23:38 06/02/2026
Thời sự quốc tế
Tháng 9/2025, Chính phủ ban hành Nghị quyết Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo. Một trong những nội dung đáng chú ý là triển khai định hướng về sách giáo khoa: Rà soát hoàn thiện chương trình giáo dục phổ thông, tăng thời lượng các môn khoa học, công nghệ, tin học; Đảm bảo cung cấp một bộ sách giáo khoa thống nhất toàn quốc sử dụng từ năm học 2026-2027; thực hiện lộ trình đến năm 2030 cung cấp miễn phí sách giáo khoa cho tất cả học sinh.
Trước năm 2020, Việt Nam dùng chung 1 bộ SGK. Từ năm học 2020-2021, SGK chương trình giáo dục phổ thông mới (2018) được đưa vào sử dụng với lớp 1. Lúc này, cả nước có 5 bộ sách được phê duyệt và lưu hành trên thị trường gồm: Chân trời sáng tạo, Kết nối tri thức với cuộc sống, Cùng học để phát triển năng lực, Vì sự bình đẳng và dân chủ trong giáo dục, Cánh Diều. Sau 1 năm triển khai, từ 5 bộ sách, cả nước còn 3 bộ là Cánh Diều, Kết nối tri thức với cuộc sống và Chân trời sáng tạo.
Năm học 2024-2025 kết thúc một chu trình thay SGK mới (5 năm), có nhiều tranh cãi xung quanh việc biên soạn nhiều bộ SGK hay chỉ cần một bộ SGK duy nhất như chương trình 2006. Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị ra đời, nêu rõ cần rà soát, đánh giá việc triển khai chương trình GDPT; bảo đảm cung cấp một bộ SGK thống nhất toàn quốc, chính thức chấm dứt việc tranh cãi bấy lâu.
Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Việt Nga khẳng định phương án khả thi nhất hiện nay trong việc biên soạn SGK là không bắt đầu từ con số 0, mà dựa trên việc tổng hợp, chọn lọc, điều chỉnh từ các bộ SGK hiện hành.
Hiện nay chúng ta đã có ít nhất 3 bộ sách đã được biên soạn, đang được giảng dạy rộng rãi trên toàn quốc. Đây là một nguồn tài liệu đáng kể để biên soạn bộ sách mới, bởi mỗi bộ sách đều đã qua quá trình thẩm định, qua thực tiễn triển khai, có đánh giá của giáo viên, học sinh và phụ huynh.
Theo bà Nga, nếu biết khai thác, chúng ta có thể rút ngắn thời gian biên soạn, đồng thời bảo đảm chất lượng. Tuy nhiên, việc biên soạn có kế thừa những bộ sách hiện hành không đơn thuần chỉ là "lắp ghép" "bê nguyên" những phần nội dung của các cuốn sách hiện hành vào bộ sách mới, mà phải có sự chọn lọc, đánh giá, điều chỉnh sao cho tối ưu nhất.
“Nền tảng của việc biên soạn SGK mới đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục đã được xây đắp công phu trong một thời gian khá dài. Nên hiên tại, tôi cho rằng chúng ta không biên soạn lại toàn bộ SGK mà tiến hành trên cơ sở có kế thừa, chọn lọc, thì việc này hoàn toàn có thể khả thi”, bà Nguyễn Thị Việt Nga nói.
Bà cho rằng, phương án tối ưu là thành lập Hội đồng quốc gia về SGK thống nhất, với sự tham gia của các tác giả từ ba bộ sách hiện hành, các chuyên gia giáo dục, các nhà quản lí, đồng thời lấy ý kiến rộng rãi từ đội ngũ giáo viên cả nước. Bằng cách này, chúng ta sẽ có một bộ SGK thống nhất được hình thành trên cơ sở kế thừa, chắt lọc, bổ sung — thay vì sáng tác lại từ đầu. Như vậy vừa tiết kiệm thời gian, vừa tránh lãng phí nguồn lực xã hội.
Về phía học sinh và nhà trường, sự thay đổi này chắc chắn sẽ đặt ra một giai đoạn thích ứng. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng chương trình giáo dục phổ thông 2018 đã ổn định, việc thay đổi lúc này không phải thay cả chương trình mà là điều chỉnh cách triển khai sách. Với học sinh, tác động chủ yếu sẽ nằm ở việc tiếp cận tài liệu học tập theo một chuẩn chung, tránh tình trạng chênh lệch quá lớn giữa các vùng miền. Với giáo viên và nhà trường, đây cũng là cơ hội để giảm bớt gánh nặng lựa chọn, đồng thời có điểm tựa rõ ràng về chuyên môn.
Điều quan trọng là, cần lộ trình cẩn trọng, không gây xáo trộn quá nhanh; đồng thời phải bảo đảm chất lượng của bộ sách chuẩn – đó phải là sản phẩm được biên soạn công phu, phản ánh đúng tinh thần đổi mới, có sự tham gia rộng rãi của các nhà khoa học, chuyên gia giáo dục, giáo viên thực tiễn.
Tóm lại, sự điều chỉnh này không nhất thiết đi ngược với định hướng “một chương trình, nhiều sách giáo khoa”, mà có thể là bước hoàn thiện chính sách. Vấn đề là cách triển khai phải khoa học, công khai, minh bạch và đặt lợi ích của học sinh, giáo viên, nhà trường lên trên hết.
Đánh giá từ thực tiễn
Hai bộ SGK "Kết nối tri thức với cuộc sống" và "Chân trời sáng tạo" của Nhà xuất bản (NXB) Giáo dục Việt Nam được nhiều giáo viên, học sinh đánh giá chất lượng đồng đều, bám sát yêu cầu chương trình, bảo đảm tính khoa học, tính sư phạm và tính phù hợp với tâm lý lứa tuổi. Các bộ sách của NXB Giáo dục Việt Nam được đánh giá là có sự kế thừa những ưu điểm của các bộ sách trước, đồng thời cập nhật những kiến thức mới, phương pháp dạy học tiên tiến.
Điều này giúp bảo đảm sự liên tục và ổn định trong quá trình dạy và học. Đặc biệt tỷ lệ các trường học trên cả nước lựa chọn 2 bộ SGK của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam áp đảo hơn so với các bộ sách giáo khoa khác.
Theo bà Dương Thị Thành, Hiệu trưởng trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học Lũng Cú (xã Lũng Cú, tỉnh Tuyên Quang), từ năm đầu tiên triển khai lựa chọn SGK mới theo Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, các thầy cô thống nhất cao chọn bộ SGK "Kết nối tri thức với cuộc sống".
Ông Phạm Đức Hằng Phong, Hiệu trưởng Trường Phổ thông dân tộc bán trú Trung học cơ sở Ma Lé (xã Lũng Cú, tỉnh Tuyên Quang), cho hay bộ SGK "Kết nối tri thức với cuộc sống" được nhiều cơ sở giáo dục tại Lũng Cú lựa chọn vì nội dung dễ hiểu, gắn với thực tế. Cùng với đổi mới phương pháp dạy học, bộ SGK này đã giúp học sinh chủ động hơn, mạnh dạn hơn, rèn ý thức, nền nếp tốt hơn.