Chú chó thông minh nhớ tên 221 món đồ chơi, gây kinh ngạc giới khoa học

Chú chó Border Collie tên Harvey đang khiến giới nghiên cứu và cộng đồng yêu động vật không khỏi kinh ngạc khi có thể ghi nhớ và phân biệt tên của 221 món đồ chơi khác nhau. Với khả năng nhận biết hơn 200 từ và thực hiện chính xác yêu cầu mang đồ vật theo tên gọi, Harvey đã được vinh danh là “chú chó thông minh nhất nước Anh”, đồng thời trở thành đối tượng của nhiều nghiên cứu khoa học về nhận thức ở chó.

Harvey hiện 7 tuổi, sống cùng chủ nhân là bà Irene Hewlett, 52 tuổi, tại thành phố Reading, Anh. Không chỉ là thú cưng thông thường, Harvey còn đang tham gia hỗ trợ hai dự án nghiên cứu tại Budapest (Hungary) và Đại học Portsmouth (Anh) nhằm tìm hiểu điều gì khiến chú trở nên “đặc biệt”, cũng như cách những trò chơi trí tuệ của Harvey có thể giúp phát hiện thêm các chú chó có năng lực vượt trội tương tự.

Theo các nhà khoa học, Harvey thuộc nhóm cực hiếm những chú chó có khả năng học và ghi nhớ hàng trăm từ, đồng thời liên kết chính xác từ ngữ với đồ vật cụ thể.

Nghiên cứu của Đại học Portsmouth cho thấy, trên toàn thế giới hiện chỉ có khoảng 10 con chó được ghi nhận có năng lực tương đương. Đây là con số rất nhỏ, cho thấy khả năng của Harvey là trường hợp đặc biệt trong nghiên cứu về nhận thức và ngôn ngữ ở động vật.

Chủ nhân của Harvey cho biết, quá trình huấn luyện bắt đầu rất đơn giản khi chú chó còn là một cún con. Món đồ chơi đầu tiên được dạy cho Harvey có tên “Little Lamb” (Cừu Nhỏ). Từ điểm khởi đầu đó, số lượng đồ chơi mà Harvey ghi nhớ ngày càng tăng lên. Đến nay, món đồ chơi thứ 221 mà chú học được mang tên “Larry the Leek” (Larry củ tỏi tây).

Theo lời bà Irene Hewlett, cách Harvey học tên đồ chơi khá bài bản. Mỗi khi có một món đồ mới, chú được giới thiệu trực tiếp, chạm vào nhiều lần, ngậm trong miệng và sau đó phải tìm lại món đồ ở nhiều vị trí khác nhau. Quá trình lặp đi lặp lại này giúp Harvey hiểu và ghi nhớ chính xác đồ vật được gọi tên.

“Bây giờ, để học một món đồ chơi mới, Harvey chỉ cần khoảng năm phút. Chúng tôi làm việc này cả ngày lẫn đêm. Border Collie là giống chó lao động, chúng cần có nhiệm vụ. Và nhiệm vụ của Harvey chính là trò chơi này. Nó chỉ muốn chơi trò này từng giây từng phút", bà Irene chia sẻ. 

Với gia đình bà Irene, việc huấn luyện Harvey không phải để biểu diễn hay khoe khoang. Công việc hàng ngày của chú chó được mô tả đơn giản là “tìm đồ chơi”, và phần thưởng cho Harvey là những chiếc bánh dành cho chó.

“Không chỉ là Harvey có thể làm được việc này, mà đây chính là việc nó làm mỗi ngày. Chúng tôi không huấn luyện để phô trương. Chúng tôi chơi với nó ở nhà, khi không có ai nhìn thấy, chỉ vì chúng tôi yêu thích điều đó", bà nói.

Theo bà Irene, nhiều người không nhận ra Harvey giỏi đến mức nào cho đến khi tận mắt chứng kiến. “Bạn bè tôi đến nhà thường rất ngạc nhiên. Họ đều thấy nó đáng yêu, nhưng khi thấy nó mang chính xác món đồ được gọi tên trong hàng trăm món đồ chơi, ai cũng sững sờ", bà kể.

Nguồn cảm hứng để bà Irene bắt đầu hành trình huấn luyện đặc biệt này đến từ một cuốn sách viết về Chaser, một chú chó nổi tiếng ở Mỹ có thể ghi nhớ tên của 1.022 đồ vật sau khi được một cặp học giả huấn luyện. Từ câu chuyện đó, bà quyết định thử áp dụng phương pháp tương tự với Harvey.

