5 chính sách giáo dục mới có hiệu lực từ 1/1/2026

1. Nhà giáo được xếp lương cao nhất trong hệ thống thang bậc lương hành chính sự nghiệp

Từ 1/1/2026, Luật Nhà giáo 2025 có hiệu lực thi hành, tạo bước ngoặt quan trọng trong chính sách đối với đội ngũ nhà giáo ở Việt Nam. Theo Luật, lương của nhà giáo được xếp cao nhất trong hệ thống thang bậc lương hành chính - sự nghiệp.

Đây là lần đầu tiên vị thế tiền lương của giáo viên được quy định rõ ràng trong luật, nhằm cải thiện đời sống, thu nhập và tạo động lực gắn bó với nghề cho đội ngũ sư phạm.

Diện được hưởng chính sách lương và phụ cấp cao hơn gồm: nhà giáo cấp học mầm non; công tác tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo; vùng có điều kiện đặc biệt khó khăn; dạy tại trường chuyên biệt; thực hiện giáo dục hòa nhập; hoặc giảng dạy trong một số ngành, nghề đặc thù.

Nhà giáo làm việc ở ngành, nghề có chế độ đặc thù sẽ được hưởng mức cao nhất trong các chính sách đang áp dụng, nếu các chế độ trùng nhau.

Ngoài ra, theo Luật, giáo viên còn được hưởng những khoản phụ cấp bổ sung như phụ cấp trách nhiệm, ưu đãi vùng khó khăn, trợ cấp giáo dục hòa nhập, thâm niên, lưu động… góp phần nâng cao thu nhập toàn diện cho nhà giáo. 

2. Sử dụng một bộ Sách giáo khoa thống nhất toàn quốc

Một trong những chính sách đáng chú ý mà Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố là việc lựa chọn bộ sách “Kết nối tri thức với cuộc sống” của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam làm bộ sách giáo khoa (SGK) thống nhất sử dụng toàn quốc bắt đầu từ năm học 2026-2027.

Quy định này có hiệu lực từ 1/1/2026. Bộ sách này đáp ứng đầy đủ các môn học ở cả 3 cấp học và được kỳ vọng giảm thiểu xáo trộn, hỗ trợ việc cung ứng SGK ổn định trên toàn quốc.

Đây là định hướng chiến lược nhằm chuẩn hóa nội dung giáo dục phổ thông, bảo đảm công bằng trong tiếp cận tri thức và tạo nền tảng cho chuyển đổi số, xây dựng hệ sinh thái học liệu quốc gia.

Việc quyết định sử dụng một bộ SGK thống nhất sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước về học liệu, giảm gánh nặng chi phí SGK cho người dân, tạo sự công bằng giáo dục, hỗ trợ giáo viên - học sinh tiếp cận nội dung học tập nhất quán, liên thông từ lớp 1 đến lớp 12.

Đồng thời, đây là cơ sở quan trọng để Nhà nước chủ động chỉnh lý, số hóa sách giáo khoa, phát triển kho học liệu số mở và lộ trình miễn phí SGK cho học sinh theo mục tiêu đặt ra.

3. Quy định mới về tuyển dụng và thẩm quyền nhân sự

Từ 1/1/2026, theo Nghị quyết về một số cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội để thực hiện đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đã được Quốc hội thông qua, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo có thẩm quyền tuyển dụng, tiếp nhận đối với nhà giáo, cán bộ quản lý và nhân viên trường công lập trên địa bàn tỉnh.

Giám đốc Sở cũng thực hiện thẩm quyền điều động, thuyên chuyển, biệt phái, bổ nhiệm, thay đổi vị trí việc làm đối với nhân sự giáo dục liên quan phạm vi từ 2 xã/phường trở lên trên địa bàn tỉnh, thành phố. 

Trong khi đó, Chủ tịch xã/phường có thẩm quyền điều động, thuyên chuyển, bổ nhiệm, miễn nhiệm, thay đổi vị trí việc làm đối với nhà giáo, cán bộ quản lý cơ sở giáo dục và nhân viên trường công lập thuộc thẩm quyền quản lý của xã. 

Điều này nhằm tăng tính chủ động trong quản lý nhân sự giáo dục tại địa phương.

4. Bỏ cấp bằng tốt nghiệp trung học cơ sở

Theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục, từ 1/1/2026, thay vì cấp bằng tốt nghiệp trung học cơ sở, học sinh sẽ được xác nhận vào học bạ.

Văn bằng của hệ thống giáo dục quốc dân gồm: Bằng tốt nghiệp trung học phổ thông, bằng trung học nghề, bằng trung cấp, bằng cao đẳng, bằng cử nhân, bằng thạc sĩ, bằng tiến sĩ, văn bằng chương trình đào tạo chuyên sâu của một số ngành, lĩnh vực đặc thù.

Như vậy, so với quy định hiện hành, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục bỏ việc cấp bằng tốt nghiệp trung học cơ sở, thay bằng cụm từ "hoàn thành chương trình trung học cơ sở hoặc tương đương".

Học sinh học hết chương trình giáo dục tiểu học, chương trình giáo dục trung học cơ sở, đủ điều kiện theo quy định của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo thì được hiệu trưởng nhà trường xác nhận học bạ việc "hoàn thành chương trình trung học cơ sở hoặc tương đương".

5. Cơ chế nghỉ hưu linh hoạt đối với nhà giáo

Một điểm mới đáng chú ý của Luật Nhà giáo có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 là việc thiết kế linh hoạt hơn chế độ nghỉ hưu đối với nhà giáo, thay vì áp dụng cứng theo một khung tuổi chung. Lần đầu tiên, luật quy định rõ hai cơ chế song song: cho phép một bộ phận nhà giáo được nghỉ hưu sớm hơn và một bộ phận khác được kéo dài thời gian làm việc sau tuổi nghỉ hưu, tùy theo đặc thù cấp học, trình độ và nhu cầu của cơ sở giáo dục. 

Theo đó, nhà giáo trong cơ sở giáo dục mầm non nếu có nguyện vọng có thể nghỉ hưu ở tuổi thấp hơn so với quy định chung, nhưng không quá 5 năm.

Đáng chú ý, trường hợp đã đủ từ 15 năm đóng bảo hiểm xã hội trở lên thì không bị giảm tỷ lệ hưởng lương hưu do nghỉ hưu trước tuổi, qua đó ghi nhận đặc thù lao động sư phạm mầm non - lĩnh vực có cường độ công việc cao và áp lực nghề nghiệp lớn.

Ở chiều ngược lại, Luật Nhà giáo lần đầu luật hóa chế độ nghỉ hưu ở tuổi cao hơn đối với nhà giáo trong cơ sở giáo dục công lập có trình độ, học hàm cao hoặc làm việc trong các lĩnh vực chuyên sâu đặc thù.

Cụ thể, nhà giáo có trình độ tiến sĩ có thể kéo dài thời gian công tác không quá 5 năm; phó giáo sư không quá 7 năm và giáo sư không quá 10 năm so với tuổi nghỉ hưu theo quy định chung, với điều kiện có nhu cầu từ cơ sở giáo dục, đủ sức khỏe và tự nguyện.

Quy định này nhằm tận dụng nguồn lực trí tuệ chất lượng cao, đồng thời khắc phục tình trạng thiếu hụt chuyên gia, giảng viên đầu ngành trong một số lĩnh vực.