh tế của TP.HCM phải đạt 2 con số liên tục trong 2 thập kỷ từ 2026 - 2045 là không có gì "bàn cãi" nữa mà đã thể hiện cụ thể tại Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị về phát triển TP.HCM trong kỷ nguyên mới. Vì vậy, quy hoạch TP.HCM phải giải bài toán này đầu tiên.

Để cụ thể thì nên làm rõ mục tiêu phát triển của từng giai đoạn, nhất là từ nay đến 2030 và trong 10 năm tiếp theo, làm rõ, xác định cơ hội, lợi thế tăng trưởng của TP.HCM từng giai đoạn cụ thể.

Đồng thời phải xây dựng cụ thể mục tiêu và chỉ tiêu cho các nội dung: Chuyển từ kinh tế thâm dụng lao động sang thâm dụng công nghệ; chuyển từ đô thị công nghiệp sang đô thị dịch vụ trí thức và tài chính.

Phải lấy dữ liệu và tài sản số làm nguồn lực sản xuất mới; phải chuyển từ tăng trưởng theo chiều rộng sang tăng trưởng theo chiều sâu; phát triển kinh tế biển và logistics quốc tế; nâng cấp chất lượng thể chế; xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.  

"Trách nhiệm của quy hoạch TP.HCM là 1+2 phải lớn hơn 3"

Về không gian phát triển, ông Lịch kiến nghị làm rõ, cụ thể hơn cơ hội của từng cực, từng trung tâm. Đồng thời cụ thể mục tiêu phát triển hướng biển, bám sông mà quy hoạch đề cập.

Ông Lịch cho rằng TP.HCM có một hệ thống sông ngòi đặc biệt từ Dầu Tiếng đến Cần Giờ với sông Sài Gòn, sông Đồng Nai, sông Soài Rạp, Thị Vải... mà mỗi nơi là những lợi thế cần khai thác, biến đổi khí hậu cũng từ hệ thống sông ngoài này. 

Với giao thông, chuyên gia này nhấn mạnh xương sống phát triển của TP.HCM là giao thông công cộng. Đây là triết lý phát triển đô thị và phải ưu tiên đầu tư.

"Quy hoạch hiện đại không chỉ phải trả lời câu hỏi 'thành phố sẽ xây thêm những gì',  mà còn phải trả lời câu hỏi quan trọng hơn là “trong 25, 50, 100 năm tới, TP.HCM sẽ giữ vai trò gì trong mạng lưới các thành phố toàn cầu, của châu Á và thế giới”, TS Trần Du Lịch khẳng định.

Ông Nguyễn Hoàn Vũ, Tổng Giám đốc Tập đoàn Becamex, cũng cho rằng quy hoạch tổng thể TP.HCM không đơn thuần là phân bố không gian vật lý, mà phải là một khung chiến lược mang tầm khát vọng của một siêu đô thị toàn cầu.

Để thực hiện mục tiêu này, TP.HCM cần bứt phá khỏi tư duy truyền thống, hướng tới kiến tạo không gian phát triển tích hợp vùng, để hình thành một siêu đô thị đa cực.

Dựa trên góc nhìn của một nhà phát triển hạ tầng đô thị và công nghiệp, Becamex đề xuất 5 trọng tâm chiến lược cốt lõi.

Trọng tâm thứ nhất là tái định hình cấu trúc không gian thành ba trục động lực. Ông Vũ góp ý đồ án quy hoạch tổng thể TP.HCM tầm nhìn 100 năm cần tích hợp và nâng tầm hệ thống các địa phương lân cận, chia thành phố thành 3 cực.

Trọng tâm thứ hai là lấy giao thông công cộng làm xương sống và TOD là công cụ đột phá. 

Trọng tâm thứ ba là tái thiết vùng lõi và dịch chuyển không gian kinh tế tri thức.

Để giảm tải cho khu vực trung tâm, đại diện Becamex cho rằng cần quyết liệt di dời các cơ sở sản xuất cũ, các trường đại học và cơ sở y tế lớn ra khu vực ngoại đô.

Trọng tâm thứ tư là tăng trưởng kinh tế đi đôi với phát triển xanh và thích ứng biến đổi khí hậu. Mục tiêu đặt ra với TP là đạt phát thải ròng bằng không vào năm 2045.

Cuối cùng là đột phá về không gian thể chế.

"Một quy hoạch dù tốt đến đâu cũng khó thành công nếu thiếu hệ điều hành thể chế linh hoạt. Vì vậy, thành phố cần một Luật Đô thị đặc biệt nhằm phân cấp, phân quyền triệt để", ông Vũ nhấn mạnh.

Báo cáo về đề cương quy hoạch, ông Sầm Minh Tuấn - Phó Giám đốc Viện Nghiên cứu thiết kế đô thị, Quy hoạch đô thị và Nông thôn quốc gia - Bộ Xây dựng (VIUP), đơn vị tư vấn lập quy hoạch, cho biết Quy hoạch TP.HCM theo mô hình 5 cực, 5 trục, 10 vùng.

Mô hình này nhằm chuyển TP.HCM từ mô hình đô thị mở rộng cơ học sang siêu đô thị đa cực có tổ chức. Trọng tâm của mô hình không phải là mở rộng đô thị dàn trải, mà là tập trung nguồn lực vào các Cực, các Trục chiến lược, hình thành mạng lưới hạ tầng đa tầng, bảo vệ và tái tạo không gian sinh thái tự nhiên, đồng thời đề ra các khung quản lý phát triển cụ thể.

"Nghĩa vụ và trách nhiệm của Quy hoạch tổng thể TP.HCM tầm nhìn 100 năm là 1+2 phải lớn hơn 3. Không chỉ cộng địa giới hành chính, mà là phép nhân của động lực phát triển và hội tụ nguồn lực, bổ sung dư địa để hình thành siêu đô thị toàn cầu", ông Tuấn khẳng định.

Theo ông Nguyễn Văn Minh, Chủ tịch HĐND TP.HCM, việc xây dựng và triển khai Quy hoạch tổng thể TP.HCM có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, xác định các chiến lược phát triển đột phá, tái cấu trúc không gian phát triển và phân bố chức năng kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, nhằm tối ưu hóa nguồn lực, tránh mâu thuẫn, xung đột nội vùng, nâng cao hiệu quả đầu tư, chất lượng sống, vị thế của Thành phố trong Vùng Đông Nam Bộ, cả nước và khu vực.  

Ngày 26/12/2025, HĐND TP.HCM ban hành Nghị quyết phê duyệt Quy hoạch tổng thể TP.HCM. Ngày 13/3/2026, UBND TP.HCM ban hành Quyết định số 1463 về việc giao cơ quan lập Quy hoạch tổng thể và tổ chức huy động các nguồn lực hỗ trợ hợp pháp để thực hiện

Ngày 19/5/2026, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 09 về xây dựng và phát triển TP.HCM trong kỷ nguyên mới.

Nghị quyết đã đặt ra yêu cầu xây dựng quy hoạch tổng thể Thành phố với tầm nhìn 100 năm, nhằm phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế, tạo không gian và động lực phát triển mới, ổn định, lâu dài, nâng cao năng lực chống chịu biến đổi khí hậu cho Thành phố, vùng TP.HCM.

TP.HCM hiện có diện tích hơn 6.700km2, dân số hơn 14 triệu người, là “siêu đô thị”, trung tâm kinh tế, tâm điểm thu hút đầu tư và là động lực tăng trưởng lớn nhất Việt Nam, cũng như khu vực Đông Nam Á.