Những ngày đầu không hề dễ dàng. Khi được giới thiệu món đồ chơi thứ hai, Harvey tỏ ra bối rối, không hiểu phải làm gì. Đến món thứ ba, tình hình vẫn không khá hơn, khiến bà Irene từng nghĩ rằng quá trình này sẽ kéo dài rất lâu. Tuy nhiên, khi đến món đồ chơi thứ tư, Harvey bất ngờ “vỡ ra” trò chơi. “Một khi đã hiểu, chúng tôi cứ thế tiếp tục và không bao giờ ngoảnh lại", bà nói.

Dù có trí nhớ đáng kinh ngạc, Harvey đôi khi vẫn gặp khó khăn với những món đồ có tên bắt đầu bằng âm thanh tương tự nhau, như “Postbox” và “Polar Bear”. Trong những trường hợp đó, chú chó sẽ dựa vào cảm giác khi ngậm đồ chơi trong miệng để phân biệt. Theo thời gian, độ chính xác của Harvey ngày càng cao.

Một thách thức khác lại đến từ các cửa hàng đồ chơi. Bà Irene cho biết, hiện nay khó nhất không phải là dạy Harvey học tên mới, mà là tìm được những món đồ chơi chưa từng có. Hầu hết các cửa hàng đều bán những bộ sưu tập rất giống nhau.

Vì vậy, gia đình đôi khi phải đặt tên đồ chơi bằng tiếng Hà Lan để phân biệt những món đồ tương tự. Ngoài ra, họ cũng sưu tầm nhiều đồ chơi theo chủ đề lễ hội như cải Brussels, bánh nướng nhân thịt băm, tuần lộc và bánh pudding Giáng sinh để làm phong phú “từ điển” của Harvey.

Điều đặc biệt là, nhiều con chó khác thường trở nên quá khích khi chơi đồ chơi, Harvey luôn giữ sự điềm tĩnh. “Nó chỉ đi vào, nhặt đồ chơi lên rồi quay lại. Nó không phá hoại đồ chơi. Nó rất ngoan và bình tĩnh", bà Irene nhận xét. Trong khi nhiều chó Border Collie khác có xu hướng hiếu động, chạy vòng quanh nhà, Harvey lại thể hiện sự tập trung đáng kể.

Trong tương lai, bà Irene và Harvey dự định sẽ tiếp tục mở rộng số lượng đồ chơi và thử nghiệm với nhiều loại khác nhau. Tuy nhiên, bà khẳng định sẽ không huấn luyện một chú chó thứ hai theo cách tương tự.

“Tôi rất tò mò liệu mình có thể huấn luyện một con chó khác giống như Harvey hay không, nhưng tôi chỉ muốn nuôi một con chó. Vì vậy, tôi không muốn có thêm con thứ hai,” bà nói.

Từ góc độ khoa học, Tiến sĩ Juliane Kaminski, nhà nghiên cứu tại Đại học Portsmouth, cho biết nhóm của bà đang tìm hiểu xem liệu những chú chó như Harvey có điều gì đặc biệt về khả năng nhận thức, cách hiểu và xử lý thông tin hay không. Theo bà, việc nghiên cứu các trò chơi mà Harvey tham gia có thể mở ra hướng tiếp cận mới trong việc tuyển chọn và huấn luyện chó hỗ trợ con người.

“Chúng ta có thể xác định được những con chó có năng lực như vậy từ sớm, chúng ta có thể hợp tác với các tổ chức từ thiện để huấn luyện chó hỗ trợ tại gia. Những con chó biết tên đồ vật và có thể mang đồ theo yêu cầu sẽ rất hữu ích cho những người cần trợ giúp trong sinh hoạt hàng ngày", Tiến sĩ Kaminski chia sẻ với BBC.

Bà cũng nhấn mạnh rằng, với các tổ chức từ thiện, việc huấn luyện chó hỗ trợ thường rất tốn thời gian và công sức. “Nếu có những bài kiểm tra sơ bộ giúp sàng lọc chó con không phù hợp hoặc phát hiện sớm những cá thể có tiềm năng, quá trình này sẽ trở nên dễ dàng và hiệu quả hơn rất nhiều", bà nói.

Từ một trò chơi trong gia đình, khả năng đặc biệt của Harvey đang góp phần mở ra những triển vọng mới trong nghiên cứu khoa học và ứng dụng thực tiễn. Chú chó Border Collie nhỏ bé không chỉ khiến mọi người thán phục vì trí thông minh hiếm có, mà còn có thể trở thành “tia sáng” giúp nhiều người khác cải thiện chất lượng cuộc sống trong tương lai.