Cao thủ Mỹ học võ từ Lý Tiểu Long, giành 11 chức vô địch

Joe Lewis (1944–2012) là võ sĩ và diễn viên người Mỹ, được xem là một trong những người đặt nền móng cho karate toàn tiếp xúc (full contact) và kickboxing tại Mỹ. Xuất thân từ karate Shōrin-ryū và từng vô địch các giải đấu đối kháng tính điểm, ông chuyển sang thi đấu full contact, góp phần quan trọng vào việc phổ biến môn thể thao này tại Bắc Mỹ.

Học trò của Lý Tiểu Long là cao thủ vang danh ở Mỹ

Lewis nổi danh trong thập niên 1960–1970, được mệnh danh là “Muhammad Ali của karate” và hai lần được bầu chọn là võ sĩ karate vĩ đại nhất lịch sử. Joe Lewis giành nhiều danh hiệu lớn như “Vô địch kickboxing hạng nặng Mỹ” và “Vô địch karate full contact thế giới”.

Theo Blackbeltmag, Joe Lewis gặp Lý Tiểu Long lần đầu tiên vào năm 1967. "Anh ấy muốn thuyết phục tôi rằng tôi nên để phía tay thuận hoặc chân thuận phía trước (khi chiến đấu)", Lewis nhớ lại. Nhưng vào thời điểm đó, Lewis, người đã áp dụng thành công những chiến lược riêng mà không cần sự giúp đỡ của Lý Tiểu Long, đã không tin vào việc thay đổi bộ pháp chiến đấu của mình.

Tuy nhiên, đến năm 1970, Lewis đã trở thành một đệ tử toàn thời gian của Lý Tiểu Long và bắt đầu "thử nghiệm thực tế" các lý thuyết Tiệt Quyền Đạo (Jeet Kune Do) của Lý Tiểu Long trong các giải đấu đối kháng.

Theo Lewis, chủ đề chính mà Lý Tiểu Long nhấn mạnh là sự đơn giản. Mặc dù Lý vẫn duy trì phong cách Vịnh Xuân quyền riêng của mình (thứ mà Lewis ít quan tâm), nhưng ông đã tích hợp việc tập luyện đối kháng có va chạm và các chiến lược chiến đấu vào quá trình rèn luyện. Kết quả cuối cùng thường quan trọng hơn nguồn gốc của phong cách đó.

Lý Tiểu Long giải thích với Lewis rằng Tiệt Quyền Đạo là "Cách chặn nắm đấm". Lý giả định rằng cuộc tấn công của đối thủ sẽ quyết định các đòn phản công tiềm năng. Người võ sĩ chỉ đơn giản là thực hiện một kỹ năng dựa trên "năng lượng" của cuộc tấn công đó. Sau tất cả, chiến đấu theo quan điểm của Lý Tiểu Long đơn thuần là "một trò chơi của những phản xạ nhanh nhạy." Lewis nói rằng, khi đó Tiệt Quyền Đạo là "một khái niệm triết học được áp dụng vào các nguyên lý chiến đấu."

Lewis tin rằng Lý Tiểu Long thực sự có thể làm được chính xác những gì ông nói. “Lý Tiểu Long có thể khiến Tiệt Quyền Đạo vận hành hiệu quả vì anh ấy có thái độ đúng đắn, thể chất, tư duy và triết lý phù hợp”, Lewis nhớ lại. “Anh ấy có thể kết hợp tất cả lại với nhau”, Lewis nói thêm.

Lý Tiểu Long có hai loại học trò: những học trò đặc biệt được ông dạy riêng, và những người tham gia các lớp học nhóm. Lewis tập luyện riêng với Lý Tiểu Long vào các ngày thứ Tư trong cuối thập niên 1960 và đầu thập niên 1970. Lewis tiết lộ: “Chúng tôi bắt đầu mỗi buổi học bằng một cuộc thảo luận chung về triết học, và sau đó xem lại các đoạn phim thi đấu của Jack Dempsey hoặc Muhammad Ali”.

Khi nghiên cứu các đoạn phim, Lý và Lewis sẽ cố gắng kết hợp hai nguyên lý: "rút ngắn khoảng cách" và "khả năng di động". Phương pháp là xem đi xem lại các đoạn phim để khắc sâu hình ảnh của kỹ thuật hoàn hảo vào tâm trí họ. Lewis khẳng định: "Lý có thể thuyết phục bạn rằng bạn có thể làm được những gì anh ấy nói."

Trở thành cao thủ 11 lần vô địch

Trong khi một số học trò ban đầu của Lý Tiểu Long tập trung vào các khái niệm của Jeet Kune Do, những người khác lại cho rằng một dạng Vịnh Xuân cải biên mới là biểu hiện tốt nhất của Tiệt Quyền Đạo. Tuy nhiên, Lewis tập trung vào khía cạnh kickboxing của Jeet Kune Do, vốn là phần mang tính đối kháng cao nhất (và do đó thực tế nhất) trong chương trình huấn luyện.

Các bài tập của Lewis và Lý Tiểu Long rất đa dạng, từ việc học chuyển động độc lập trước gương cho đến tập luyện với găng đích. Trong vòng năm đầu tiên tập luyện cùng Lý Tiểu Long, Lewis gần như trở nên bất bại trong các giải đấu, giành 11 danh hiệu đối kháng liên tiếp.

Trang Usadojo cũng xác nhận thông tin này: “Vào các năm 1967 và 1968, Lewis đã học Jeet Kune Do một cách riêng tư với người sáng lập Lý Tiểu Long. Trong quá trình tập luyện cùng Lý Tiểu Long, Joe Lewis đã thử nghiệm các lý thuyết chiến đấu của ông tại các giải đấu, và Lewis gần như không thể bị đánh bại”.

Lý Tiểu Long được xem là một người thầy xuất chúng, điều này thể hiện qua khả năng tập trung vào các đặc điểm của từng cá nhân và xây dựng một chương trình huấn luyện được thiết kế riêng phù hợp với kỹ năng của người đó. Về bản chất, mỗi học trò đều nhận được một phiên bản Jeet Kune Do (Tiệt Quyền Đạo) được cá nhân hóa.

Lý Tiểu Long thực hành một dạng “đấu kiếm tay không” hay phương pháp “cú đấm chặn đánh”, dựa trên những phẩm chất cá nhân của ông như tốc độ, độ nhạy và sức mạnh. Dan Inosanto — có lẽ là người có ảnh hưởng lớn nhất trong số những người truyền bá Jeet Kune Do — đã thúc đẩy một phương pháp tập trung vào các khái niệm của Tiệt Quyền Đạo. Phương pháp này được giảng dạy rộng rãi và chủ yếu nhấn mạnh các môn võ Philippines, Thái Lan và Indonesia.

Trong khi đó, Lewis tập trung vào các chiến lược Tiệt Quyền Đạo và phương pháp kickboxing. Lewis đã thành công trong việc hấp thụ những gì hữu ích và tạo ra một phong cách mang dấu ấn riêng độc đáo. Hơn nữa, ông cũng thành công trong việc thoát khỏi cái “mác” Tiệt Quyền Đạo.

Lý Tiểu Long hình dung Jeet Kune Do đơn giản chỉ là một phương tiện — một con thuyền để vượt qua dòng sông. Khi đã sang đến bờ bên kia, con thuyền cần được bỏ lại. Đáng tiếc là nhiều người đã chọn cách ở lại trên thuyền, từ chối rời bỏ nó vì họ bị ràng buộc và tự giới hạn bản thân trong một phong cách hay một nhóm cụ thể. Có lẽ cấp độ cao nhất của Jeet Kune Do chính là đạt được sự tự do khỏi chính Tiệt Quyền Đạo — tức là quay trở về với cốt lõi ban đầu. Đối với Joe Lewis, hành trình vượt qua toàn bộ chu trình JKD đã hoàn tất.